نوشته‌ها

حجم نمونه در پژوهش علی مقایسه ای

پژوهش علی-مقایسه ای به پژوهش هایی اطلاق می شود که شما به عنوان پژوهشگر با در نظر گرفتن متغیر وابسته، به بررسی و مطالعه علت های احتمالی وقوع این متغیر می پردازید. با توجه به این که پژوهش های علی مقایسه ای جایگاه حساسی از نظر نحوه به کارگیری دارند، تعیین حجم نمونه در این پژوهش ها نیز یکی از نکاتی است که باید به خوبی به آن توجه داشته باشید.

بیشتر بخوانید: حجم نمونه در پژوهش های همبستگی

پژوهش علی مقایسه ای یک روش کمی می باشد. معمولاً پژوهشگران از این روش برای تجزیه و تحلیل روابط علت و معلولی میان پدیده ها استفاده می کنند و هدف از پیدا کردن این گونه روابط، پی بردن به رابطه دقیق میان این متغیرهاست. حال با توجه به مقدمه ای که در مورد روش پژوهش علی مقایسه ای گفته شد، به معرفی روش های تعیین حجم نمونه در پژوهش علی مقایسه ای می پردازیم.

حجم نمونه در پژوهش علی مقایسه ای

همانطور که پیش تر نیز گفتیم، پژوهش علی مقایسه ای (Casual-Comparative Research) یک نوع پژوهشی کمی است بنابراین برای تعیین حجم نمونه در این مطالعه نیز از همان روش های کمی استفاده می کنیم. دقت داشته باشید که تعیین حجم نمونه بر روی کل فرآیند انجام پژوهش از جمله نتایج نمونه گیری، دقت در انجام کار، صرفه جویی در وقت و هزینه و … از اهمیت بالایی برخوردار می باشد.

انواع روش های تعیین حجم نمونه در پژوهش علی مقایسه ای

در پژوهش علی مقایسه ای، روش های مختلفی برای تعیین حجم نمونه وجود دارند که در ادامه آن ها را به شما معرفی می کنیم:

1- تعیین حجم نمونه بر اساس محاسبات

رایج ترین روش برای تعیین حجم نمونه در پژوهش علی مقایسه ای، انجام محاسبات است. در این روش شما به عنوان پژوهشگر با استفاده از فرمول های موجود حجم نمونه را محاسبه می کنید. روش نمونه گیری، حجم جامعه، هزینه اجرایی، واریانس، سطح معناداری، میزان دقت و … از جمله عوامل موثر بر این روش هستند.

2- تعیین حجم نمونه بر اساس تجربه پژوهشگر

تجربه پژوهشگر گاهی راه گشا است. یعنی پژوهشگر با در نظر گرفتن زمان، بودجه، امکانات، نیروی انسانی و به طور کلی بنابر تجربه شخصی خود درصدی از جامعه را به عنوان نمونه انتخاب می کند. برخی معتقدند که 10 درصد از حجم جامعه برای مطالعه کافی است.

3- تعیین حجم نمونه بر اساس جداول آماری

شما با در دست داشتن حجم جامعه (N)، حجم نمونه (n) را می توانید از طریق جداول تخصصی آماری به دست آورید. جدول مورگان پرکاربردترین جدول آماری برای انجام این کار است.

به طور کلی، پژوهش علی مقایسه ای یک نوع پژوهش کمی محسوب می شود و بنابراین برای محاسبه حجم نمونه در این نوع مطالعات باید از روش های کمی نیز استفاده کنیم. اما در این مقاله، سه روش مفید را برای تعیین حجم نمونه در پژوهش علی مقایسه ای معرفی کردیم که شما را از کوتاه ترین مسیر به نتیجه مورد دلخواه خواهند رساند.

بیشتر بخوانید: حجم نمونه در پژوهش معادلات ساختاری

چگونه جامعه آماری پژوهش را تعیین کنیم؟

منظور از جامعه آماری پژوهش تمامی افراد، اشیاء و پدیده هایی را شامل می شود که شما به عنوان یک پژوهشگر می خواهید در مورد آن ها استدلال کنید و نتایج مطالعه خود را به همه آن ها تعمیم دهید. هر جامعه آماری پژوهش دارای یک یا چندین صفت است. مثلاً، در بررسی قد دانش آموزان دبیرستان دخترانه، کل دانش آموزان یک جامعه آماری برای پژوهش محسوب می شوند.

بیشتر بخوانید: انواع متغیر در روش تحقیق

برای انتخاب جامعه آماری پژوهش شما نیاز به مهارت های پایه آماری خواهید داشت اما اگر این مهارت ها را ندارید، بهتر است محافظه کارانه عمل کنید و برای انتخاب صحیح این جامعه آماری از مراحل زیر کمک بگیرید. واقعیت این است که انتخاب جامعه آماری پژوهش چندین وجه مهم دارد که باید آن ها را در نظر داشته باشید که در ادامه به آن ها اشاره کرده ایم. قبل از هر چیز جامعه آماری و نمونه آماری را تعریف می کنیم.

