نوشته‌ها

چگونه جامعه آماری پژوهش را تعیین کنیم؟

منظور از جامعه آماری پژوهش تمامی افراد، اشیاء و پدیده هایی را شامل می شود که شما به عنوان یک پژوهشگر می خواهید در مورد آن ها استدلال کنید و نتایج مطالعه خود را به همه آن ها تعمیم دهید. هر جامعه آماری پژوهش دارای یک یا چندین صفت است. مثلاً، در بررسی قد دانش آموزان دبیرستان دخترانه، کل دانش آموزان یک جامعه آماری برای پژوهش محسوب می شوند.

بیشتر بخوانید: انواع متغیر در روش تحقیق

برای انتخاب جامعه آماری پژوهش شما نیاز به مهارت های پایه آماری خواهید داشت اما اگر این مهارت ها را ندارید، بهتر است محافظه کارانه عمل کنید و برای انتخاب صحیح این جامعه آماری از مراحل زیر کمک بگیرید. واقعیت این است که انتخاب جامعه آماری پژوهش چندین وجه مهم دارد که باید آن ها را در نظر داشته باشید که در ادامه به آن ها اشاره کرده ایم. قبل از هر چیز جامعه آماری و نمونه آماری را تعریف می کنیم.

جامعه آماری

جامعه آماری (Statistical Population) شامل مجموعه تمامی افراد، اشیاء و رویدادهایی است که دارای یک یا چند صفت و ویژگی مشترک باشند. حال تعداد اعضای جامعه آماری را اندازه (حجم) جامعه گویند و آن را با حرف بزرگ N نشان می دهند.

مثال: جامعه دانشجویان دانشگاه تهران

نمونه آماری

نمونه آماری (Statistical Sample) یک گروه یا مجموعه کوچک تر از جامعه آماری است که طبق قوانین و اصول مشخصی انتخاب می شود تا بتوانیم بعد از تجزیه و تحلیل آن، نتایج مربوطه را به کل جامعه آماری تعمیم دهیم. تعداد اعضای نمونه آماری را با حرف کوچک n نشان می دهند.

مثال: دانشجویان رشته آمار دانشگاه تهران

چگونه جامعه آماری پژوهش را انتخاب کنیم؟

برای انتخاب جامعه آماری پژوهش نکات زیر را رعایت کنید:

1- انواع مختلف داده ها را به خوبی بشناسید

یکی از مهم ترین عواملی که باید در انتخاب جامعه آماری پژوهش در نظر داشته باشید، نوع داده هاست. شما باید با توجه به آزمون آماری و روش مورد نظر خود جهت به دست آوردن حجم نمونه، جامعه آماری خود را انتخاب کنید. مثلاً اگر هدف شما بررسی قد دانش آموزان دبیرستان امام (ره) باشد، باید جامعه آماری شما دانش آموزان دبیرستان باشند.

2- در دسترس بودن جامعه را ملاک انتخاب قرار دهید

بدون شک جامعه آماری پژوهش شما باید در دسترس شما باشد تا بتوانید بعد از انتخاب جامعه، نمونه های تصادفی از آن برگزینید و بر روی آن ها مطالعه انجام دهید. بنابراین زمانی که می خواهید جامعه را انتخاب کنید همواره شدنی بودن و منطق این کار را بسنجید.

3- جامعه آماری را به صورت هدفمند انتخاب کنید

هر پژوهشگری با توجه به نیاز پژوهشی خود باید یک جامعه آماری را برگزیند اما برای این انتخاب باید با دقت عمل کند زیرا اگر در تشخیص این جامعه آماری کمی اشتباه کند، نتایج مربوط به نمونه گیری و تحلیل آینده نیز مختل خواهند شد. بنابراین جامعه آماری باید تناسب معناداری با اهداف پژوهش داشته باشد.

به طور کلی شما هر جامعه ای را می توانید برای مطالعه خود براساس معیارهای یاد شده انتخاب کنید، اما باید در نظر داشته باشید این انتخاب را به گونه ای انجام دهید که نمونه گیری از جامعه آماری برای شما امکان پذیر باشد. به طور کلی مرحله بعد از انتخاب جامعه، یعنی نمونه گیری آماری، بخش مهم تر پژوهش شماست.

بیشتر بخوانید: چگونه یک مقاله مروری بنویسیم؟

نمونه پیشینه تحقیق در پروپوزال

پیشینه تحقیق در واقع خلاصه ای از تمامی مطالعات مهمی است که تا کنون در زمینه مورد نظر شما به انجام رسیده اند. در بخش پیشینه تحقیق شما باید در مورد نظریه ها و مدل های اصلی به کار برده شده در تحقیق و حتی کارهای پیشین بحث کنید. مهم ترین وظیفه شما در نوشتن پیشینه تحقیق این است که یک ارتباط منطقی میان آنچه انجام شده و آنچه قصد انجام آن را دارید، ایجاد نمایید.

بیشتر بخوانید: مولفه در روش تحقیق چیست؟

پیشینه تحقیق یا همان مرور ادبیات باید طولانی ترین و اولین بخش از هر مطالعه پژوهشی باشد. با توجه به اهمیت بالایی که پیشینه تحقیق در تعیین اعتبار علمی پروپوزال و در نتیجه پایان نامه شما دارد، در این مقاله قصد دارید یک نمونه از پیشینه تحقیق در پروپوزال را برای شما بنویسیم تا بیشتر با چارچوب آن آشنا شوید.

