نوشته‌ها

تصمیم گیری چند شاخصه (MADM)

تصمیم گیری چند شاخصه یکی از زیر مجموعه های روش تصمیم گیری چند معیاره (MCDM) می باشد. تصمیم گیری چند معیاره به این مفهوم است که شما برای اتخاذ یک تصمیم مهم چندین معیار را در نظر می گیرید یعنی به جای استفاده از یک معیار بهینگی، از چندین معیار برای سنجش تصمیم خود استفاده می کنید. در این مقاله تصمیم گیری چند شاخصه را بررسی کرده ایم.

بیشتر بخوانید: بهینه سازی سبد سهام

پیش از این که به تعریف روش تصمیم گیری چند شاخصه (MADM) بپردازیم قصد داریم که روش های تصمیم گیری چند معیاره و زیر مجموعه های آن را به صورت تیتروار به شما معرفی کنیم و سپس جنبه های مختلف روش تصمیم گیری چند شاخصه را که موضوع اصلی این مقاله است مورد بررسی قرار دهیم.

روش های تصمیم گیری چند معیاره (MCDM)

  • تصمیم گیری چند شاخصه (MADM)
  • تصمیم گیری چند هدفه (MODM)

به این دلیل که موضوع مورد بحث در این مقاله تصمیم گیری چند شاخصه است، از توضیح دادن مورد دوم می گذریم.

تصمیم گیری چند شاخصه (MADM) چیست؟

تصمیم گیری چند شاخصه (Multi Attribute Decision Making) یا به اختصار MADM روشی است که در آن فضای تصمیم گسسته است و به طور کلی محقق تصمیم ها و گزینه های محدودی را برای انتخاب کردن در دست خواهد داشت. مشهورترین شاخه از روش های تصمیم گیری همین روش تصمیم گیری چند شاخصه است که دارای روش ها و تکنیک های بسیار زیادی نیز می باشد.

کاربرد اصلی روش تصمیم گیری چند شاخصه (MADM) چیست؟

روش تصمیم گیری چند شاخصه زمانی کاربرد دارد که می خواهیم از میان تعداد متنهای از گزینه ها، یکی را به عنوان گزینه نهایی برگزینیم. در واقع این روش، مقدار اطلاعات مورد نیاز برای اتخاذ کردن یک تصمیم صحیح و مناسب را مشخص می کند. بنابراین پیش از استفاده از این روش، ابتدا باید شرایط مسئله را بررسی کنیم و در صورت واجد شرایط بودن مسئله، از این روش استفاده کنیم.

مراحل روش تصمیم گیری چند شاخصه (MADM)

  • اولویت بندی

در این مرحله تمامی گزینه های موجود را بر اساس معیارهایی که در دست داریم، اولویت بندی می کنیم.

  • انتخاب

مهم ترین مرحله همین مرحله انتخاب است، به طوری که از میان گزینه هایی که قبل تر اولویت بندی شده اند، یکی را به عنوان گزینه ارجح انتخاب می کنیم و فرآیند تصمیم گیری را به پایان می رسانیم.

ابزارها و نرم افزارهای مختلفی وجود دارند که تصمیم گیری چند شاخصه (MADM) را به خوبی برای شما اجرا می کنند بنابراین نیازی نیست نگران این باشید که چگونه باید این روش را پیاده سازی کنم. واقعیت این است که امروزه تشخیص شرایط مسئله مهم ترین بخش حل آن است زیرا دیگر شما در مرحله محاسبات نقش زیادی ندارید و این کار را نرم افزارهای قدرتمندی که در بازار وجود دارند برای شما انجام می دهند.

بیشتر بخوانید: شبیه سازی – بهینه سازی

عدم قطعیت

هر آزمون یا آزمایشی که در زمینه های پژوهشی مختلف صورت می گیرد قطعاً دارای مقداری خطا می باشد. عدم قطعیت یک معیار مناسب برای اطمینان از صحت و دقت و مقدار این خطای مربوط به محاسبات و آزمایش ها بوده که باعث بهبود نتایج و نزدیک تر شدن نتایج به واقعیت خواهد شد. بنابراین عدم قطعیت به طور کلی در همه علوم، یکی از بهترین ابزارها برای بهبود نتایج می باشد.

بیشتر بخوانید: مسیریابی موجودی

پیش از این که عدم قطعیت را تعریف کنیم، باید به این نکته توجه داشت که عدم قطعیت در حوزه های مختلف تعریف شده است و شاید این تعاریف از نظر ساختاری با هم کمی تفاوت داشته باشند، اما در اصل یکی هستند. در این مقاله بیشتر تأکید ما بر روی عدم قطعیت در اندازه گیری و در حوزه های آماری می باشد زیرا کاربرد بیشتری برای پژوهشگران دارد.