جامعه آماری

جامعه آماری (Statistical Population) شامل مجموعه تمامی افراد، اشیاء و رویدادهایی است که دارای یک یا چند صفت و ویژگی مشترک باشند. حال تعداد اعضای جامعه آماری را اندازه (حجم) جامعه گویند و آن را با حرف بزرگ N نشان می دهند.

مثال: جامعه دانشجویان دانشگاه تهران

نمونه آماری

نمونه آماری (Statistical Sample) یک گروه یا مجموعه کوچک تر از جامعه آماری است که طبق قوانین و اصول مشخصی انتخاب می شود تا بتوانیم بعد از تجزیه و تحلیل آن، نتایج مربوطه را به کل جامعه آماری تعمیم دهیم. تعداد اعضای نمونه آماری را با حرف کوچک n نشان می دهند.

مثال: دانشجویان رشته آمار دانشگاه تهران

چگونه جامعه آماری پژوهش را انتخاب کنیم؟

برای انتخاب جامعه آماری پژوهش نکات زیر را رعایت کنید:

1- انواع مختلف داده ها را به خوبی بشناسید

یکی از مهم ترین عواملی که باید در انتخاب جامعه آماری پژوهش در نظر داشته باشید، نوع داده هاست. شما باید با توجه به آزمون آماری و روش مورد نظر خود جهت به دست آوردن حجم نمونه، جامعه آماری خود را انتخاب کنید. مثلاً اگر هدف شما بررسی قد دانش آموزان دبیرستان امام (ره) باشد، باید جامعه آماری شما دانش آموزان دبیرستان باشند.

2- در دسترس بودن جامعه را ملاک انتخاب قرار دهید

بدون شک جامعه آماری پژوهش شما باید در دسترس شما باشد تا بتوانید بعد از انتخاب جامعه، نمونه های تصادفی از آن برگزینید و بر روی آن ها مطالعه انجام دهید. بنابراین زمانی که می خواهید جامعه را انتخاب کنید همواره شدنی بودن و منطق این کار را بسنجید.

3- جامعه آماری را به صورت هدفمند انتخاب کنید

هر پژوهشگری با توجه به نیاز پژوهشی خود باید یک جامعه آماری را برگزیند اما برای این انتخاب باید با دقت عمل کند زیرا اگر در تشخیص این جامعه آماری کمی اشتباه کند، نتایج مربوط به نمونه گیری و تحلیل آینده نیز مختل خواهند شد. بنابراین جامعه آماری باید تناسب معناداری با اهداف پژوهش داشته باشد.

به طور کلی شما هر جامعه ای را می توانید برای مطالعه خود براساس معیارهای یاد شده انتخاب کنید، اما باید در نظر داشته باشید این انتخاب را به گونه ای انجام دهید که نمونه گیری از جامعه آماری برای شما امکان پذیر باشد. به طور کلی مرحله بعد از انتخاب جامعه، یعنی نمونه گیری آماری، بخش مهم تر پژوهش شماست.

بیشتر بخوانید: چگونه یک مقاله مروری بنویسیم؟

نمونه پیشینه تحقیق در پروپوزال

پیشینه تحقیق در واقع خلاصه ای از تمامی مطالعات مهمی است که تا کنون در زمینه مورد نظر شما به انجام رسیده اند. در بخش پیشینه تحقیق شما باید در مورد نظریه ها و مدل های اصلی به کار برده شده در تحقیق و حتی کارهای پیشین بحث کنید. مهم ترین وظیفه شما در نوشتن پیشینه تحقیق این است که یک ارتباط منطقی میان آنچه انجام شده و آنچه قصد انجام آن را دارید، ایجاد نمایید.

بیشتر بخوانید: مولفه در روش تحقیق چیست؟

پیشینه تحقیق یا همان مرور ادبیات باید طولانی ترین و اولین بخش از هر مطالعه پژوهشی باشد. با توجه به اهمیت بالایی که پیشینه تحقیق در تعیین اعتبار علمی پروپوزال و در نتیجه پایان نامه شما دارد، در این مقاله قصد دارید یک نمونه از پیشینه تحقیق در پروپوزال را برای شما بنویسیم تا بیشتر با چارچوب آن آشنا شوید.

نمونه پیشینه تحقیق در پروپوزال

در این مثال قصد داریم یک نمونه واقعی و مختصر از پیشینه تحقیق در پروپوزال را به همراه بیان اهداف پژوهش به شما معرفی کنیم تا با نحوه نوشتن آن آشنا شوید.