نمونه پیشینه تحقیق در پروپوزال

در این مثال قصد داریم یک نمونه واقعی و مختصر از پیشینه تحقیق در پروپوزال را به همراه بیان اهداف پژوهش به شما معرفی کنیم تا با نحوه نوشتن آن آشنا شوید.

اهداف پژوهش

هدف از مطالعه بررسی و ارزیابی میزان رضایت کاربران حمل‌ و نقل عمومی و عوامل مؤثر بر آن است. نتایج این مطالعه، امکان کمک به سیاست گذاران بخش حمل ‌و نقل عمومی می ‌دهد تا  برای برنامه ریزی و طرح ریزی سیاست گذاری های آینده جهت حفظ سهم حمل ‌و نقل عمومی از طریق افزایش رضایت کاربران اقدامات لازم را انجام دهند. ضمناً معیاری برای ارزیابی عملکرد شرکت های خصوصی از نظر کیفیت خدمت‌رسانی فراهم می‌کند.

پیشینه تحقیق

کیفیت خدمات حمل ‏و نقل از جنبه های مؤثر بر استفاده کاربر از حمل ‌و نقل عمومی است. کاربری که دارای تجربه خوبی از حمل ‏و نقل عمومی است تمایل بیشتری برای استفاده از خدمات حمل ‏و نقل عمومی دارد، درحالی‌که کاربری که با مشکلاتی در زمینه حمل‌ و نقل مواجه است تمایل کمتری به استفاده از حمل‌ و نقل عمومی دارد، لذا بهبود خدمات برای حفظ مسافرانِ دائمی حائز اهمیت است. علاوه بر تمامی دلایل ذکرشده، نیاز به خدمات با سطح کیفیت بالا رقابت بین سرویس‌دهنده‌های حمل و نقل را تضمین می‌کند و درنهایت کاربر از خدمات بهبود یافته استفاده می ‌کند. برای رسیدن به این منظور سرویس‌ دهنده ها باید عملکرد خود را بسنجند. رضایت کاربران نشان ‌دهنده‌ معیاری برای سنجش عملکرد سازمان ها بر اساس نیاز کاربران است. بنابراین اندازه گیری رضایت کاربر، ارزیابی کیفیت خدمات را فراهم می ‌کند. کاربران دیدگاه خود را درباره خدمات توسط پرسشنامه های رضایت کاربران اعلام می ‌کنند. جنبه هایی که به ‌طور کلی خدمات حمل و نقل را توصیف می‌ کند می تواند ویژگی هایی باشد که به توصیف بهتری از حمل و نقل بپردازد (مثلاً سرفاصله زمانی) و ویژگی‌ هایی که راحت تر قابل ‌اندازه ‌گیری باشد و بیشتر تابع سلیقه کاربر باشد (مثل راحتی). نمونه هایی از تحقیقات اخیر که گزارش شده است، ابولی و مازولا (2010)، انتونیون و ترینپلس (2015) و ایسکی (2003) نام دارند.

 ابولی و مازولا (2010) در مطالعه خود ویژگی ‌های مختلف برای تخمین کیفیت خدمات مورد بررسی قرار داده اند و شاخص ‌های اصلی این خدمات شامل برنامه زمانبندی خدمات و قابلیت اطمینان آن، پوشش خدمات، اطلاعات، راحتی، تمیزی، پاکیزگی و ایمنی و امنیت است. جدیدترین کاری که بر روی زمانبندی ارائه خدمات به مسافران انجام شد، چنگ و همکاران (2017) یک برنامه زمانبندی دقیق ارائه کرده اند. در این مطالعه ما قصد داریم یک مدل جدید و نوین برای بهینه سازی این برنامه ارائه دهیم.

این پیشینه تحقیق با این که مختصر بود، اما نشان دهنده روند صحیح نوشتن یک پیشینه تحقیق برای پروپوزال است. از آنجایی که شما فعلاً برای پروپوزال می نویسید، بنابراین نیاز نیست خیلی در مورد چارچوب آن حساس باشید اما مهم ترین عامل همان منطقی است که این مطالعات مختلف را به هم مرتبط می کند بنابراین به این امر توجه داشته باشید.

بیشتر بخوانید: چگونه بیان مسئله کنیم؟

مولفه در روش تحقیق چیست؟

هر کار پژوهشی که شما انجام می دهید دارای چندین مولفه است که این مولفه ها مسیر انجام مطالعه را برای شما مشخص کرده اند. مولفه ها در روش تحقیق انواع مختلفی دارند و در واقع پیکره و چارچوب یک مطالعه پژوهشی را تشکیل می دهند. در این مقاله توضیح می دهیم که مولفه چه نقشی در پایان نامه یا مقاله پژوهشی شما دارد و انواع آن را به شما معرفی می کنیم.