عدم قطعیت چیست؟

از دیدگاه علم آمار و روش های اندازه گیری، عدم قطعیت یک پارامتر نامنفی است که میزان پراکنش مقادیر را از یک مقدار معیار نشان می دهد. به عنوان مثال اگر تعدادی داده داشته باشید و معیار مورد نظر شما برای سنجش عدم قطعیت میانگین باشد، اختلاف تک تک داده ها با میانگین نوعی عدم قطعیت محسوب می شود که میانگین مربع خطا، مجموع مربع خطا و … از مشتقات آن است.

فرمول عدم قطعیت چیست؟

 زمانی که شما یک مقدار را با استفاده از داده های خود تخمین می زنید، قطعاً عدم قطعیت نیز در محاسبات وجود خواهد داشت که باعث می شود مقدار به دست آمده کمی با مقدار واقعی اختلاف داشته باشد. فرمول عدم قطعیت در محاسبات و علم اندازه گیری به شکل زیر است:
تفاوت عدم قطعیت و ریسک چیست؟

شاید در اصطلاحات عامیانه این دو واژه را به جای هم به کار ببرید اما واقعیت این است که تفاوت بسیار زیادی از نظر علمی با هم دارند. عدم قطعیت یعنی این که شما برای تصمیم گیری با احتمالات نامعلوم سر و کار دارید اما ریسک به این معناست که برای تصمیم گیری احتمالات معلوم هستند. به عبارت دیگر بر مبنای ریسک شما می توانید با یک احتمال مشخص تصمیم به انجام کاری بگیرید اما بر مبنای عدم قطعیت تصمیم گیری برای شما بسیار دشوارتر است زیرا یک عدد مشخص به عنوان احتمال موفق شدن در کار را در دست نخواهید داشت.

بنابراین براساس تعاریف فوق، عدم قطعیت در علم اندازه گیری به معنای میزان اختلاف تخمین یک پژوهشگر از یک صفت مورد بررسی با مقدار واقعی آن صفت در نمونه می باشد. جالب است بدانید که علم تجزیه و تحلیل خطا (Error Analysis) حوزه ای است که به صورت تخصصی بر روی هنر تخمین زدن این عدم قطعیت کار می کند. یعنی عدم قطعیت نیز قابل برآورد می باشد.

بیشتر بخوانید: الگوریتم های فرا ابتکاری

مسیریابی موجودی

اول از هر چیز تمامی آیتم ها و اقلامی که یک سازمان برای پشتیبانی از فرآیند تولید مورد استفاده قرار می دهد را به طور کلی موجودی می گویند. هدف اصلی مسیریابی موجود در دنیای واقعی در نهایت جلب رضایت مشتریان است به این صورت که با این روش تحویل محصول به مشتری سریع تر و مطمئن تر و با در نظر گرفتن نیاز مشتریان صورت می گیرد.

بیشتر بخوانید: مسیریابی – مکانیابی

زمانی که یک سازمان مسئول مدیریت موجودی مشتریان خودش را بر عهده دارد و می خواهد با صرف کمترین هزینه ای، بهترین راه را برای تحویل محصولات به مشتریان خود پیدا کند از مسئله مسیریابی موجودی استفاده می کند. در این مقاله به تعریف مسیریابی موجود و جنبه های مختلف آن پرداخته شده است اما ابتدا لازم است تعریف دقیقی موجودی را بدانید.

موجودی چیست؟

به طور خلاصه موجودی (Inventory) به تمامی مواد خام و اقلامی که در جریان ساخت برای پشتیبانی از فرآیند تولید محصولات مورد استفاده قرار می گیرند و همچنین از آن ها برای تعمیر و نگهداری و ارائه خدمات مناسب به مشتریان در سازمان استفاده شود، اطلاق می شود. حال با در نظر داشتن این تعریف می خواهیم مسیریابی موجودی را تعریف کنیم.

مسیریابی موجودی چیست؟

مسئله مسیریابی موجودی (Inventory Routing Problem) یا به اختصار IRP نوعی مسئله بهینه سازی است که به صورت همزمان دو عامل مدیریت موجودی و مسیریابی وسایل نقلیه را به منظور توزیع مناسب محصولات در میان مشتریان در کمترین زمان ممکن و با کمترین هزینه ممکن در نظر می گیرد. بنابراین یک خرده فروش برای کسب رضایت مشتریان خود باید این دو عامل را به صورت همزمان مدنظر داشته باشد.

هدف اصلی مسیریابی موجودی چیست؟

هدف اصلی در استفاده از مسئله مسیریابی موجودی اتخاذ سیاست های مناسب و کارآمد به منظور کاهش (مینیمم کردن) هزینه ها می باشد. این سیاست ها باید در مسیر بهبود توزیع محصولات در میان مشتریان باشند و هزینه ها نیز همان هزینه های نگهداری و حمل و نقل محصولات می باشد. بنابراین در یک جمله هدف اصلی مسیریابی موجود کاهش هزینه ها می باشد.

