نوشته‌ها

فرضیه اصلی و فرعی چیست؟

فرضیه (Hypothesis) یکی از مهم ترین ابزارهایی است که امروزه در پژوهش ها و مطالعات مختلف به کار می رود. اکثر مطالعات تجربی برای نتیجه گیری در مورد نحوه عملکرد روش یا رویکرد پیشنهادی نیاز به انجام آزمون فرض دارند. حال در هر مطالعه با توجه به نیاز گاهی از فرضیه اصلی و گاهی از فرضیه فرعی استفاده می کنیم که در این مقاله به بررسی این دو نوع فرضیه پرداخته ایم.

بیشتر بخوانید: فرضیه جهت دار و بدون جهت

با توجه به اهمیت بالای فرضیه و مبحث آزمون فرض آماری در مطالعات امروزی، بانک دانش پس از ارائه یک تعریف واضح از فرضیه، به بررسی انواع آن پرداخته و خصوصیات هر یک را به شما معرفی کرده است.

فرضیه چیست؟

هرگونه توضیح یا توجیه پیشنهادی برای یک رخداد یا پدیده را یک فرضیه (Hypothesis) می نامند. یک فرضیه در واقع یک حدس منطقی و بر پایه تجربه پژوهش گر در مورد پدیده های گوناگون می باشد. در علوم مختلف از فرضیه استفاده شده است و همه مطالعات نیاز دارند که برای سنجش درست یا نادرست بودن فرضیه از آزمون فرض استفاده کنند. معمولاً فرضیه صفر را با H0 و فرضیه مقابل آن را با H1 نشان می دهند.

فرضیه اصلی چیست؟

فرضیه اصلی (Main Hypothesis) در هر پژوهش در واقع همان فرضیه ای است که در نهایت باید آن را آزمون کنیم. همانطور که از نام آن پیداست هدف اصلی و نهایی مطالعه برای بررسی یک پدیده، متغیر، شیء و … می باشد. بنابراین شما در مطالعه خود باید یک فرضیه اصلی را مطرح کنید و برای آزمون کردن آن شاید نیاز به نوشتن چندین فرضیه فرعی داشته باشید.

فرضیه فرعی چیست؟

فرضیه فرعی (Sub-Hypothesis) نیز همانطور که از نام آن بر می آید، تمامی فرضیاتی را که برای آزمون کردن فرضیه اصلی به کار گرفته می شوند شامل می شود. شما ممکن است در مطالعه خود یک فرضیه اصلی و ده فرضیه فرعی داشته باشید. فرضیه اصلی را در همان ابتدای مقاله یا پایان نامه عنوان می کنید و به عنوان مقاله یا پایان نامه نزدیک است اما فرضیه فرعی در ابتدا هر فصل یا بخش مطرح می شود.

تفاوت سوال با فرضیه چیست؟

در واقع تفاوتی از نظر علمی میان سوال با فرضیه وجود ندارد زیرا یک فرضیه می تواند یک سوال باشد و برعکس. یعنی گاهی شما با توجه به نیاز، باید فرضیه خود را به صورت یک سوال مطرح کنید و گاهاً در درون مطالعه سوالی را مطرح می کنید و همین سوال نیاز به آزمون کردن دارد و عملاً یک فرضیه به شما می رود.

مثال:

فرضیه: رابطه بین عملکرد سازمانی با بهره وری کارکنان

سوال: آیا میان عملکرد سازمانی و بهره وری کارکنان در سازمان رابطه معناداری وجود دارد؟

هر فرضیه با توجه به کاربرد و نیاز شما در پایان نامه یا مقاله، به شکل مشخصی به کار می رود. همانطور که در مثال بالا مشاهده می کنید، فرضیه با سوال هیچ تفاوتی از نظر علمی ندارد ولی گاهی شما دوست دارید فرضیه شما شکل سوالی نداشته باشد و به این صورت شکل رسمی تری به خود می گیرد.