بیشتر بخوانید: چگونه بیان مسئله بنویسیم؟

برای این که یک تعریف مشخص و دقیق از مولفه در روش تحقیق داشته باشیم ابتدا باید انواع آن را بشناسیم. اما برای این که شما یک ذهنیت کلی در مورد مولفه داشته باشید، ابتدا یک تعریف کلی ارائه می کنیم و سپس به معرفی انواع مولفه در روش تحقیق می پردازیم تا به طور کامل با آن ها آشنا شوید.

مولفه در روش تحقیق چیست؟

در واقع، مولفه در روش تحقیق همان استراتژی پژوهشی شما برای انجام کار است. در هر مطالعه باید چندین مولفه داشته باشید و با کنار هم گذاشتن این مولفه ها به صورت سازماندهی شده، چارچوب اصلی مطالعه خود را تشکیل دهید. مطالعه ای که مولفه را رعایت نکرده باشد از اعتبار علمی برخوردار نخواهد بود.

انواع مولفه در روش تحقیق

1- طرح پژوهشی

طرح پژوهشی که یکی از انواع مولفه در روش تحقیق به حساب می آید خود به سه روش طرح پژوهشی کمی، طرح پژوهشی کیفی و طرح پژوهشی ترکیبی (ترکیبی از دو روش کمی و کیفی) تقسیم بندی می شود. یعنی، مطالعه شما با توجه به هدفی که دنبال می کند باید یکی از این روش ها را انتخاب کند.

2- متدولوژی پژوهشی

متدولوژی یا روش شناسی شامل روش هایی است که شما برای رسیدن به درک علمی از آن ها استفاده می کنید. حال متدولوژی پژوهشی که یکی از مولفه های اصلی در روش تحقیق است تعیین می کند که شما با توجه به هنجارها و قواعد موجود در زمینه مورد نظر از چه روشی استفاده کنید.

3- روش های پژوهشی

روش های پژوهشی همان روش هایی هستند که شما برای انجام دادن پژوهش خود از آن ها استفاده می کنید. به عنوان مثال، روش تحلیل پرسشنامه، نظرسنجی اینترنتی و … از جمله این روش ها می باشند.

4- روش های نمونه گیری

یکی از مهم ترین مولفه ها در روش تحقیق و خصوصاً در مطالعات تجربی، استفاده از روش های نمونه گیری است که نوع آن با توجه به نیاز باید انتخاب گردد.

5- روش های تحلیل داده

پس از انتخاب روش نمونه گیری مناسب به عنوان یک مولفه مهم در پژوهش و انتخاب نمونه های مناسب از جامعه، حال نیاز به استفاده از روش های تحلیل داده داریم تا بتوانیم نتایج مورد نظر را استخراج و آن ها را تحلیل کنیم. روش تحلیل رگرسیون، روش تحلیل همبستگی و … از جمله این روش ها هستند.

مولفه در روش تحقیق پیکره اصلی پژوهش شما می باشد. این مولفه ها هستند که تعیین می کنند برای انجام یک مطالعه پژوهشی چه مراحلی را باید طی کنید تا به نتیجه دقیق برسید. بنابراین قبل از این که مطالعه ای را شروع کنید، ابتدا مولفه های دخیل در آن حوزه را بشناسید تا با طی یک مسیر کوتاه تر به نتیجه برسید.

بیشتر بخوانید: تکنیک های روش تحقیق کیفی

تعریف مفهومی رفتارهای پرخطر

به طور کلی به آن دسته از رفتارهایی که به صورت مستقیم بر روی سلامت افراد و جامعه تاثیر منفی می گذارند، رفتارهای پرخطر نامیده می شوند. با توجه به این تعریف ساده، می توان به این نتیجه رسید که این رفتارها گاهاً عواقب جبران ناپذیری را برای جامعه به جای خواهند گذاشت و می توانند الگوهای ناسالم و خطرناکی را در جامعه ایجاد کنند.

بیشتر بخوانید: تعریف مفهومی کمالگرایی

قبل از این که بخواهیم تعریف مفهومی رفتارهای پرخطر را مطرح کنیم، باید به این نکته اشاره کنیم که رفتارهای پرخطر سه نوع تعریف دارد، یعنی تعریف مفهومی، تعریف عملیاتی و تعریف نظری که در ادامه به هر یک از آن ها اشاره می کنیم و ابعاد مختلف آن را در جامعه مورد بررسی قرار خواهیم داد.

تعریف مفهومی رفتارهای پرخطر

براساس تعریف مفهومی، مجموعه تمامی رفتارهایی را که تاثیرات مستقیم و غیر مستقیم بر روی سلامت فرد و جامعه دارند و همچنین عواقب منفی آن ها گریبانگیر فرد و جامعه خواهد شد، رفتارهای پرخطر می نامند. اگر رفتارهای پرخطر افراد تداوم داشته باشند، بدون شک تاثیر به سزایی را در شخصیت فرد خواهند داشت و فردی را که رفتارهای پرخطر در خود دارد، فردی با سبک زندگی ناسالم می نامند.

تعریف عملیاتی رفتارهای پرخطر

براساس مطالعه رجایی و شفیعی (1391)، پرسشنامه خود-ساخته تغییر نگرش در رفتارهای پرخطر یک ملاک و معیار برای ارائه تعریف عملیاتی رفتارهای پرخطر است. براساس این پرسشنامه، رفتارهای پرخطر یک نمره است که دانش آموز از پرسشنامه یاد شده به دست می آورد. بنابراین تعریف عملیاتی یک عدد می باشد.