تعریف علمی مسیریابی موجودی

 مسیریابی موجودی به بیان علمی به معنای توزیع مکرر یک محصول مشخص از طرف یک سازمان یا تولیدی برای مجموعه ای از n مشتریان در مدت زمان T می باشد که این مدت زمان می تواند بی نهایت نیز باشد. اصلی ترین سوالاتی که در هنگام استفاده از مسئله مسیریابی موجود باید از خود بپرسیم این است که:

  • چه زمانی باید محصول را به دست مشتری برسانیم؟
  • محصول مورد نیاز مشتری را به چه مقدار یا تعداد به وی تحویل دهیم؟
  • کدام مسیرها را برای تحویل محصولات به مشتریان استفاده کنیم؟

در مسئله مسیریابی موجودی فرض بر این است که نرخ های مصرف در میان مشتریان ثابت و معلوم هستند به همین دلیل تعریف علمی فوق از مسئله مسیریابی موجودی یک تعریف قطعی و ایستا به حساب می آید. اگر به دنبال استفاده از مسئله مسیریابی موجودی هستید باید ابتدا به دنبال تحلیل رفتار مشتریان و سپس ارائه راهکارهای مناسب برای تحویل محصولات در کمترین زمان و با کمترین هزینه ممکن باشید.

بیشتر بخوانید: عدم قطعیت

حل LP-Metric چیست؟

روش معیار جامع یا همان روش LP-Metric یکی از روش های تصمیم گیری چندمعیاره است و به منظور تصمیم گیری با اهداف مختلف به کار برده می شود. تفاوت این روش با دیگر روش های بهینه سازی این است که دیگر نیازی به اولویت بندی اهداف، وزن دهی و یا تبدیل اهداف به محدودیت نیست. در ادامه این مقاله بیشتر در مورد نحوه استفاده از این روش مشهور بحث خواهیم کرد.

بیشتر بخوانید: مدل ریاضی

ابتدا یک تعریف مقدماتی در مورد روش معیار جامع (LP متریک) ارائه می دهیم و سپس به بررسی ویژگی های آن و در نهایت نحوه به کارگیری آن در مسائل بهینه سازی و تصمیم گیری خواهیم پرداخت.

روش حل LP-Metric چیست؟

به بیان ریاضی، حل LP-Metric به معنای حداقل نمودن تابع هدف با استفاده از فرمول زیر می باشد:

همانطور که مشاهده می کنید، در این روش نیازی به اولویت بندی و وزن دهی و … وجود ندارد و تنها مجموع توان اول، دوم و … انحرافات نسبی اهداف از مقدار بهینه آن ها را حداقل سازی می کنیم.

چگونه باید از روش LP-Metric استفاده کرد؟

فرض کنید برای یک مسئله که دارای n تابع هدف است باید برای هر تابع هدف مقدار بهینه ای مستقل از n-1 تابع هدف دیگر پیدا کنید و در نظر داشته باشید که محدودیت هایی نیز برای مسئله وجود دارند. در این حالت باید با در نظر گرفتن قیدها، مجموع انحرافات نسبی اهداف از مقادیر بهینه آن ها را مینیمم (حداقل یا کمینه) کنید.

مزایای استفاده از روش LP-Metric کدامند؟

  1. نسبت به روش های دیگر، به اطلاعات کمتری نیاز دارد.
  2. استفاده از آن ساده تر است.

گام های اجرای یک حل LP-Metric کدامند؟

به طور کلی برای حل کردن هر مسئله با استفاده از روش معیار جامع باید موارد زیر را با دقت به عنوان گام های این روش به کار ببریم:

1- راه حل ایده آل را مشخص کنید

2- ماتریس بهره وری را مشخص نمایید

3- یک راه حل موثر بیابید

4- نمودارهای هندسی را برای تشخیص بهتر رسم کنید

5- راه حل ایده آل (نهایی) را تعیین کنید

همانطور که مشاهده می کنید حل کردن مسائله تصمیم گیری و بهینه سازی با استفاده از روش معیار جامع (LP-Metric) نیازمند دقت بسیار بالایی است زیرا با وارد کردن یک عدد به اشتباه کلیه پاسخ شما اشتباه خواهد بود و کمینه سازی به درستی انجام نمی شود. بنابراین همواره سعی کنید حتی اگر از نرم افزارهای بهینه سازی برای انجام این کار استفاده می کنید، نحوه وارد کردن اطلاعات و کار با آن نرم افزار را به خوبی بلد باشید تا به این گونه مشکلات برخورد نکنید.

بیشتر بخوانید: حل اپسیلون محدود

فصل پنج پایان نامه را چگونه بنویسیم؟

فصل پنج پایان نامه به دارای حساسیت منحصر به فردی در میان فصول مختلف پایان نامه می باشد زیرا در این فصل شما به جمع بندی، تحلیل یافته ها و بحث و نتیجه گیری می پردازید. نکته ای که در نگارش فصل پنج پایان نامه باید مد نظر داشته باشید این است که در این فصل به هیچ وجه نباید به مطالعات دیگر ارجاع دهید و تنها باید در مورد یافته های خودتان بحث کنید.