اهداف پژوهش

هدف از مطالعه بررسی و ارزیابی میزان رضایت کاربران حمل‌ و نقل عمومی و عوامل مؤثر بر آن است. نتایج این مطالعه، امکان کمک به سیاست گذاران بخش حمل ‌و نقل عمومی می ‌دهد تا  برای برنامه ریزی و طرح ریزی سیاست گذاری های آینده جهت حفظ سهم حمل ‌و نقل عمومی از طریق افزایش رضایت کاربران اقدامات لازم را انجام دهند. ضمناً معیاری برای ارزیابی عملکرد شرکت های خصوصی از نظر کیفیت خدمت‌رسانی فراهم می‌کند.

پیشینه تحقیق

کیفیت خدمات حمل ‏و نقل از جنبه های مؤثر بر استفاده کاربر از حمل ‌و نقل عمومی است. کاربری که دارای تجربه خوبی از حمل ‏و نقل عمومی است تمایل بیشتری برای استفاده از خدمات حمل ‏و نقل عمومی دارد، درحالی‌که کاربری که با مشکلاتی در زمینه حمل‌ و نقل مواجه است تمایل کمتری به استفاده از حمل‌ و نقل عمومی دارد، لذا بهبود خدمات برای حفظ مسافرانِ دائمی حائز اهمیت است. علاوه بر تمامی دلایل ذکرشده، نیاز به خدمات با سطح کیفیت بالا رقابت بین سرویس‌دهنده‌های حمل و نقل را تضمین می‌کند و درنهایت کاربر از خدمات بهبود یافته استفاده می ‌کند. برای رسیدن به این منظور سرویس‌ دهنده ها باید عملکرد خود را بسنجند. رضایت کاربران نشان ‌دهنده‌ معیاری برای سنجش عملکرد سازمان ها بر اساس نیاز کاربران است. بنابراین اندازه گیری رضایت کاربر، ارزیابی کیفیت خدمات را فراهم می ‌کند. کاربران دیدگاه خود را درباره خدمات توسط پرسشنامه های رضایت کاربران اعلام می ‌کنند. جنبه هایی که به ‌طور کلی خدمات حمل و نقل را توصیف می‌ کند می تواند ویژگی هایی باشد که به توصیف بهتری از حمل و نقل بپردازد (مثلاً سرفاصله زمانی) و ویژگی‌ هایی که راحت تر قابل ‌اندازه ‌گیری باشد و بیشتر تابع سلیقه کاربر باشد (مثل راحتی). نمونه هایی از تحقیقات اخیر که گزارش شده است، ابولی و مازولا (2010)، انتونیون و ترینپلس (2015) و ایسکی (2003) نام دارند.

 ابولی و مازولا (2010) در مطالعه خود ویژگی ‌های مختلف برای تخمین کیفیت خدمات مورد بررسی قرار داده اند و شاخص ‌های اصلی این خدمات شامل برنامه زمانبندی خدمات و قابلیت اطمینان آن، پوشش خدمات، اطلاعات، راحتی، تمیزی، پاکیزگی و ایمنی و امنیت است. جدیدترین کاری که بر روی زمانبندی ارائه خدمات به مسافران انجام شد، چنگ و همکاران (2017) یک برنامه زمانبندی دقیق ارائه کرده اند. در این مطالعه ما قصد داریم یک مدل جدید و نوین برای بهینه سازی این برنامه ارائه دهیم.

این پیشینه تحقیق با این که مختصر بود، اما نشان دهنده روند صحیح نوشتن یک پیشینه تحقیق برای پروپوزال است. از آنجایی که شما فعلاً برای پروپوزال می نویسید، بنابراین نیاز نیست خیلی در مورد چارچوب آن حساس باشید اما مهم ترین عامل همان منطقی است که این مطالعات مختلف را به هم مرتبط می کند بنابراین به این امر توجه داشته باشید.

بیشتر بخوانید: چگونه بیان مسئله کنیم؟

چگونه فصل دوم پایان نامه را بنویسیم؟

فصل دوم پایان نامه شامل نتایج به دست آمده حاصل از مطالعات قبلی در مورد موضوع مورد بررسی می باشد. از جمله منابعی که باید در فصل دوم پایان نامه بررسی کنید می توان به کتاب ها، مقالات، گزارشات علمی و پایان نامه های قبلی اشاره کرد. با توجه به اهمیت بالایی که فصل دوم پایان نامه در تعیین کیفیت مطالعه شما دارد، رعایت چارچوب و نظم در نوشتن آن در این مقاله مورد بررسی قرار گرفته است.