تعریف نظری رفتارهای پرخطر

طبق تعریف نظری، رفتارهای پرخطر مجموعه رفتارهایی هستند که سلامت و بهزیستی جسمانی، روانشناختی و اجتماعی افراد و جامعه را در معرض خطر قرار می دهد. دوره نوجوانی با تغییرات جسمانی، روانشناختی و اجتماعی عمده ای برای افراد همراه است، به همین دلیل ظهور رفتارهای پرخطر در این سنین بسیار محتمل تر از سنین بالاتر است و تبدیل به یکی از نگرانی های جامعه شده است.

علت بروز رفتارهای پرخطر چیست؟

موارد بسیار مختلفی ممکن است باعث بروز رفتارهای پرخطر در افراد شوند، اما رایج ترین علل بروز این رفتارها در افراد عبارتند از:

  • اعتیاد به مواد مخدر
  • مصرف مشروبات الکلی
  • رفتارهای جنسی ناسالم در افراد
  • سبک تغذیه ناسالم
  • استعمال دخانیات
  • مصرف قرص های توهم زا
  • تحرک بدنی کم
  • رفتارهای خشن

رفتارهای پرخطر بیشتر در سنین نوجوانی و جوانی در افراد خود را نشان می دهند و علائم بالا نیز بیشتر در این دامنه سنی مشهود می باشد.

براساس مطالعه ای که توسط ادیب نیا و همکاران با عنوان «مروری بر علل گرایش به رفتارهای پرخطر در نوجوانان» انجام شد، مشخص شد نوجوانانی که گرایش به انواع رفتارهای پرخطر دارند، پیشرفت تحصیلی کمتر، گرایش به خودکشی بیشتر و احتمال مرگ و میر بالاتر و ابتلای به بیماری های مرتبط با رفتارهای پرخطر بیشتری خواهند داشت (منبع).

بیشتر بخوانید: تعریف مفهومی احساس تنهایی

تعریف مفهومی جنسیت

جنسیت (Gender) نوعی نقش اجتماعی است که بر عهده زن و مرد گذاشته شده است. این نقش اجتماعی در کنار رفتارها و تفکرات اجتماعی هستند که تعیین می کنند هر جنس (زن و مرد) باید چه رفتارهایی در اجتماع داشته باشند و چه انتظاراتی در جامعه از آن ها می رود. در این مقاله به تعریف مفهومی جنسیت پرداخته ایم و ابعاد مختلف آن را بررسی کرده ایم.

بیشتر بخوانید: تعریف مفهومی اضطراب اجتماعی

جنسیت به طور کلی نوعی عامل مهم برای تقسیم بندی جنسیتی میان افراد است. این جنسیت است که تعیین می کند هر کدام از جنس های زن و مرد تا چه میزان باید از پاداش های اجتماعی مانند قدرت، ثروت، آزادی، وجهه اجتماعی و … برخوردار باشند. با توجه به نقش مهم و حیاتی که جنسیت در جامعه ایفا می کند، ارائه یک تعریف مفهومی و دقیق از آن می تواند راه گشا باشد.

تعریف مفهومی جنسیت

براساس تعریف مفهومی جنسیت، تمامی خصوصیات و فرصت های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است که برای دو جنس زن و مرد تعیین شده اند. البته این مفهوم در طول زمان تغییر یافته است، یعنی زن یا مرد بودن در زمان های مختلف، دارای مفاهیم متفاوتی بوده اند. بنابراین جنسیت یک اصطلاح اجتماعی اقتصادی است که خصوصیات و نقش های مختلفی را برای دو گروه مردان و زنان در جامعه تعریف کرده است.

تفاوت جنس با جنسیت چیست؟

جنس (Sex) از نظر مفهوم و تعریف با جنسیت (Gender) تفاوت و تمایز دارد. جنس شامل تمامی ابعاد و ویژگی های مردانگی و زنانگی در افراد بوده و یک مفهوم بیولوژیکی است اما جنسیت شامل خصوصیات و صفات اجتماعی دو جنس زن و مرد می باشد. بنابراین جنس یک مفهوم بیولوژیکی و عمدتاً جسمانی است اما جنسیت یک مفهوم اجتماعی و اقتصادی است.

تفاوت جنسی چیست؟

تفاوت های جنسی (Sex Differences) به معنای تمامی خصوصیات ظاهری، جسمانی و روحی منحصر به فرد در مرد و زن است که در جنس دیگر وجود ندارند. این خصوصیات به این دلیل تفاوت نامیده می شوند که مختص هر جنس می باشند. حال گاهی تفاوت های جنسی با نابرابری جنسیتی به جای هم به کار برده می شوند که درست نیست. در ادامه نابرابری جنسیتی را نیز تعریف می کنیم.