بیشتر بخوانید: چگونه از پایان نامه مقاله استخراج کنیم؟

هر یک از فصل های پایان نامه دارای یک قالب استاندارد می باشد که همه آن ها با یک مقدمه شروع شده و گاهاً با یک جمع بندی به اتمام می رسند. بدون شک رعایت ساختار و قالب استاندارد در نوشتن فصل پنج پایان نامه در اعتبار بخشیدن به پایان نامه شما از نقش مهمی برخوردار است. در این مقاله نحوه نوشتن فصل پنج پایان نامه را بررسی کرده ایم.

چگونه فصل پنج پایان نامه را بنویسیم؟

1- مقدمه

در بخش مقدمه که در اکثر فصل های پایان نامه به کار برده می شود، باید به معرفی هدف اصلی فصل بپردازیم. به همین منظور ابتدا یک مقدمه در مورد محتوا و مواردی که قصد بحث کردن در مورد آن ها را در فصل پنج پایان نامه دارید ارائه می کنید و سپس در بخش های بعدی مطالب را با جزئیات بیشتری ارائه خواهید کرد.

2- تجزیه و تحلیل یافته های پایان نامه

همانطور که می دانید شما در فصل چهارم پایان نامه با استفاده از ابزارهای مختلف به برخی نتایج دست یافته اید. در فصل پنج باید این نتایج را تجزیه و تحلیل کنید و با توجه به اهمیت بالای این یافته ها از نظر پژوهشی با دقت کامل آن ها را تفسیر نمایید. در این بخش فرضیات پایان نامه را به ترتیب معرفی کنید و یکی پس از دیگری ارتباط آن ها با نتایج مطالعه را تفسیر نمایید.

3- بحث

بدون شک نتایجی که شما در فصل چهارم به دست آورده و در فصل پنجم آن ها را تحلیل کرده اید نیاز به مقایسه با سایر یافته های پژوهشگران دیگر دارد زیرا به این طریق نتایج را با دیگر مطالعات مرتبط مقایسه می کنید تا پی ببرید که تا چه میزان با این مطالعات همخوانی یا اختلاف دارند. دقت داشته باشید که برای هر یک از این موارد باید منبع معتبر ارائه دهید.

4- نتیجه گیری

در بخش نتیجه گیری در فصل پنج پایان نامه، پژوهشگر باید پیام اصلی پژوهش خود را با استفاده از جملات دقیق و مرتبط با سایر مطالب پایان نامه به خواننده منتقل کند. البته بسیاری از پژوهشگران بخش «پیشنهادات» را به صورت جداگانه مطرح می کنند اما پیشنهادات، آینده نگری و تعمیم نتایج از جمله زیر مجموعه های بخش نتیجه گیری در فصل پنج پایان نامه هستند.

رعایت کردن قالب پایان نامه، استفاده از جملات علمی، ارجاع دادن به منابع معتبر، ویرایش صحیح متنی و غیره همگی از جمله مواردی هستند که به پایان نامه شما اعتبار می بخشند اما واقعیت این است که فصل پنج پایان نامه از حساسیت نسبتاً بالاتری برخوردار است زیرا نتیجه نهایی و دستاورد شما از انجام یک پژوهش را نشان می دهد.

بیشتر بخوانید: چگونه موضوع پایان نامه انتخاب کنیم؟

حجم نمونه در پژوهش علی مقایسه ای

پژوهش علی-مقایسه ای به پژوهش هایی اطلاق می شود که شما به عنوان پژوهشگر با در نظر گرفتن متغیر وابسته، به بررسی و مطالعه علت های احتمالی وقوع این متغیر می پردازید. با توجه به این که پژوهش های علی مقایسه ای جایگاه حساسی از نظر نحوه به کارگیری دارند، تعیین حجم نمونه در این پژوهش ها نیز یکی از نکاتی است که باید به خوبی به آن توجه داشته باشید.

بیشتر بخوانید: حجم نمونه در پژوهش های همبستگی

پژوهش علی مقایسه ای یک روش کمی می باشد. معمولاً پژوهشگران از این روش برای تجزیه و تحلیل روابط علت و معلولی میان پدیده ها استفاده می کنند و هدف از پیدا کردن این گونه روابط، پی بردن به رابطه دقیق میان این متغیرهاست. حال با توجه به مقدمه ای که در مورد روش پژوهش علی مقایسه ای گفته شد، به معرفی روش های تعیین حجم نمونه در پژوهش علی مقایسه ای می پردازیم.

حجم نمونه در پژوهش علی مقایسه ای

همانطور که پیش تر نیز گفتیم، پژوهش علی مقایسه ای (Casual-Comparative Research) یک نوع پژوهشی کمی است بنابراین برای تعیین حجم نمونه در این مطالعه نیز از همان روش های کمی استفاده می کنیم. دقت داشته باشید که تعیین حجم نمونه بر روی کل فرآیند انجام پژوهش از جمله نتایج نمونه گیری، دقت در انجام کار، صرفه جویی در وقت و هزینه و … از اهمیت بالایی برخوردار می باشد.