بیشتر بخوانید: انواع متغیر در روش تحقیق

چگونه اهمیت و ضرورت پژوهش را بنویسیم؟

هر موضوعی که قابل تحقیق و پژوهش باشد لزوماً واجد شرایط برای پژوهش نیست چرا که بسیاری از موضوعات اهمیت و ضرورت کافی برای انجام دادن کار ندارند. به طور کلی برای تعیین اهمیت و ضرورت پژوهش باید در نظر داشته باشید که موضوع مورد نظر در کمترین زمان و با صرف کمترین هزینه، شما را به یک موفقیت قابل توجه خواهد رساند.

بیشتر بخوانید: چگونه یک مقاله بیس انتخاب کنیم؟

بدون شک اگر به اهمیت و ضرورت پژوهش به چشم یک بخش یا عنوان در پایان نامه و پروپوزال نگاه کنیم، نوشتن آن دارای اصول و قواعد مشخصی بوده که نیاز به بررسی و دقت کافی دارد. در ادامه بعد از بیان تفاوت میان دو اصطلاح «اهمیت» و «ضرورت»، نحوه نوشتن اهمیت و ضرورت پژوهش را برای شما تشریح کرده ایم.

تفاوت میان «اهمیت پژوهش» و «ضرورت پژوهش»

به طور خلاصه، اهمیت پژوهش بیشتر به دنبال معرفی موضوع و قابلیت ها و توانمندی های آن برای حل مسئله مورد نظر در پژوهش است اما ضرورت پژوهش بیشتر بر روی تشریح دلیل نیاز ما به انجام دادن این پژوهش تمرکز دارد. به عبارت دیگر، اهمیت اشاره به مهم بودن پژوهش دارد و ضرورت، به ضروری بودن انجام پژوهش اشاره می کند.

چگونه اهمیت و ضرورت پژوهش را بنویسیم؟

برای نوشتن اهمیت و ضرورت پژوهش، باید پژوهش مورد نظر را از دو دیدگاه بررسی کنیم. یکی دیدگاه نظری و دیگری دیدگاه کاربردی. در ادامه هر یک از این دیدگاه ها را توضیح می دهیم:

1- نوشتن اهمیت و ضرورت پژوهش از دیدگاه نظری

زمانی که شما اهمیت و ضرورت پژوهش از دیدگاه نظری را می نویسید، باید با توجه به دانش، نظریه ها و ادبیات موجود در مورد موضوع خود، به صورت کامل دلایل مهم بودن و ضروری بودن مسئله پژوهش خود را تشریح کنید. در واقع باید به خواننده این گونه القاء کنید که پژوهش شما از یک دیدگاه خلاقانه و جدید به مسئله مورد نظر نگاه کرده است. انتظار می رود که این بخش را به گونه ای بنویسید که جاهای خالی پژوهش شما را پر کند.

2- نوشتن اهمیت و ضرورت پژوهش از دیدگاه کاربردی (علمی)

یکی از اصلی ترین مولفه هایی که اهمیت و ضرورت پژوهش شما را تعیین می کند، کاربردی بودن آن می باشد. اگر موضوع شما کاربرد خاصی در جایی دارد باید به وضوح توضیح دهید که این موضوع و نتایج حاصل از آن در کدام مورد کاربرد داشته و چه مشکلاتی را برطرف خواهد کرد. واقعیت این است که علم به سمت کاربردی تر شدن پیش می روند (حتی علوم محض) و بنابراین نوشتن اهمیت و ضرورت پژوهش از دیدگاه کاربردی یکی از مهم ترین بخش های هر پژوهشی به حساب می آید و میزان ارتباط برقرار کردن مخاطب با این بخش نیز بستگی به نوع نوشتن شما و میزان تسلط شما بر موضوع خواهد داشت.

تشریح اهمیت و ضرورت پژوهش با دقت و به همراه ارائه مستندات و شواهد معتبر از جمله کارهایی است که باعث افزایش جذابیت موضوع پژوهش شما برای مخاطبان خواهد شد. بنابراین برای این که مخاطب راحت تر با پژوهش شما ارتباط برقرار کند سعی کنید اهمیت و ضرورت موضوع پژوهش را به خوبی شرح دهید.