نابرابری جنسیتی چیست؟

نابرابری جنسیتی (Gender Inequality) به معنای عدم رعایت برابری میان زن و مرد از نظر حقوق بشر، میزان استفاده از فرصت ها، مشارکت های اجتماعی و منابع موجود در کشور می باشد. از این نظر، نابرابری جنسیتی تنها مربوط به ویژگی های جسمی و ظاهری زن و مرد نیست، بلکه یک مفهوم گسترده برای بیان ناعدالتی در تمامی ابعاد زندگی است. امروزه بسیاری از نهادهای بین المللی در تلاش برای از بین بردن این نابرابری ها در سراسر دنیا هستند.

طبق تعریف مفهومی جنسیت، به این نتیجه می رسیم که جنسیت افراد با جنس آن ها تفاوت دارد. جنسیت دارای ابعاد اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی است ولی جنس افراد تنها مربوط به ویژگی های ظاهری و روحی آن ها برای متمایز کردن زن ها و مردها می باشد. از این نظر، در این مقاله دو مفهوم مهم تفاوت های جنسی و نابرابری های جنسیتی را تشریح کردیم.

بیشتر بخوانید: تعریف مفهومی کمالگرایی

تعریف مفهومی اضطراب اجتماعی

اختلال اضطراب اجتماعی (Social Anxiety Disorder) نوعی ترس یا اضطراب است که افراد در هنگام وارد شدن به اجتماع و برخورد با جمع در خود احساس می کنند. اختلال اضطراب اجتماعی یا همان جمع هراسی (فوبیای اجتماعی) یکی از بدترین انواع اضطراب است که منجر به مختل شدن بسیاری از فعالیت های روزمره شما خواهد شد.

بیشتر بخوانید: تعریف مفهومی کمالگرایی

با توجه به این که اختلال اضطراب اجتماعی می تواند تمامی ابعاد زندگی اجتماعی افراد مبتلا را تحت تاثیر خود قرار دهد، بنابراین ارائه یک تعریف مفهومی و دقیق از این اختلال و همچنین بررسی علائم ابتلاء به آن خالی از لطف نیست. بنابراین در این مقاله بعد از تعریف مفهومی اختلال اجتماعی، به بررسی علائم آن می پردازیم.

تعریف مفهومی اضطراب اجتماعی

براساس تعریف مفهومی اضطراب اجتماعی، این اختلال در واقع همان ترس یا اضطراب ناشی از موقعیت های اجتماعی است که فرد در این موقعیت ها توسط دیگران مورد بررسی قرار می گیرد. به عبارت ساده تر، فرد در چنین موقعیت هایی می ترسد طوری رفتار کند یا علائمی از خود بروز دهد که توسط دیگران مورد ارزیابی منفی واقع شود. براساس این تعریف، اضطراب اجتماعی خود موجب تشدید ترس و اضطراب و اجتناب مداوم می شود.

علائم ابتلاء به اختلال اضطراب اجتماعی

علائم اختلال اضطراب اجتماعی به دو دسته تقسیم بندی می شوند:

  • علائم عاطفی
    • اضطراب شدید
    • نگرانی در مورد روابط خانوادگی
    • نگران بودن در مورد سلامت روحی
    • مختل شدن خواب
    • عدم توانایی برای درست فکر کردن
  • علائم جسمانی
    • سردرد شدید
    • منقبض شدن ماهیچه
    • درد ماهیچه
    • تهوع
    • اسهال
    • لرزش عضلات
    • کشیدگی عضلات

اضطراب اجتماعی چه عوارضی خواهد داشت؟

همانطور که می دانید هیچ اختلالی در دنیا وجود ندارد که هیچ گونه هزینه ای برای ما از نظر روحی و جسمی نداشته باشد و اختلال اضطراب اجتماعی نیز از این قاعده مستثنی نیست. از جمله رایج ترین عوارض اختلال اضطراب اجتماعی می توان به اختلال هراس (Panic Disorder)، اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) و اختلال وسواس اجباری (OCD) اشاره کرد.

چگونه اضطراب اجتماعی را درمان کنیم؟

اضطراب اجتماعی نیز همانند همه اختلالات دیگر توسط دانشمندان و متخصصان مورد مطالعه قرار گرفته که حاصل این مطالعات، چند روش پیشنهادی برای درمان آن بوده اند. از جمله روش های درمان اختلال اضطراب اجتماعی می توان به موارد زیر اشاره کرد:

1- درمان به روش روان درمانی

گفتگو درمانی یکی از روش های موثر در درمان اختلال اضطراب اجتماعی است. این روش که درمان شناختی رفتاری نیز نامیده می شود، نسبت به درمان های دیگر، عوارض کمتری دارد و توصیه می شود که ابتدا این روش را امتحان کنید.

2- درمان به روش دارو درمانی

دارو درمانی اضطراب اجتماعی توسط مصرف داروهای ضد افسردگی به منظور کاهش اضطراب در افراد انجام می شود. اما با این که تاثیر کوتاه مدت و سریع تری دارد، توصیه می شود به علت عوارض دارویی ابتدا روان درمانی را امتحان کنید.

یکی از موثرترین و رایج ترین روش ها برای درمان اضطراب اجتماعی استفاده از داروهای ضد افسردگی است. اما عوارض این داروها که با نام های تجاری سیمباتلا، ایفکسر، لگزاپرو و پاکسیل وارد بازار می شوند، بسیار جبران ناپذیر می باشد. بنابراین تنها در صورت تشخیص پزشک متخصص از این داروها استفاده کنید.