انواع روش های تعیین حجم نمونه در پژوهش علی مقایسه ای

در پژوهش علی مقایسه ای، روش های مختلفی برای تعیین حجم نمونه وجود دارند که در ادامه آن ها را به شما معرفی می کنیم:

1- تعیین حجم نمونه بر اساس محاسبات

رایج ترین روش برای تعیین حجم نمونه در پژوهش علی مقایسه ای، انجام محاسبات است. در این روش شما به عنوان پژوهشگر با استفاده از فرمول های موجود حجم نمونه را محاسبه می کنید. روش نمونه گیری، حجم جامعه، هزینه اجرایی، واریانس، سطح معناداری، میزان دقت و … از جمله عوامل موثر بر این روش هستند.

2- تعیین حجم نمونه بر اساس تجربه پژوهشگر

تجربه پژوهشگر گاهی راه گشا است. یعنی پژوهشگر با در نظر گرفتن زمان، بودجه، امکانات، نیروی انسانی و به طور کلی بنابر تجربه شخصی خود درصدی از جامعه را به عنوان نمونه انتخاب می کند. برخی معتقدند که 10 درصد از حجم جامعه برای مطالعه کافی است.

3- تعیین حجم نمونه بر اساس جداول آماری

شما با در دست داشتن حجم جامعه (N)، حجم نمونه (n) را می توانید از طریق جداول تخصصی آماری به دست آورید. جدول مورگان پرکاربردترین جدول آماری برای انجام این کار است.

به طور کلی، پژوهش علی مقایسه ای یک نوع پژوهش کمی محسوب می شود و بنابراین برای محاسبه حجم نمونه در این نوع مطالعات باید از روش های کمی نیز استفاده کنیم. اما در این مقاله، سه روش مفید را برای تعیین حجم نمونه در پژوهش علی مقایسه ای معرفی کردیم که شما را از کوتاه ترین مسیر به نتیجه مورد دلخواه خواهند رساند.

بیشتر بخوانید: حجم نمونه در پژوهش معادلات ساختاری

چگونه جامعه آماری پژوهش را تعیین کنیم؟

منظور از جامعه آماری پژوهش تمامی افراد، اشیاء و پدیده هایی را شامل می شود که شما به عنوان یک پژوهشگر می خواهید در مورد آن ها استدلال کنید و نتایج مطالعه خود را به همه آن ها تعمیم دهید. هر جامعه آماری پژوهش دارای یک یا چندین صفت است. مثلاً، در بررسی قد دانش آموزان دبیرستان دخترانه، کل دانش آموزان یک جامعه آماری برای پژوهش محسوب می شوند.

بیشتر بخوانید: انواع متغیر در روش تحقیق

برای انتخاب جامعه آماری پژوهش شما نیاز به مهارت های پایه آماری خواهید داشت اما اگر این مهارت ها را ندارید، بهتر است محافظه کارانه عمل کنید و برای انتخاب صحیح این جامعه آماری از مراحل زیر کمک بگیرید. واقعیت این است که انتخاب جامعه آماری پژوهش چندین وجه مهم دارد که باید آن ها را در نظر داشته باشید که در ادامه به آن ها اشاره کرده ایم. قبل از هر چیز جامعه آماری و نمونه آماری را تعریف می کنیم.

جامعه آماری

جامعه آماری (Statistical Population) شامل مجموعه تمامی افراد، اشیاء و رویدادهایی است که دارای یک یا چند صفت و ویژگی مشترک باشند. حال تعداد اعضای جامعه آماری را اندازه (حجم) جامعه گویند و آن را با حرف بزرگ N نشان می دهند.

مثال: جامعه دانشجویان دانشگاه تهران

نمونه آماری

نمونه آماری (Statistical Sample) یک گروه یا مجموعه کوچک تر از جامعه آماری است که طبق قوانین و اصول مشخصی انتخاب می شود تا بتوانیم بعد از تجزیه و تحلیل آن، نتایج مربوطه را به کل جامعه آماری تعمیم دهیم. تعداد اعضای نمونه آماری را با حرف کوچک n نشان می دهند.

مثال: دانشجویان رشته آمار دانشگاه تهران

چگونه جامعه آماری پژوهش را انتخاب کنیم؟

برای انتخاب جامعه آماری پژوهش نکات زیر را رعایت کنید:

1- انواع مختلف داده ها را به خوبی بشناسید

یکی از مهم ترین عواملی که باید در انتخاب جامعه آماری پژوهش در نظر داشته باشید، نوع داده هاست. شما باید با توجه به آزمون آماری و روش مورد نظر خود جهت به دست آوردن حجم نمونه، جامعه آماری خود را انتخاب کنید. مثلاً اگر هدف شما بررسی قد دانش آموزان دبیرستان امام (ره) باشد، باید جامعه آماری شما دانش آموزان دبیرستان باشند.