بیشتر بخوانید: انتخاب موضوع از مقاله بیس

فصل دوم پایان نامه همان تاریخچه پژوهشی یا مرور ادبیات پژوهش می باشد بنابراین شما به عنوان یک پژوهشگر باید این مطالب را شناسایی، دسته بندی و در نهایت تجزیه و تحلیل کنید و همچنین ارتباط کارهای قبلی را با عنوان پایان نامه خود توجیه نمایید. قبل از پرداختن به موضوع نوشتن فصل دو پایان نامه، ابتدا نوع این ارتباط را بررسی می کنیم.

انواع پژوهش های پیشین از نظر ارتباط با موضوع پایان نامه

این پژوهش ها باید با موضوع پایان نامه شما ارتباط منطقی و علمی داشته باشند، اما نوع این ارتباط دو حالت دارد:

1- ارتباط مستقیم با عنوان پایان نامه

2- ارتباط غیر مستقیم با عنوان پایان نامه

علاوه بر رعایت این دو نکته، باید در نظر داشته باشید پژوهش هایی را در این فصل بگنجانید که بیشترین ارتباط را با موضوع شما داشته باشند، به روز باشند و از نظر منابع علمی غنی باشند. در ادامه نحوه نوشتن فصل دوم پایان نامه را مطرح می کنیم.

چگونه فصل دوم پایان نامه را بنویسیم؟

فصل دوم پایان نامه از نظر اصول و چارچوب نوشتن به ترتیب زیر باید نگارش شود:

1- مقدمه

این مقدمه همانطور که از اسم آن پیداست، باید مقدمات مربوط به موضوع پایان نامه شما و هدف نهایی آن را در حدود یک یا نهایتاً دو پاراگراف خلاصه کند. این مقدمه باید به گونه ای نوشته شود که مخاطب را به طور کامل با پایان نامه شما آشنا کند.

2- نوشتن تاریخچه موضوع

در این قسمت باید تمامی نظریه های موجود که به صورت مستقیم و غیر مستقیم با موضوع پایان نامه شما ارتباط دارند را به ترتیب زمان منتشر شدن، بنویسید و در مورد روند تکاملی موضوع بحث کنید.

3- دسته بندی پژوهش های پیشین بر حسب زمان

نکته ای که بسیاری از پژوهشگران نسبت به آن بی توجه هستند و همین موضوع باعث کاهش اعتبار علمی پایان نامه آن ها می شود این است که پژوهش های پیشین را در قسمت مرور ادبیات (فصل دوم) دسته بندی نمی کنند. سعی کنید تمامی منابع مورد نظر را بر اساس معیارهای زیر مرتب کنید:

  • پژوهش های پیشین داخلی
  • پژوهش های پیشین خارجی

به طور کلی از آنجایی که اولویت با مطالعات داخلی است، سعی کنید ابتدا تمامی منابع موجود داخلی را مرور کرده و سپس در صورت عدم کافی بودن منابع، به پژوهش های خارجی که به نوعی با موضوع شما ارتباط دارند مراجعه کنید.

نوشتن فصل دوم پایان نامه یا همان مرور ادبیات پژوهش باعث منظم شدن کار شما شده و نشان می دهد که شما بر اساس یک اصول از پیش تعیین شده پیش می روید. سعی کنید مرور ادبیات را به صورت کامل انجام دهید تا پایان نامه شما یک سیر تکاملی را از ابتدای ظهور موضوع مورد نظر تا به امروز طی کرده باشد.

بیشتر بخوانید: چگونه از پایان نامه مقاله استخراج کنیم؟

تعریف مفهومی اضطراب اجتماعی

اختلال اضطراب اجتماعی (Social Anxiety Disorder) نوعی ترس یا اضطراب است که افراد در هنگام وارد شدن به اجتماع و برخورد با جمع در خود احساس می کنند. اختلال اضطراب اجتماعی یا همان جمع هراسی (فوبیای اجتماعی) یکی از بدترین انواع اضطراب است که منجر به مختل شدن بسیاری از فعالیت های روزمره شما خواهد شد.

بیشتر بخوانید: تعریف مفهومی کمالگرایی

با توجه به این که اختلال اضطراب اجتماعی می تواند تمامی ابعاد زندگی اجتماعی افراد مبتلا را تحت تاثیر خود قرار دهد، بنابراین ارائه یک تعریف مفهومی و دقیق از این اختلال و همچنین بررسی علائم ابتلاء به آن خالی از لطف نیست. بنابراین در این مقاله بعد از تعریف مفهومی اختلال اجتماعی، به بررسی علائم آن می پردازیم.