بیشتر بخوانید: تعریف مفهومی رفتارهای پرخطر

تعریف مفهومی کمالگرایی

همان گونه که از معنای لغوی این اصطلاح نمایان است، کمالگرایی یک خصوصیت در افراد است که همواره آن ها را مجاب می کند تا در همه کارها و فعالیت های خود افراد کاملی باشند. اصلی ترین مشخصه یک فرد کمالگرا، تلاش برای بی نقص بودن و رعایت کردن استانداردها و معیارهای افراطی در زندگی می باشد که باعث آسیب های بسیاری برای وی خواهد شد.

بیشتر بخوانید: تعریف مفهومی اضطراب اجتماعی

کمالگرایی خود یک نوع بار منفی دارد زیرا افرادی که کمالگرا هستند به طور مداوم از خود انتقاد می کنند و این انتقادها تا جایی پیشرفت می کند که زندگی کردن برای آن ها مشکل می شود. در این مقاله تعریف مفهومی کمالگرایی را در کنار چند ویژگی این اختلال شخصیتی به شما معرفی می کنیم تا بیشتر با این اصطلاح آشنا شوید.

تعریف مفهومی کمالگرایی

کمالگرایی (Perfectionism) مجموعه ای از مولفه های شناختی رفتاری است که منجر به افزایش ارزیابی از خود، خود تحمیلی و تعیین کردن استانداردهای افراطی برای خود خواهد شد. از نظر مفهومی، کمالگرایی به معنای هر خصوصیت و رفتاری است که به غیر از اعمال و رفتارهای بی نقص، هیچ چیزی را نمی پذیرد. افرادی که این ویژگی ها را در خود داشته باشند، کمالگرا نامیده می شوند.

علائم افراد مبتلا به کمالگرایی

افرادی که کمالگرا هستند برخی ویژگی ها را در خود دارند که حتی می توان در ظاهر رفتار آن ها نیز تشخیص داد که کمالگرا هستند یا خیر. در ادامه چند مورد از علائم کمالگرایی را معرفی می کنیم:

1- افراد کمالگرا بهترین ها را برای خود می خواهند

2- افراد کمالگرا اگر بهترین ها را نداشته باشند عصبانی می شوند

3- افراد کمالگرا همواره ترس از پذیرفته نشدن توسط دیگران را دارند

4- افراد کمالگرا در صورت برخورد با کوچک ترین شکست هایی در کار، نا امید و عصبی می شوند

5- افراد کمالگرا معمولاً بیشتر از دیگران فعالیت می کنند

6- افراد کمالگرا بیشتر مبتلا به بیماری می شوند

7- افراد کمالگرا بیش از اندازه به ظاهر خود اهمیت می دهند

8- افراد کمالگرا عموماً علائم افسردگی را در خود دارند

9- افراد کمالگرا عمدتاً در روابط زناشویی و خانوادگی مشکل دارند

10- افراد کمالگرا احساس فرسودگی می کنند

و چندین علائم دیگر که نشان می دهند یک فرد مبتلا به کمالگرایی شده است. در ادامه بیان می کنیم که چرا افراد کمالگرا عمدتاً افراد شادی نیستند و همواره درگیر مسائل ریز و درست در زندگی و کار می باشند.

چرا افراد کمالگرا شاد نیستند؟

شاید بزرگترین و بدترین ویژگی کمالگرایان این است که تشدید خصوصیات کمالگرایی به مرور زمان آن ها را از لذت های زندگی (سرگرمی، رابطه عاطفی، تفریح، کار و …) دور می کند. این افراد دائماً نگران نحوه بی نقص بودن کارها، رفتارها، ظاهر و … هستند و همین فکر و تلاش زیاد باعث افسرده شدن این افراد می شود. بنابراین افراد کمالگرا شاد نیستند.

اگر بخواهیم اصلی ترین نتیجه کمالگرایی را در افراد پیدا کنید، شاید همان اضطراب و افسردگی باشد. افرادی که همواره به دنبال ارضاء کردن خصوصیات کمالگرایانه خود هستند، از بسیاری از شادی های زندگی غافل شده و همواره در تلاش برای دست یابی به نتایج بی نقص هستند و در نتیجه این تلاش اضافی منجر به ایجاد و در برخی موارد تشدید علائم افسردگی در آن ها می شود.

بیشتر بخوانید: تعریف مفهومی جنسیت

متغیر ثابت چیست؟

به بیان ساده یک متغیر ثابت متغیری است که هر مقداری به آن بدهیم، مقدار آن ثابت و بدون تغییر باشد. عموماً در مطالعات پژوهشی از متغیر ثابت به عنوان یک متغیر کنترل استفاده می کنند تا بتوانند اثر متغیرهای دیگر را به نوعی کنترل کنند. در ادامه به تعریف متغیر ثابت و کاربردهای مختلف آن در مطالعات پژوهشی خواهیم پرداخت.

بیشتر بخوانید: متغیر پیش بین و ملاک

برای فهم بهتر متغیر ثابت، ابتدا یک تعریف از متغیر کنترل ارائه می کنیم و سپس در مورد متغیر ثابت و کاربردهای آن نیز بحث خواهیم کرد. بنابراین مرحله به مرحله با این مقاله همراه باشید.