بیشتر بخوانید: چگونه یک مقاله مروری بنویسیم؟

روش های جمع آوری اطلاعات

اطلاعاتی که شما برای تحقیق خود جمع آوری می کنید می تواند از منابع مختلفی جمع آوری شود. روش های زیادی برای جمع آوری اطلاعات وجود دارند که در این مقاله مهم ترین و رایج ترین روش های جمع آوری اطلاعات را به شما معرفی می کنیم. دقت داشته باشید که میزان دقت این روش ها بستگی به نوع اجرای آن ها توسط شما خواهد داشت.

روش های بسیار زیادی برای جمع آوری اطلاعات وجود دارند که در ادامه مشهورترین آن ها را به شما معرفی می کنیم.

روش های جمع آوری اطلاعات

1- استفاده از نظرسنجی ها و پرسشنامه ها

یکی از رایج ترین روش های جمع آوری اطلاعات در دنیا استفاده از نظرسنجی و خصوصاً پرسشنامه های مختلف است. برای تحلیل اطلاعات حاصل از این روش ها باید از روش های کمی و مقیاس های لیکرت استفاده کنید. در این روش معمولاً در مرحله تحلیل داده ها از پیش-آزمون و پس-آزمون برای بررسی اثرگذاری روش مورد نظر، استفاده می شود.

2- استفاده از مصاحبه

شما می توانید مصاحبه را شخصاً با فرد مورد نظر به صورت حضوری یا از طریق تلفن انجام دهید. مصاحبه دارای انواع ساختارمند، نیمه ساختارمند و بدون ساختار می باشد. توجه داشته باشید که در این روش باید پرسش های شما متمرکز، شفاف و مشخص باشند و پاسخ های باز داشته باشند.

3- استفاده از مشاهدات

شمارش تعداد وقوع یک رخداد یا ثبت رفتارهایی که نیازمند بررسی هستند و موارد مشابه روشی برای جمع آوری اطلاعات هستند. مشاهدات یکی از منابع معتبر برای کسب اطلاعات دقیق در مورد گروه ها و افراد بوده و انواع مختلف (متنی، صوتی و تصویری) دارند.

4- استفاده از اسناد و مدارک

روش جمع آوری اطلاعات با استفاده از اسناد موجود به معنای ارزیابی داده های موجود به شکل دیتابیس، فایل های ضبط شده، گزارشات، اسناد مالی، روزنامه ها و … می باشد. این روش یکی از به صرفه ترین روش ها برای جمع آوری اطلاعات مفید و معتبر است.

5- استفاده از روش گروه کانونی

روش گروه کانونی (Focus Group) به معنای مصاحبه کردن با افرادی است که دارای ویژگی های مشترک با هم هستند. با استفاده از این روش می توانید به دیدگاه ها و ایده های این افراد پی ببرید. برای مثال یک گروه از دانش آموزان پایه دهم، دارای برخی خصوصیات مشترک هستند که این خصوصیات ممکن است برای ما جالب باشند.

روش های جمع آوری اطلاعات هر روز در حال افزایش هستند. به عنوان مثال شبکه های اجتماعی، ایمیل، وب سایت ها و … همگی از جمله روش هایی هستند که فناوری در اختیار ما قرار داده است اما چالشی که وجود دارد این است که در بسیاری از مواقع نمی توانیم به اطلاعات حاصل از روش های نوین اعتماد کنیم به همین دلیل است که هنوز برخی روش های قدیمی مورد استفاده قرار می گیرند.

بیشتر بخوانید: چگونه یک مقاله مروری بنویسیم؟

تکنیک های روش تحقیق کیفی

روش تحقیق کیفی (Qualitative Research Method) یک روش تحقیق بازار است که تمرکز اصلی خود را بر روی به دست آوردن اطلاعات با استفاده از تعاملات باز (شفاهی یا کتبی) از افراد مورد مطالعه قرار داده است. به بیان ساده این روش بررسی می کند که مردم چه فکر می کنند و چرا. در این مقاله تکنیک های روش تحقیق کیفی را به شما معرفی می کنیم.