تعریف مفهومی اضطراب اجتماعی

براساس تعریف مفهومی اضطراب اجتماعی، این اختلال در واقع همان ترس یا اضطراب ناشی از موقعیت های اجتماعی است که فرد در این موقعیت ها توسط دیگران مورد بررسی قرار می گیرد. به عبارت ساده تر، فرد در چنین موقعیت هایی می ترسد طوری رفتار کند یا علائمی از خود بروز دهد که توسط دیگران مورد ارزیابی منفی واقع شود. براساس این تعریف، اضطراب اجتماعی خود موجب تشدید ترس و اضطراب و اجتناب مداوم می شود.

علائم ابتلاء به اختلال اضطراب اجتماعی

علائم اختلال اضطراب اجتماعی به دو دسته تقسیم بندی می شوند:

  • علائم عاطفی
    • اضطراب شدید
    • نگرانی در مورد روابط خانوادگی
    • نگران بودن در مورد سلامت روحی
    • مختل شدن خواب
    • عدم توانایی برای درست فکر کردن
  • علائم جسمانی
    • سردرد شدید
    • منقبض شدن ماهیچه
    • درد ماهیچه
    • تهوع
    • اسهال
    • لرزش عضلات
    • کشیدگی عضلات

اضطراب اجتماعی چه عوارضی خواهد داشت؟

همانطور که می دانید هیچ اختلالی در دنیا وجود ندارد که هیچ گونه هزینه ای برای ما از نظر روحی و جسمی نداشته باشد و اختلال اضطراب اجتماعی نیز از این قاعده مستثنی نیست. از جمله رایج ترین عوارض اختلال اضطراب اجتماعی می توان به اختلال هراس (Panic Disorder)، اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) و اختلال وسواس اجباری (OCD) اشاره کرد.

چگونه اضطراب اجتماعی را درمان کنیم؟

اضطراب اجتماعی نیز همانند همه اختلالات دیگر توسط دانشمندان و متخصصان مورد مطالعه قرار گرفته که حاصل این مطالعات، چند روش پیشنهادی برای درمان آن بوده اند. از جمله روش های درمان اختلال اضطراب اجتماعی می توان به موارد زیر اشاره کرد:

1- درمان به روش روان درمانی

گفتگو درمانی یکی از روش های موثر در درمان اختلال اضطراب اجتماعی است. این روش که درمان شناختی رفتاری نیز نامیده می شود، نسبت به درمان های دیگر، عوارض کمتری دارد و توصیه می شود که ابتدا این روش را امتحان کنید.

2- درمان به روش دارو درمانی

دارو درمانی اضطراب اجتماعی توسط مصرف داروهای ضد افسردگی به منظور کاهش اضطراب در افراد انجام می شود. اما با این که تاثیر کوتاه مدت و سریع تری دارد، توصیه می شود به علت عوارض دارویی ابتدا روان درمانی را امتحان کنید.

یکی از موثرترین و رایج ترین روش ها برای درمان اضطراب اجتماعی استفاده از داروهای ضد افسردگی است. اما عوارض این داروها که با نام های تجاری سیمباتلا، ایفکسر، لگزاپرو و پاکسیل وارد بازار می شوند، بسیار جبران ناپذیر می باشد. بنابراین تنها در صورت تشخیص پزشک متخصص از این داروها استفاده کنید.

بیشتر بخوانید: تعریف مفهومی رفتارهای پرخطر

فرضیه اصلی و فرعی چیست؟

فرضیه (Hypothesis) یکی از مهم ترین ابزارهایی است که امروزه در پژوهش ها و مطالعات مختلف به کار می رود. اکثر مطالعات تجربی برای نتیجه گیری در مورد نحوه عملکرد روش یا رویکرد پیشنهادی نیاز به انجام آزمون فرض دارند. حال در هر مطالعه با توجه به نیاز گاهی از فرضیه اصلی و گاهی از فرضیه فرعی استفاده می کنیم که در این مقاله به بررسی این دو نوع فرضیه پرداخته ایم.

بیشتر بخوانید: فرضیه جهت دار و بدون جهت

با توجه به اهمیت بالای فرضیه و مبحث آزمون فرض آماری در مطالعات امروزی، بانک دانش پس از ارائه یک تعریف واضح از فرضیه، به بررسی انواع آن پرداخته و خصوصیات هر یک را به شما معرفی کرده است.

فرضیه چیست؟

هرگونه توضیح یا توجیه پیشنهادی برای یک رخداد یا پدیده را یک فرضیه (Hypothesis) می نامند. یک فرضیه در واقع یک حدس منطقی و بر پایه تجربه پژوهش گر در مورد پدیده های گوناگون می باشد. در علوم مختلف از فرضیه استفاده شده است و همه مطالعات نیاز دارند که برای سنجش درست یا نادرست بودن فرضیه از آزمون فرض استفاده کنند. معمولاً فرضیه صفر را با H0 و فرضیه مقابل آن را با H1 نشان می دهند.