متغیر ثابت چیست؟

متغیر ثابت یا همان متغیر کنترل (Control Variable) همان عاملی است که طبق نظر پژوهشگر در مطالعه ثابت نگه داشته می شود تا پژوهشگر به این طریق بتواند تاثیر متغیرهای دیگر را تعدیل یا خنثی یا حتی حذف کند. برای مثال، در بررسی تاثیر نور در رشد نوعی گیاه، می توان متغیر نوع خاک را به عنوان یک ثابت در نظر گرفت تا تاثیری بر مطالعه نداشته باشد.

متغیر ثابت چه کاربردی در پژوهش دارد؟

در هر مطالعه چندین متغیر ثابت (کنترل) وجود دارد. در این مطالعات پژوهشگر به غیر از متغیر مستقل، همه متغیرها را ثابت در نظر می گیرد تا اگر یک متغیر ثابت در طول آزمایش یا آزمون تغییر کند، به این نتیجه برسد که همبستگی به دست آمده میان متغیر وابسته و متغیر مستقل نامعتبر است.

مثال هایی از متغیرهای ثابت

  • دما یکی از رایج ترین متغیرهای ثابت در مطالعات پژوهشی است. اگر دما ثابت در نظر گرفته شود، آن را یک متغیر کنترل می نامیم.
  • میزان نور
  • میزان رطوبت
  • مدت زمان انجام آزمایش

اهمیت متغیرهای ثابت

اگرچه متغیر ثابت در پژوهش اندازه گیری نمی شود، اما نقش بسیار مهمی را بر روی نتایج یک آزمایش خواهد داشت. اگر در مورد متغیرهای ثابت موجود در مطالعه خود آگاهی کافی نداشته باشید، ممکن است نتایج اشتباه و نادرست به دست آورید. بنابراین زمانی که از متغیر ثابت مناسب در پژوهش خود استفاده کنید، بررسی ارتباط میان متغیر مستقل و متغیر وابسته دقیق تر و راحت تر خواهد بود.

نکته جالبی که در این مقاله وجود دارد این است که مفهوم متغیر ثابت با متغیر کنترل یکی است و تفاوتی ندارد. در واقع متغیر کنترل همان متغیری است که پژوهگشر ثابت در نظر می گیرد و در مطالعه خود آن را کنترل می کند. توجه داشته باشید که متغیر ثابت جزئی از مطالعه نیست اما از اهمیت بالایی برخوردار است زیرا تاثیر چشمگیری بر روی نتابج شما خواهد داشت.

بیشتر بخوانید: انواع متغیر در روش تحقیق

متغیر پیش بین و ملاک

متغیر پیش بین و متغیر ملاک دو تا از متغیرهایی هستند که در پژوهش هایی که ارتباط میان متغیرهای وابسته و مستقل را می سنجند، کاربرد فراوانی دارند. در این مقاله علاوه بر تعریف متغیر پیش بین و ملاک به بررسی نقش آن ها در مطالعات پژوهشی خواهیم پرداخت تا شما به عنوان یک پژوهشگر بتوانید این متغیرها را تشخیص داده و از آن ها استفاده کنید.

بیشتر بخوانید: انواع متغیر در روش تحقیق

بانک دانش در ادامه این مطلب تعریف متغیرهای پژوهشی پیش بین و ملاک و کاربردهای مربوط به هر یک از این متغیرها را در مطالعات پژوهشی بیان کرده است. قبل از هر چیز می دانیم متغیرها با توجه به نقشی که در مطالعه دارند به دو دسته زیر تقسیم بندی می شوند.

انواع متغیرها با توجه به نقش آن ها در پژوهش

  1. متغیر مستقل
  2. متغیر وابسته

برای این که بدانیم متغیرهای مستقل و وابسته چه ارتباطی با متغیرهای پیش بین و ملاک دارند، ابتدا باید دو تعریف زیر را در نظر داشته باشیم.

متغیر پیش بین چیست؟

متغیر پیش بین (متغیر مستقل) متغیری است که توسط پژوهشگر انتخاب، اندازه گیری یا دستکاری می شود و تاثیر معناداری را بر روی متغیر وابسته خواهد داشت. در اکثر مطالعات همبستگی فرض بر این است که متغیر مستقل نقش معناداری بر روی متغیر وابسته دارد. بنابراین در مطالعات همبستگی، متغیر پیش بین همان متغیر مستقل می باشد.

متغیر ملاک چیست؟

متغیر وابسته (متغیر ملاک) متغیری است که با تغییر مقادیر متغیر(های) مستقل، تحت تاثیر قرار می گیرد. هر چه پژوهشگر بر روی متغیرهای مستقل تغییر ایجاد کند، تاثیر آن به صورت مستقیم بر روی متغیر وابسته قابل تغییر و اندازه گیری است. در مطالعات همبستگی متغیر ملاک، همان متغیر وابسته است.

مثال:

یکی از واضح ترین و راحت ترین مثال های مربوط به تعیین نقش متغیرهای پیش بین و ملاک، استفاده از رگرسیون خطی است. در رگرسیون خطی با فرمول زیر، هدف ما بررسی تاثیر متغیرهای مستقل بر روی متغیر وابسته با استفاده از انجام یک آزمون همبستگی است.