بیشتر بخوانید: روش های جمع آوری اطلاعات

به عنوان یک مثال فروشگاهی را در نظر بگیرید که تعداد بازدیدکنندگان مرد در آن بیشتر است. حال این فروشگاه می خواهد بداند که چرا تعداد بازدیدکنندگان زن کمتر بوده است. حال برای این کار باید از یکی از روش های تحقیق کیفی مانند مصاحبه با مشتریان بالقوه بر اساس دسته بندی (مانند زن یا مرد بودن) استفاده کند. حال در ادامه بیشتر این تکنیک ها را شرح می دهیم.

تکنیک های روش تحقیق کیفی

1- تکنیک مصاحبه کردن

یکی از رایج ترین تکنیک های روش تحقیق کیفی استفاده از مصاحبه با نفرات می باشد. این مصاحبه هر بار با یک نفر انجام می گیرد. در این تکنیک باید سعی کنیم اطلاعات دقیقی را از فرد پاسخ دهنده به دست آوریم.

2- تکنیک گروه کانونی

یکی دیگر از تکنیک های رایج روش تحقیق کیفی تکنیک گروه کانونی (Focus Group) بوده که هدف اصلی آن جمع آوری داده می باشد. تعداد پاسخ دهندگان در این تکنیک محدود هستند (6 الی 10 نفر). اصلی ترین اهداف تکنیک گروه کانونی پیدا کردن پاسخ های مناسب برای چراها، چگونه ها و چه چیزها می باشد.

3- تکنیک پژوهش مردم نگاری

تکنیک پژوهش مردم نگاری (Ethnographic Research) دقیق ترین و عمیق ترین روشی است که برای مطالعه بر روی محیط پیرامون مردم مورد استفاده قرار می گیرد. این محیط پیرامون می تواند از سازمان گرفته تا شهرها یا هر مکان جغرافیایی دیگری باشد. بنابراین محدودیت های جغرافیایی می توانند یک چالش در جمع آوری داده ها باشند.

4- تکنیک مطالعه موردی

تکنیک مطالعه موردی (Case Study) در چند سال گذشته رشد بسیاری داشته است و تبدیل به یک تکنیک روش تحقیق کیفی بسیار ارزشمند برای محققان شده است. همانطور که از نام این تکنیک بر می آید، کاربرد موردی دارد و یک موضوع یا سازمان یا یک واحد اجتماعی را با دقت مورد مطالعه قرار می دهد.

5- تکنیک ثبت سوابق

تکنیک ثبت سوابق (Record Keeping) از اسناد معتبر و مشابه با اطلاعات مورد نیاز در مطالعه به عنوان یک منبع داده استفاده می کند و این داده ها را در یک پژوهش جدید به کار می برد. این تکنیک شبیه مراجعه کردن به یک کتابخانه است.

6- تکنیک پردازش اطلاعات

این تکنیک برای جمع آوری اطلاعات و داده های سیستماتیک از روش های ذهنی استفاده می کند. تکنیک پردازش اطلاعات با پنج حس اصلی (بینایی، بویایی، لامسه، چشایی و شنوایی) سر و کار دارد و هیچ گونه عدد یا ابزار سنجشی در آن به کار برده نمی شود.

یکی از مهم ترین ابزارهای موجود برای نتیجه گیری در مقالات و پایان نامه ها، تکنیک روش تحقیق کیفی می باشد. این روش برخلاف روش تحقیق کمی که بیشتر در رشته های تجربی به کار برده می شود، عمدتاً بر روی کیفیت مشاهدات تمرکز دارد و رشته های علوم انسانی بیشتر از این تکنیک ها استفاده می کنند.

بیشتر بخوانید: چگونه بیان مسئله بنویسیم؟