2- در دسترس بودن جامعه را ملاک انتخاب قرار دهید

بدون شک جامعه آماری پژوهش شما باید در دسترس شما باشد تا بتوانید بعد از انتخاب جامعه، نمونه های تصادفی از آن برگزینید و بر روی آن ها مطالعه انجام دهید. بنابراین زمانی که می خواهید جامعه را انتخاب کنید همواره شدنی بودن و منطق این کار را بسنجید.

3- جامعه آماری را به صورت هدفمند انتخاب کنید

هر پژوهشگری با توجه به نیاز پژوهشی خود باید یک جامعه آماری را برگزیند اما برای این انتخاب باید با دقت عمل کند زیرا اگر در تشخیص این جامعه آماری کمی اشتباه کند، نتایج مربوط به نمونه گیری و تحلیل آینده نیز مختل خواهند شد. بنابراین جامعه آماری باید تناسب معناداری با اهداف پژوهش داشته باشد.

به طور کلی شما هر جامعه ای را می توانید برای مطالعه خود براساس معیارهای یاد شده انتخاب کنید، اما باید در نظر داشته باشید این انتخاب را به گونه ای انجام دهید که نمونه گیری از جامعه آماری برای شما امکان پذیر باشد. به طور کلی مرحله بعد از انتخاب جامعه، یعنی نمونه گیری آماری، بخش مهم تر پژوهش شماست.

بیشتر بخوانید: چگونه یک مقاله مروری بنویسیم؟

نمونه پیشینه تحقیق در پروپوزال

پیشینه تحقیق در واقع خلاصه ای از تمامی مطالعات مهمی است که تا کنون در زمینه مورد نظر شما به انجام رسیده اند. در بخش پیشینه تحقیق شما باید در مورد نظریه ها و مدل های اصلی به کار برده شده در تحقیق و حتی کارهای پیشین بحث کنید. مهم ترین وظیفه شما در نوشتن پیشینه تحقیق این است که یک ارتباط منطقی میان آنچه انجام شده و آنچه قصد انجام آن را دارید، ایجاد نمایید.

بیشتر بخوانید: مولفه در روش تحقیق چیست؟

پیشینه تحقیق یا همان مرور ادبیات باید طولانی ترین و اولین بخش از هر مطالعه پژوهشی باشد. با توجه به اهمیت بالایی که پیشینه تحقیق در تعیین اعتبار علمی پروپوزال و در نتیجه پایان نامه شما دارد، در این مقاله قصد دارید یک نمونه از پیشینه تحقیق در پروپوزال را برای شما بنویسیم تا بیشتر با چارچوب آن آشنا شوید.

نمونه پیشینه تحقیق در پروپوزال

در این مثال قصد داریم یک نمونه واقعی و مختصر از پیشینه تحقیق در پروپوزال را به همراه بیان اهداف پژوهش به شما معرفی کنیم تا با نحوه نوشتن آن آشنا شوید.

اهداف پژوهش

هدف از مطالعه بررسی و ارزیابی میزان رضایت کاربران حمل‌ و نقل عمومی و عوامل مؤثر بر آن است. نتایج این مطالعه، امکان کمک به سیاست گذاران بخش حمل ‌و نقل عمومی می ‌دهد تا  برای برنامه ریزی و طرح ریزی سیاست گذاری های آینده جهت حفظ سهم حمل ‌و نقل عمومی از طریق افزایش رضایت کاربران اقدامات لازم را انجام دهند. ضمناً معیاری برای ارزیابی عملکرد شرکت های خصوصی از نظر کیفیت خدمت‌رسانی فراهم می‌کند.

پیشینه تحقیق

کیفیت خدمات حمل ‏و نقل از جنبه های مؤثر بر استفاده کاربر از حمل ‌و نقل عمومی است. کاربری که دارای تجربه خوبی از حمل ‏و نقل عمومی است تمایل بیشتری برای استفاده از خدمات حمل ‏و نقل عمومی دارد، درحالی‌که کاربری که با مشکلاتی در زمینه حمل‌ و نقل مواجه است تمایل کمتری به استفاده از حمل‌ و نقل عمومی دارد، لذا بهبود خدمات برای حفظ مسافرانِ دائمی حائز اهمیت است. علاوه بر تمامی دلایل ذکرشده، نیاز به خدمات با سطح کیفیت بالا رقابت بین سرویس‌دهنده‌های حمل و نقل را تضمین می‌کند و درنهایت کاربر از خدمات بهبود یافته استفاده می ‌کند. برای رسیدن به این منظور سرویس‌ دهنده ها باید عملکرد خود را بسنجند. رضایت کاربران نشان ‌دهنده‌ معیاری برای سنجش عملکرد سازمان ها بر اساس نیاز کاربران است. بنابراین اندازه گیری رضایت کاربر، ارزیابی کیفیت خدمات را فراهم می ‌کند. کاربران دیدگاه خود را درباره خدمات توسط پرسشنامه های رضایت کاربران اعلام می ‌کنند. جنبه هایی که به ‌طور کلی خدمات حمل و نقل را توصیف می‌ کند می تواند ویژگی هایی باشد که به توصیف بهتری از حمل و نقل بپردازد (مثلاً سرفاصله زمانی) و ویژگی‌ هایی که راحت تر قابل ‌اندازه ‌گیری باشد و بیشتر تابع سلیقه کاربر باشد (مثل راحتی). نمونه هایی از تحقیقات اخیر که گزارش شده است، ابولی و مازولا (2010)، انتونیون و ترینپلس (2015) و ایسکی (2003) نام دارند.

