انواع روش تحقیق در علوم انسانی

به طور کلی استفاده از نوع روش تحقیق در علوم انسانی بستگی به موضوع و زمینه پژوهش دارد. در سال های اخیر موضوعات مختلفی در این زمینه ارائه شده اند و با توجه به نیاز، برای هر یک از این زمینه های پژوهشی یکی از انواع روش تحقیق ابداع و معرفی شده اند. در این مقاله به معرفی انواع روش تحقیق در علوم انسانی پرداخته و در مورد هر یک از این روش ها توضیح خواهیم داد.

بیشتر بخوانید: نکاتی مهمی که در نگارش یک پروپوزال باید رعایت کنید.

همانطور که می دانید موضوع پژوهش یا پروژه شماست که نوع روش تحقیق را تعیین می کند بنابراین این وظیفه شما به عنوان یک محقق است که پس از انتخاب موضوع پژوهش خود، یک روش تحقیق مناسب نیز برای آن انتخاب نمایید. در ادامه انواع روش تحقیق در علوم انسانی و کاربردهای آن ها را بررسی خواهیم کرد.

انواع روش تحقیق در علوم انسانی

روش 1: پژوهش تاریخی (Historical Method)

همانطور که از نام آن پیداست در این روش یک رویدادی را که در گذشته رخ داده مورد بررسی و مطالعه قرار می دهیم. یکی از اصلی ترین کاربردهای روش پژوهش تاریخی در روش تحقیق این است که ما ابتدا مسائل تاریخی را بررسی و ارزیابی کرده و در نهایت یک نتیجه گیری کلی برای وضع حال و کنونی می کنیم.

روش 2: پژوهش تجربی (Experimental Method)

این روش یکی از کارآمدترین و موثرترین روش ها از میان انواع روش تحقیق در علوم انسانی است که به طور کلی برای آزمودن فرضیه ها (Hypothesis Test) مورد استفاده قرار می گیرد. معمولاً در این نوع مطالعات با یک گروه آزمودنی و یک گروه کنترل مواجه هستیم که یک روش (مانند روش درمانی) را روی گروه آزمودنی پیاده کرده و نتایج حاصل از آن را با گروه کنترل مقایسه می کنند.

روش 3: پژوهش توصیفی (Descriptive Method)

در این روش پژوهشی هدف اصلی ما توصیف و تفسیر شرایط و روابط موجود در زمان حال می باشد. روش پژوهشی توصیفی خود دارای انواع گوناگونی است که در ادامه مختصری به هر یک اشاره کرده ایم.

انواع پژوهش توصیفی

  1. پژوهش ارزشیابی

از این روش به منظور ارزش گذاری مزایا و معایب اجتماعی، موثر بودن یا نبودن یک فرآیند، یک محصول یا به طور کلی یک برنامه استفاده می کنیم.

  1. مطالعه موردی

مطالعه موردی به معنای مطالعه دقیق و با جزئیات کامل یک موضوع در طول زمان است. هدف از انجام مطالعه موردی شناخت تمامی متغیرهای دخیل در مطالعه و بررسی نوع ارتباط آن هاست.

  1. مطالعه پیمایشی

نمونه گیری یکی از مصادیق مطالعه پیمایشی است. به این صورت که در این روش هدف ما جمع آوری اطلاعات به صورت مستقیم از گروه یا جامعه ای از افراد است تا بتوانیم اطلاعات نهفته در دل این داده ها را به دست آوریم.

  1. پژوهش پس از وقوع

اصلی ترین هدف این روش بررسی روابط علت و معلولی و پیامدهای مربوط به یک رویداد است. همانطور که از اسم آن پیداست، قصد دارد بعد از روی دادن یک واقعه به بررسی آن بپردازد.

  1. مطالعات همبستگی

مطالعات همبستگی یکی از رایج ترین روش ها در علوم انسانی بوده که روابط میان دو متغیر را بررسی می کند. برای محاسبه میزان همبستگی میان دو متغیر از یک ضریب مشهور به نام ضریب همبستگی استفاده می شود که بین 1- تا 1+ است.