فرضیه اصلی چیست؟

فرضیه اصلی (Main Hypothesis) در هر پژوهش در واقع همان فرضیه ای است که در نهایت باید آن را آزمون کنیم. همانطور که از نام آن پیداست هدف اصلی و نهایی مطالعه برای بررسی یک پدیده، متغیر، شیء و … می باشد. بنابراین شما در مطالعه خود باید یک فرضیه اصلی را مطرح کنید و برای آزمون کردن آن شاید نیاز به نوشتن چندین فرضیه فرعی داشته باشید.

فرضیه فرعی چیست؟

فرضیه فرعی (Sub-Hypothesis) نیز همانطور که از نام آن بر می آید، تمامی فرضیاتی را که برای آزمون کردن فرضیه اصلی به کار گرفته می شوند شامل می شود. شما ممکن است در مطالعه خود یک فرضیه اصلی و ده فرضیه فرعی داشته باشید. فرضیه اصلی را در همان ابتدای مقاله یا پایان نامه عنوان می کنید و به عنوان مقاله یا پایان نامه نزدیک است اما فرضیه فرعی در ابتدا هر فصل یا بخش مطرح می شود.

تفاوت سوال با فرضیه چیست؟

در واقع تفاوتی از نظر علمی میان سوال با فرضیه وجود ندارد زیرا یک فرضیه می تواند یک سوال باشد و برعکس. یعنی گاهی شما با توجه به نیاز، باید فرضیه خود را به صورت یک سوال مطرح کنید و گاهاً در درون مطالعه سوالی را مطرح می کنید و همین سوال نیاز به آزمون کردن دارد و عملاً یک فرضیه به شما می رود.

مثال:

فرضیه: رابطه بین عملکرد سازمانی با بهره وری کارکنان

سوال: آیا میان عملکرد سازمانی و بهره وری کارکنان در سازمان رابطه معناداری وجود دارد؟

هر فرضیه با توجه به کاربرد و نیاز شما در پایان نامه یا مقاله، به شکل مشخصی به کار می رود. همانطور که در مثال بالا مشاهده می کنید، فرضیه با سوال هیچ تفاوتی از نظر علمی ندارد ولی گاهی شما دوست دارید فرضیه شما شکل سوالی نداشته باشد و به این صورت شکل رسمی تری به خود می گیرد.

بیشتر بخوانید: انواع متغیر در روش تحقیق

چگونه اهمیت و ضرورت پژوهش را بنویسیم؟

هر موضوعی که قابل تحقیق و پژوهش باشد لزوماً واجد شرایط برای پژوهش نیست چرا که بسیاری از موضوعات اهمیت و ضرورت کافی برای انجام دادن کار ندارند. به طور کلی برای تعیین اهمیت و ضرورت پژوهش باید در نظر داشته باشید که موضوع مورد نظر در کمترین زمان و با صرف کمترین هزینه، شما را به یک موفقیت قابل توجه خواهد رساند.

بیشتر بخوانید: چگونه یک مقاله بیس انتخاب کنیم؟

بدون شک اگر به اهمیت و ضرورت پژوهش به چشم یک بخش یا عنوان در پایان نامه و پروپوزال نگاه کنیم، نوشتن آن دارای اصول و قواعد مشخصی بوده که نیاز به بررسی و دقت کافی دارد. در ادامه بعد از بیان تفاوت میان دو اصطلاح «اهمیت» و «ضرورت»، نحوه نوشتن اهمیت و ضرورت پژوهش را برای شما تشریح کرده ایم.

تفاوت میان «اهمیت پژوهش» و «ضرورت پژوهش»

به طور خلاصه، اهمیت پژوهش بیشتر به دنبال معرفی موضوع و قابلیت ها و توانمندی های آن برای حل مسئله مورد نظر در پژوهش است اما ضرورت پژوهش بیشتر بر روی تشریح دلیل نیاز ما به انجام دادن این پژوهش تمرکز دارد. به عبارت دیگر، اهمیت اشاره به مهم بودن پژوهش دارد و ضرورت، به ضروری بودن انجام پژوهش اشاره می کند.

چگونه اهمیت و ضرورت پژوهش را بنویسیم؟

برای نوشتن اهمیت و ضرورت پژوهش، باید پژوهش مورد نظر را از دو دیدگاه بررسی کنیم. یکی دیدگاه نظری و دیگری دیدگاه کاربردی. در ادامه هر یک از این دیدگاه ها را توضیح می دهیم:

1- نوشتن اهمیت و ضرورت پژوهش از دیدگاه نظری

زمانی که شما اهمیت و ضرورت پژوهش از دیدگاه نظری را می نویسید، باید با توجه به دانش، نظریه ها و ادبیات موجود در مورد موضوع خود، به صورت کامل دلایل مهم بودن و ضروری بودن مسئله پژوهش خود را تشریح کنید. در واقع باید به خواننده این گونه القاء کنید که پژوهش شما از یک دیدگاه خلاقانه و جدید به مسئله مورد نظر نگاه کرده است. انتظار می رود که این بخش را به گونه ای بنویسید که جاهای خالی پژوهش شما را پر کند.