 ابولی و مازولا (2010) در مطالعه خود ویژگی ‌های مختلف برای تخمین کیفیت خدمات مورد بررسی قرار داده اند و شاخص ‌های اصلی این خدمات شامل برنامه زمانبندی خدمات و قابلیت اطمینان آن، پوشش خدمات، اطلاعات، راحتی، تمیزی، پاکیزگی و ایمنی و امنیت است. جدیدترین کاری که بر روی زمانبندی ارائه خدمات به مسافران انجام شد، چنگ و همکاران (2017) یک برنامه زمانبندی دقیق ارائه کرده اند. در این مطالعه ما قصد داریم یک مدل جدید و نوین برای بهینه سازی این برنامه ارائه دهیم.

این پیشینه تحقیق با این که مختصر بود، اما نشان دهنده روند صحیح نوشتن یک پیشینه تحقیق برای پروپوزال است. از آنجایی که شما فعلاً برای پروپوزال می نویسید، بنابراین نیاز نیست خیلی در مورد چارچوب آن حساس باشید اما مهم ترین عامل همان منطقی است که این مطالعات مختلف را به هم مرتبط می کند بنابراین به این امر توجه داشته باشید.

بیشتر بخوانید: چگونه بیان مسئله کنیم؟

چگونه فصل دوم پایان نامه را بنویسیم؟

فصل دوم پایان نامه شامل نتایج به دست آمده حاصل از مطالعات قبلی در مورد موضوع مورد بررسی می باشد. از جمله منابعی که باید در فصل دوم پایان نامه بررسی کنید می توان به کتاب ها، مقالات، گزارشات علمی و پایان نامه های قبلی اشاره کرد. با توجه به اهمیت بالایی که فصل دوم پایان نامه در تعیین کیفیت مطالعه شما دارد، رعایت چارچوب و نظم در نوشتن آن در این مقاله مورد بررسی قرار گرفته است.

بیشتر بخوانید: انتخاب موضوع از مقاله بیس

فصل دوم پایان نامه همان تاریخچه پژوهشی یا مرور ادبیات پژوهش می باشد بنابراین شما به عنوان یک پژوهشگر باید این مطالب را شناسایی، دسته بندی و در نهایت تجزیه و تحلیل کنید و همچنین ارتباط کارهای قبلی را با عنوان پایان نامه خود توجیه نمایید. قبل از پرداختن به موضوع نوشتن فصل دو پایان نامه، ابتدا نوع این ارتباط را بررسی می کنیم.

انواع پژوهش های پیشین از نظر ارتباط با موضوع پایان نامه

این پژوهش ها باید با موضوع پایان نامه شما ارتباط منطقی و علمی داشته باشند، اما نوع این ارتباط دو حالت دارد:

1- ارتباط مستقیم با عنوان پایان نامه

2- ارتباط غیر مستقیم با عنوان پایان نامه

علاوه بر رعایت این دو نکته، باید در نظر داشته باشید پژوهش هایی را در این فصل بگنجانید که بیشترین ارتباط را با موضوع شما داشته باشند، به روز باشند و از نظر منابع علمی غنی باشند. در ادامه نحوه نوشتن فصل دوم پایان نامه را مطرح می کنیم.

چگونه فصل دوم پایان نامه را بنویسیم؟

فصل دوم پایان نامه از نظر اصول و چارچوب نوشتن به ترتیب زیر باید نگارش شود:

1- مقدمه

این مقدمه همانطور که از اسم آن پیداست، باید مقدمات مربوط به موضوع پایان نامه شما و هدف نهایی آن را در حدود یک یا نهایتاً دو پاراگراف خلاصه کند. این مقدمه باید به گونه ای نوشته شود که مخاطب را به طور کامل با پایان نامه شما آشنا کند.

2- نوشتن تاریخچه موضوع

در این قسمت باید تمامی نظریه های موجود که به صورت مستقیم و غیر مستقیم با موضوع پایان نامه شما ارتباط دارند را به ترتیب زمان منتشر شدن، بنویسید و در مورد روند تکاملی موضوع بحث کنید.