  1. پژوهش تکاملی

جمع آوری اطلاعات دقیق در مورد رشد و تکامل افراد همان پژوهش تکاملی است که عمدتاً به بررسی میزان تغییرات و یا بررسی رشد افراد در طول زمان می پردازد. این روش پژوهشی خود بر دو نوع مطالعات طولی و مطالعات عرضی می باشد.

بیشتر بخوانید: چگونه از پایان نامه مقاله استخراج کنیم؟

چگونه موضوع پایان نامه را انتخاب کنیم؟

پایان نامه (Thesis) مهم ترین خروجی از دوره کارشناسی ارشد شما و در واقع خلاصه ای از تمام چیزهایی است که یاد گرفته اید. حال سوالی که مطرح می شود این است که چگونه موضوع پایان نامه را انتخاب کنیم؟ تنها ایده جدید در عنوان پایان نامه کافی نیست و شما باید مجموعه ای از استانداردها را در انتخاب موضوع پایان نامه خود رعایت کنید.

بیشتر بخوانید: چگونه از پایان نامه مقاله استخراج کنیم؟

اگر می خواهید عنوان پایان نامه خود را انتخاب کنید، باید ابتدا به موضوع و حوزه مورد نظر توجه کنید. در این مقاله به چند نکته برای انتخاب موضوع پایان نامه شما اشاره می کنیم. این نکات را گام به گام رعایت کنید تا یک موضوع استاندارد و اصولی برای پایان نامه خود داشته باشید.

چگونه موضوع پایان نامه را انتخاب کنیم؟

1- اصالت موضوع را رعایت کنید

با این که هیچ وقت یک موضوع پایان نامه صد در صد اصالت ندارد و تا حدودی برگرفته از موضوعات دیگر است، همواره سعی کنید در انتخاب موضوع پایان نامه جستجوی وسیعی انجام دهید تا عنوان شما با دیگران متفاوت باشد.

2- شدنی بودن موضوع را مدنظر قرار دهید

به جای این که به دنبال موضوعات پرت و خیلی دست نخورده بروید، به دنبال موضوعی باشید که در مرز بین ممکن و ناممکن قرار دارد و حتماً بررسی کنید که آیا این موضوعی که انتخاب کرده اید شدنی است یا خیر. اگر موضوعی که انتخاب می کنید قابل انجام نباشد فقط زمان شما را می گیرد.

3- در مورد ایده موضوع فکر کنید

مهم ترین بخش در انتخاب یک موضوع برای پایان نامه ایده ای است که در دل عنوان پایان نامه نفته شده است. این ایده است که به شما می گوید در ادامه پایان نامه چه کار کنید. بنابراین ابتدا به ایده خود فکر کنید زیرا اگر ایده شما برای نوشتن موضوع به اندازه کافی نو و پخته نباشد، ارزش علمی پایان نامه شما کاهش خواهد یافت.

4- علاقه خود را در نظر بگیرید

با این که برخی استانداردها را باید در انتخاب موضوع پایان نامه رعایت کنید، به یاد داشته باشید که نباید از علاقه خود غافل شوید زیرا کسی که قرار است پایان نامه را انجام دهد شما هستید. بنابراین در حوزه ای موضوع را انتخاب کنید که به آن علاقه داشته باشید.

5- کلی نگر نباشید

یکی از اصلی ترین مشکلاتی که دانشجویان ما در انتخاب موضوع دارند این است که موضوعات را خیلی کلی انتخاب می کنند. این باعث می شود که وسعت کار شما بسیار زیاد و پر زحمت شود. بنابراین کوتاه و دقیق همان حوزه مورد علاقه خود را انتخاب کنید.

به طور کلی بسیاری از موضوعاتی که شما انتخاب می کنید ترکیبی از علاقه شما با استانداردهای مربوط به حوزه کاری شما می باشد. در نوشتن موضوع پایان نامه باید به کاربرد موضوع نیز نگاه کنید، زیرا گاهی شما یک موضوع می نویسید که در صنعت مشخصی کاربرد دارد، این صنعت از پایان نامه شما حمایت مالی خواهد کرد و این خود برای دانشجو یک موفقیت محسوب می شود.

بیشتر بخوانید: نکاتی مهمی که در نگارش یک پروپوزال باید رعایت کنید