2- نوشتن اهمیت و ضرورت پژوهش از دیدگاه کاربردی (علمی)

یکی از اصلی ترین مولفه هایی که اهمیت و ضرورت پژوهش شما را تعیین می کند، کاربردی بودن آن می باشد. اگر موضوع شما کاربرد خاصی در جایی دارد باید به وضوح توضیح دهید که این موضوع و نتایج حاصل از آن در کدام مورد کاربرد داشته و چه مشکلاتی را برطرف خواهد کرد. واقعیت این است که علم به سمت کاربردی تر شدن پیش می روند (حتی علوم محض) و بنابراین نوشتن اهمیت و ضرورت پژوهش از دیدگاه کاربردی یکی از مهم ترین بخش های هر پژوهشی به حساب می آید و میزان ارتباط برقرار کردن مخاطب با این بخش نیز بستگی به نوع نوشتن شما و میزان تسلط شما بر موضوع خواهد داشت.

تشریح اهمیت و ضرورت پژوهش با دقت و به همراه ارائه مستندات و شواهد معتبر از جمله کارهایی است که باعث افزایش جذابیت موضوع پژوهش شما برای مخاطبان خواهد شد. بنابراین برای این که مخاطب راحت تر با پژوهش شما ارتباط برقرار کند سعی کنید اهمیت و ضرورت موضوع پژوهش را به خوبی شرح دهید.

بیشتر بخوانید: چگونه یک مقاله مروری بنویسیم؟

روش های جمع آوری اطلاعات

اطلاعاتی که شما برای تحقیق خود جمع آوری می کنید می تواند از منابع مختلفی جمع آوری شود. روش های زیادی برای جمع آوری اطلاعات وجود دارند که در این مقاله مهم ترین و رایج ترین روش های جمع آوری اطلاعات را به شما معرفی می کنیم. دقت داشته باشید که میزان دقت این روش ها بستگی به نوع اجرای آن ها توسط شما خواهد داشت.

روش های بسیار زیادی برای جمع آوری اطلاعات وجود دارند که در ادامه مشهورترین آن ها را به شما معرفی می کنیم.

روش های جمع آوری اطلاعات

1- استفاده از نظرسنجی ها و پرسشنامه ها

یکی از رایج ترین روش های جمع آوری اطلاعات در دنیا استفاده از نظرسنجی و خصوصاً پرسشنامه های مختلف است. برای تحلیل اطلاعات حاصل از این روش ها باید از روش های کمی و مقیاس های لیکرت استفاده کنید. در این روش معمولاً در مرحله تحلیل داده ها از پیش-آزمون و پس-آزمون برای بررسی اثرگذاری روش مورد نظر، استفاده می شود.

2- استفاده از مصاحبه

شما می توانید مصاحبه را شخصاً با فرد مورد نظر به صورت حضوری یا از طریق تلفن انجام دهید. مصاحبه دارای انواع ساختارمند، نیمه ساختارمند و بدون ساختار می باشد. توجه داشته باشید که در این روش باید پرسش های شما متمرکز، شفاف و مشخص باشند و پاسخ های باز داشته باشند.

3- استفاده از مشاهدات

شمارش تعداد وقوع یک رخداد یا ثبت رفتارهایی که نیازمند بررسی هستند و موارد مشابه روشی برای جمع آوری اطلاعات هستند. مشاهدات یکی از منابع معتبر برای کسب اطلاعات دقیق در مورد گروه ها و افراد بوده و انواع مختلف (متنی، صوتی و تصویری) دارند.

4- استفاده از اسناد و مدارک

روش جمع آوری اطلاعات با استفاده از اسناد موجود به معنای ارزیابی داده های موجود به شکل دیتابیس، فایل های ضبط شده، گزارشات، اسناد مالی، روزنامه ها و … می باشد. این روش یکی از به صرفه ترین روش ها برای جمع آوری اطلاعات مفید و معتبر است.

5- استفاده از روش گروه کانونی

روش گروه کانونی (Focus Group) به معنای مصاحبه کردن با افرادی است که دارای ویژگی های مشترک با هم هستند. با استفاده از این روش می توانید به دیدگاه ها و ایده های این افراد پی ببرید. برای مثال یک گروه از دانش آموزان پایه دهم، دارای برخی خصوصیات مشترک هستند که این خصوصیات ممکن است برای ما جالب باشند.