3- دسته بندی پژوهش های پیشین بر حسب زمان

نکته ای که بسیاری از پژوهشگران نسبت به آن بی توجه هستند و همین موضوع باعث کاهش اعتبار علمی پایان نامه آن ها می شود این است که پژوهش های پیشین را در قسمت مرور ادبیات (فصل دوم) دسته بندی نمی کنند. سعی کنید تمامی منابع مورد نظر را بر اساس معیارهای زیر مرتب کنید:

  • پژوهش های پیشین داخلی
  • پژوهش های پیشین خارجی

به طور کلی از آنجایی که اولویت با مطالعات داخلی است، سعی کنید ابتدا تمامی منابع موجود داخلی را مرور کرده و سپس در صورت عدم کافی بودن منابع، به پژوهش های خارجی که به نوعی با موضوع شما ارتباط دارند مراجعه کنید.

نوشتن فصل دوم پایان نامه یا همان مرور ادبیات پژوهش باعث منظم شدن کار شما شده و نشان می دهد که شما بر اساس یک اصول از پیش تعیین شده پیش می روید. سعی کنید مرور ادبیات را به صورت کامل انجام دهید تا پایان نامه شما یک سیر تکاملی را از ابتدای ظهور موضوع مورد نظر تا به امروز طی کرده باشد.

بیشتر بخوانید: چگونه از پایان نامه مقاله استخراج کنیم؟

چگونه مقاله بیس انتخاب کنیم؟

برای انتخاب یک مقاله بیس همواره یکی از چالش های اصلی شما در دست نداشتن معیارهای دقیق برای انتخاب است. یعنی اگر شما به عنوان یک دانشجو و محقق بدانید که چه استانداردهایی برای انتخاب مقاله بیس دارید، به راحتی با چند جستجوی ساده این مقاله را پیدا می کنید و در نهایت در مرحله انتخاب موضوع از مقاله بیس نیز با مشکل مواجه نخواهید شد.

بیشتر بخوانید: انتخاب موضوع از مقاله بیس

اصلی ترین گام برای شروع نوشتن یک پایان نامه یا پروژه، انتخاب مقاله بیس می باشد چرا که انتخاب درست شما می تواند شما را وارد یک دنیای بی نهایت از ایده ها کند و یک انتخاب اشتباه ممکن است انگیزه شما را برای ادامه کار از شما بگیرد. بنابراین برای انتخاب مقاله بیس از معیارهای زیر پیروی کنید.

چگونه مقاله بیس انتخاب کنیم؟

1- به روز بودن مقاله را سرلوحه کار خود قرار دهید

بدون شک مقالاتی که قدیمی باشند گزینه های خوبی برای شما نخواهند بود. سعی کنید با جستجو کردن در سایت هایی مانند Google Scholar، در بخش سمت چپ سال های 2019 و 2018 را انتخاب کنید تا مقالات جدید در حوزه مورد نظر برای شما نمایش داده شوند.

2- مقاله بیس را از سایت های معتبر انتخاب نمایید

برخی از پایگاه های علمی معتبر برای دانلود مقالات معتبر در دنیا عبارتند از:

  • Elsevier
  • Springer
  • Science Direct
  • JSTOR
  • IEEE
  • Scopus
  • ACM
  • Emerald
  • Cambridge Journals

و بسیاری از سایت های دیگر که گاهاً مقالات را به صورت رایگان در اختیار شما قرار می دهند. در این سایت ها موضوع خود را به صورت کلید واژه یا با استفاده از دسته بندی سایت انتخاب کنید.

3- شدنی بودن موضوع مقاله بیس را در کشور بررسی کنید

گاهی شما یک مقاله را به عنوان مقاله بیس انتخاب می کنید ولی این موضوع را در نظر نمی گیرید که داده های به کار برده شده در این مقاله در کشور نیز قابل جمع آوری هستند یا اصلاً چنین سوژه هایی برای جمع آوری این داده ها در کشور ما وجود دارند یا خیر. در این موارد وقت خود را از دست می دهید و به نتیجه نخواهید رسید بنابراین به این معیار دقت نمایید.

4- چارچوب مقاله را به خوبی بررسی کنید

یک مقاله بیس باید دارای اهداف، مدل مفهومی مشخص، شبیه سازی و نرم افزار و … باشد. اگر مقاله ای چنین خصوصیاتی را داشت می تواند یک مقاله بیس برای کار شما باشد.

5- ابزارهای به کار برده شده در مقاله را بررسی کنید

معیار دیگری که در انتخاب مقاله بیس اهمیت دارد ابزارهای به کار برده شده در مقاله مورد نظر است. برای مثال، گاهی یک مقاله از یک پرسشنامه غیراستاندارد استفاده کرده ولی شما دسترسی به این پرسشنامه ندارید. در این گونه موارد به مشکل خواهید خورد زیرا ابزار مشخصی برای تحلیل در دست ندارید.

مقاله بیس شما تعیین کننده مسیر علمی آینده شما خواهد بود و نحوه انتخاب آن نیز یک عامل تعیین کننده در کیفیت پایان نامه و مقالات بعدی شما می باشد. بنابراین سعی کنید با معیارهای اصولی این مقاله بیس را انتخاب کنید تا در مسیر انجام پروژه یا پایان نامه خود به مشکل نخورید.

بیشتر بخوانید: تفاوت پروپوزال و پایان نامه