جامعه آماری در پژوهش های کیفی

پژوهش کیفی نوعی پژوهش است که نتوانیم نتایج مربوط به آن را با استفاده از اعداد و ارقام ریاضی یا آماری ارائه کنیم و برای نشان دادن نتایج آن از تعاریف، نمادها، معانی یا توصیف ها استفاده کنیم. به بیان ساده تر پژوهش کیفی پژوهشی است که با کیفیت سر و کار داشته باشد. حال جامعه آمار در پژوهش های کیفی و روش های نمونه گیری از این جامعه مورد توجه این مقاله قرار گرفته است.

بیشتر بخوانید: چگونه جامعه آماری پژوهش را تعیین کنیم؟

به طور کلی هر پژوهش از نظر ماهیت و خصوصیاتی که دارد به سه دسته پژوهش کمی، پژوهش کیفی یا پژوهش ترکیبی (کمی و کیفی) تقسیم بندی می شود که در این جا پژوهش کیفی مدنظر ما می باشد. هر زمانی که شما نتایج پژوهش خود را تنها با استفاده از کیفیت (معانی، نمادها، تعاریف و …) ارائه دهید، پژوهش شما از نوع کیفی است. اما جامعه آماری در پژوهش های کیفی چه ویژگی هایی دارد؟

جامعه آماری در پژوهش های کیفی

جامعه آماری در پژوهش های کیفی یک جامعه شامل متخصصان، خبرگان و افراد ماهر در حوزه مورد پژوهش است و جالب این است که این جامعه آماری از طریق مصاحبه مشخص می شود. بنابراین اصلی ترین تفاوت بین جامعه آماری در پژوهش کیفی با جامعه آماری در پژوهش کمی این است که در پژوهش کیفی، شما نمی توانید به راحتی بدون انجام مصاحبه یک جامعه آماری تعیین کنید.

تعیین حجم نمونه در پژوهش های کیفی

برای تعیین حجم نمونه در پژوهش کیفی هیچ فرمول مشخصی وجود ندارد و اصلی ترین معیار برای این کار این است که شما یک نمونه متخصص، مجرب و کارآزموده در حوزه مورد بررسی را انتخاب کنید تا نیازهای پژوهش شما برطرف شود. از آن جایی که تعداد کمی از نمونه ها در پژوهش کیفی هم اطلاعات خیلی خوبی را در اختیار شما قرار می دهد، نیازی نیست تعداد زیادی از این نمونه ها را انتخاب کنید.

نمونه گیری در پژوهش های کیفی

اصلی ترین ملاک برای نمونه گیری در پژوهش های کیفی، کیفیت است نه کمیت. باز هم روش برای نمونه گیری در این پژوهش ها تعیین نمی کنیم اما دو نکته را در این مورد به شما گوش زد می کنیم. در صورتی که موضوع مورد مطالعه شما خیلی عمومی و کلی باشد بهتر است از روش نمونه گیری گلوله برفی که یک روش نمونه گیری غیرتصادفی است استفاده کنید. یا اگر موضوع مورد مطالعه شما در یک حوزه خاص تعریف شده، برای نمونه گیری استفاده از روش نمونه گیری هدفمند توصیه می شود.

اصلی ترین ویژگی جامعه آماری در پژوهش های کیفی این است که این جامعه را باید با استفاده از یک مصاحبه به صورت علمی و دقیق تعیین کنید و برخلاف روش پژوهش کمی، نیازی به استفاده از تعداد اعضای بالا (چه برای جامعه آماری و چه برای نمونه آماری) وجود ندارد زیرا اعضای آن را افراد متخصص و مجرب در آن زمینه تشکیل داده اند و از این نظر اطلاعات شما غنی تر خواهد بود.  

بیشتر بخوانید: روش های محاسبه حجم نمونه