Y=a+bX+E

از آنجایی که مطالعه ما از نوع همبستگی است، متغیر ملاک y بوده و متغیر پیش بین همان x می باشد.

بنابراین به طور کلی، زمانی که ما پژوهش خود را با استفاده از آزمون همبستگی انجام دهیم، متغیرهای پیش بین و ملاک به ترتیب معادل با متغیرهای وابسته و مستقل در مدل می باشند. بنابراین با این تفاسیر، هر گونه تغییری در متغیر ملاک، باعث ایجاد تغییر در متغیر پیش بین خواهد شد.

بیشتر بخوانید: فرضیه جهت دار و بدون جهت

انواع متغیر در روش تحقیق

در هر پژوهش، متغیرهایی که شما از آن ها استفاده می کنید با توجه به نقش آن ها در پژوهش، نوع مقیاس اندازه گیری و واحد اندازه گیری می توانند انواع مختلفی داشته باشند. در این مقاله انواع متغیر در روش تحقیق را با در نظر گرفتن نوع و نقش آن ها در هر پژوهش به صورت کامل بررسی کرده و برای رفع ابهام احتمالی، در مورد هر کدام مختصری توضیح خواهیم داد.

بیشتر بخوانید: چگونه از پایان نامه مقاله استخراج کنیم؟

در ادامه این مقاله، با توجه به نوع نقشی که متغیرها در روش تحقیق دارند و واحد اندازه گیری آن ها، چند دسته از آن را معرفی می کنیم و در مورد هر یک توضیح می دهیم تا بیشتر با انواع متغیرها در روش تحقیق آشنا شوید.

انواع متغیرها در روش تحقیق

انواع متغیرها براساس نقش آن ها در پژوهش

1- متغیرهای مستقل

متغیرهایی هستند که پژوهشگر کنترل کامل بر روی آن ها دارد یعنی می تواند تغییراتی را در آن ها ایجاد کند و حتی متغیرهای جدیدی را وارد مطالعه نماید. انتظار پژوهشگر این است که متغیرهای مستقل رابطه معناداری را با متغیرهای وابسته داشته باشند.

2- متغیرهای وابسته

هر تغییری که بر روی متغیر(های) مستقل ایجاد کنیم، بر روی متغیر وابسته نیز تاثیر می گذارد. هدف کلی در پژوهش این است که پژوهشگر تغییرات را روی متغیرهای مستقل اعمال کرده و اثر آن روی متغیر وابسته را بررسی می کند.

انواع متغیرها براساس مقیاس اندازه گیری

1- متغیرهای کیفی

متغیر کیفی متغیری است که قابلیت اندازه گیری ندارند و نمی توان با استفاده از اعداد، مقدار آن ها را نمایش داد. از جمله مثال های مربوط به متغیرهای کیفی می توان به جنس، رنگ و … اشاره کرد.

2- متغیرهای کمی

متغیر کمی متغیری است که از نظر مقدار قابل تغییر بوده و می توانیم مقدار آن را با یک عدد نمایش دهیم. از جمله مثال های مربوط به متغیرهای کمی می توان به متغیرهای قد، وزن و … اشاره نمود.

انواع متغیرها براساس واحد اندازه گیری

1- متغیرهای پیوسته

متغیر پیوسته متغیری است که بین هر دو مقدار آن می توان یک مقدار انتخاب کرد مانند سرعت، زمان، وزن، قد و …

2- متغیرهای گسسته

متغیر گسسته متغیری است که نمی توان هیچ مقداری را بین دو مقدار آن تعیین نمود. متغیرهای گسسته عموماً به شکل تعداد تعریف می شوند. مانند تعداد افراد حاضر در کلاس، تعداد بیماران مبتلا به سرطان و …

انواع متغیرها براساس نوع رابطه

1- متغیرهای تعدیلگر

متغیرهایی هستند که بر روی رابطه میان متغیر وابسته و متغیرهای مستقل تاثیر می گذارند. برای مثال زمانی که قصد بررسی تاثیر انگیزش دانشجویان بر روی یادگیری را داشته باشید و بخواهیم متغیر جنسیت را نیز اعمال کنیم، آنگاه جنسیت نقش تعدیلگر را خواهد داشت.

2- متغیرهای کنترل

گاهی برخی متغیرها تاثیر نامناسب بر روی دیگر متغیرها خواهند داشت. در این موارد از متغیرهایی برای خنثی کردن، متعادل کردن و حتی گاهی از بین بردن اثرات این متغیرها استفاده می کنیم. متغیرهایی که به این روش کنترل شده اند را متغیرهای کنترل می نامند.

شما به عنوان یک پژوهشگر باید با انواع روش متغیرها در روش تحقیق آشنایی کامل داشته باشید تا در صورت نیاز بتوانید از آن ها در مطالعه خود استفاده کرده و نتایج حاصل از کار را تفسیر نمایید. بنابراین قبل از انجام پژوهش مطالعه کامل این متغیرهای پژوهشی را فراموش نکنید.

بیشتر بخوانید: چگونه بیان مسئله بنویسیم؟