روش های جمع آوری اطلاعات هر روز در حال افزایش هستند. به عنوان مثال شبکه های اجتماعی، ایمیل، وب سایت ها و … همگی از جمله روش هایی هستند که فناوری در اختیار ما قرار داده است اما چالشی که وجود دارد این است که در بسیاری از مواقع نمی توانیم به اطلاعات حاصل از روش های نوین اعتماد کنیم به همین دلیل است که هنوز برخی روش های قدیمی مورد استفاده قرار می گیرند.

بیشتر بخوانید: چگونه یک مقاله مروری بنویسیم؟

تکنیک های روش تحقیق کیفی

روش تحقیق کیفی (Qualitative Research Method) یک روش تحقیق بازار است که تمرکز اصلی خود را بر روی به دست آوردن اطلاعات با استفاده از تعاملات باز (شفاهی یا کتبی) از افراد مورد مطالعه قرار داده است. به بیان ساده این روش بررسی می کند که مردم چه فکر می کنند و چرا. در این مقاله تکنیک های روش تحقیق کیفی را به شما معرفی می کنیم.

بیشتر بخوانید: روش های جمع آوری اطلاعات

به عنوان یک مثال فروشگاهی را در نظر بگیرید که تعداد بازدیدکنندگان مرد در آن بیشتر است. حال این فروشگاه می خواهد بداند که چرا تعداد بازدیدکنندگان زن کمتر بوده است. حال برای این کار باید از یکی از روش های تحقیق کیفی مانند مصاحبه با مشتریان بالقوه بر اساس دسته بندی (مانند زن یا مرد بودن) استفاده کند. حال در ادامه بیشتر این تکنیک ها را شرح می دهیم.

تکنیک های روش تحقیق کیفی

1- تکنیک مصاحبه کردن

یکی از رایج ترین تکنیک های روش تحقیق کیفی استفاده از مصاحبه با نفرات می باشد. این مصاحبه هر بار با یک نفر انجام می گیرد. در این تکنیک باید سعی کنیم اطلاعات دقیقی را از فرد پاسخ دهنده به دست آوریم.

2- تکنیک گروه کانونی

یکی دیگر از تکنیک های رایج روش تحقیق کیفی تکنیک گروه کانونی (Focus Group) بوده که هدف اصلی آن جمع آوری داده می باشد. تعداد پاسخ دهندگان در این تکنیک محدود هستند (6 الی 10 نفر). اصلی ترین اهداف تکنیک گروه کانونی پیدا کردن پاسخ های مناسب برای چراها، چگونه ها و چه چیزها می باشد.

3- تکنیک پژوهش مردم نگاری

تکنیک پژوهش مردم نگاری (Ethnographic Research) دقیق ترین و عمیق ترین روشی است که برای مطالعه بر روی محیط پیرامون مردم مورد استفاده قرار می گیرد. این محیط پیرامون می تواند از سازمان گرفته تا شهرها یا هر مکان جغرافیایی دیگری باشد. بنابراین محدودیت های جغرافیایی می توانند یک چالش در جمع آوری داده ها باشند.

4- تکنیک مطالعه موردی

تکنیک مطالعه موردی (Case Study) در چند سال گذشته رشد بسیاری داشته است و تبدیل به یک تکنیک روش تحقیق کیفی بسیار ارزشمند برای محققان شده است. همانطور که از نام این تکنیک بر می آید، کاربرد موردی دارد و یک موضوع یا سازمان یا یک واحد اجتماعی را با دقت مورد مطالعه قرار می دهد.

5- تکنیک ثبت سوابق

تکنیک ثبت سوابق (Record Keeping) از اسناد معتبر و مشابه با اطلاعات مورد نیاز در مطالعه به عنوان یک منبع داده استفاده می کند و این داده ها را در یک پژوهش جدید به کار می برد. این تکنیک شبیه مراجعه کردن به یک کتابخانه است.

6- تکنیک پردازش اطلاعات

این تکنیک برای جمع آوری اطلاعات و داده های سیستماتیک از روش های ذهنی استفاده می کند. تکنیک پردازش اطلاعات با پنج حس اصلی (بینایی، بویایی، لامسه، چشایی و شنوایی) سر و کار دارد و هیچ گونه عدد یا ابزار سنجشی در آن به کار برده نمی شود.

یکی از مهم ترین ابزارهای موجود برای نتیجه گیری در مقالات و پایان نامه ها، تکنیک روش تحقیق کیفی می باشد. این روش برخلاف روش تحقیق کمی که بیشتر در رشته های تجربی به کار برده می شود، عمدتاً بر روی کیفیت مشاهدات تمرکز دارد و رشته های علوم انسانی بیشتر از این تکنیک ها استفاده می کنند.

بیشتر بخوانید: چگونه بیان مسئله بنویسیم؟