نوشته‌ها

چگونه جامعه آماری پژوهش را تعیین کنیم؟

منظور از جامعه آماری پژوهش تمامی افراد، اشیاء و پدیده هایی را شامل می شود که شما به عنوان یک پژوهشگر می خواهید در مورد آن ها استدلال کنید و نتایج مطالعه خود را به همه آن ها تعمیم دهید. هر جامعه آماری پژوهش دارای یک یا چندین صفت است. مثلاً، در بررسی قد دانش آموزان دبیرستان دخترانه، کل دانش آموزان یک جامعه آماری برای پژوهش محسوب می شوند.

بیشتر بخوانید: انواع متغیر در روش تحقیق

برای انتخاب جامعه آماری پژوهش شما نیاز به مهارت های پایه آماری خواهید داشت اما اگر این مهارت ها را ندارید، بهتر است محافظه کارانه عمل کنید و برای انتخاب صحیح این جامعه آماری از مراحل زیر کمک بگیرید. واقعیت این است که انتخاب جامعه آماری پژوهش چندین وجه مهم دارد که باید آن ها را در نظر داشته باشید که در ادامه به آن ها اشاره کرده ایم. قبل از هر چیز جامعه آماری و نمونه آماری را تعریف می کنیم.

جامعه آماری

جامعه آماری (Statistical Population) شامل مجموعه تمامی افراد، اشیاء و رویدادهایی است که دارای یک یا چند صفت و ویژگی مشترک باشند. حال تعداد اعضای جامعه آماری را اندازه (حجم) جامعه گویند و آن را با حرف بزرگ N نشان می دهند.

مثال: جامعه دانشجویان دانشگاه تهران

نمونه آماری

نمونه آماری (Statistical Sample) یک گروه یا مجموعه کوچک تر از جامعه آماری است که طبق قوانین و اصول مشخصی انتخاب می شود تا بتوانیم بعد از تجزیه و تحلیل آن، نتایج مربوطه را به کل جامعه آماری تعمیم دهیم. تعداد اعضای نمونه آماری را با حرف کوچک n نشان می دهند.

مثال: دانشجویان رشته آمار دانشگاه تهران

چگونه جامعه آماری پژوهش را انتخاب کنیم؟

برای انتخاب جامعه آماری پژوهش نکات زیر را رعایت کنید:

1- انواع مختلف داده ها را به خوبی بشناسید

یکی از مهم ترین عواملی که باید در انتخاب جامعه آماری پژوهش در نظر داشته باشید، نوع داده هاست. شما باید با توجه به آزمون آماری و روش مورد نظر خود جهت به دست آوردن حجم نمونه، جامعه آماری خود را انتخاب کنید. مثلاً اگر هدف شما بررسی قد دانش آموزان دبیرستان امام (ره) باشد، باید جامعه آماری شما دانش آموزان دبیرستان باشند.

2- در دسترس بودن جامعه را ملاک انتخاب قرار دهید

بدون شک جامعه آماری پژوهش شما باید در دسترس شما باشد تا بتوانید بعد از انتخاب جامعه، نمونه های تصادفی از آن برگزینید و بر روی آن ها مطالعه انجام دهید. بنابراین زمانی که می خواهید جامعه را انتخاب کنید همواره شدنی بودن و منطق این کار را بسنجید.

3- جامعه آماری را به صورت هدفمند انتخاب کنید

هر پژوهشگری با توجه به نیاز پژوهشی خود باید یک جامعه آماری را برگزیند اما برای این انتخاب باید با دقت عمل کند زیرا اگر در تشخیص این جامعه آماری کمی اشتباه کند، نتایج مربوط به نمونه گیری و تحلیل آینده نیز مختل خواهند شد. بنابراین جامعه آماری باید تناسب معناداری با اهداف پژوهش داشته باشد.

به طور کلی شما هر جامعه ای را می توانید برای مطالعه خود براساس معیارهای یاد شده انتخاب کنید، اما باید در نظر داشته باشید این انتخاب را به گونه ای انجام دهید که نمونه گیری از جامعه آماری برای شما امکان پذیر باشد. به طور کلی مرحله بعد از انتخاب جامعه، یعنی نمونه گیری آماری، بخش مهم تر پژوهش شماست.

بیشتر بخوانید: چگونه یک مقاله مروری بنویسیم؟

نمونه پیشینه تحقیق در پروپوزال

پیشینه تحقیق در واقع خلاصه ای از تمامی مطالعات مهمی است که تا کنون در زمینه مورد نظر شما به انجام رسیده اند. در بخش پیشینه تحقیق شما باید در مورد نظریه ها و مدل های اصلی به کار برده شده در تحقیق و حتی کارهای پیشین بحث کنید. مهم ترین وظیفه شما در نوشتن پیشینه تحقیق این است که یک ارتباط منطقی میان آنچه انجام شده و آنچه قصد انجام آن را دارید، ایجاد نمایید.

بیشتر بخوانید: مولفه در روش تحقیق چیست؟

پیشینه تحقیق یا همان مرور ادبیات باید طولانی ترین و اولین بخش از هر مطالعه پژوهشی باشد. با توجه به اهمیت بالایی که پیشینه تحقیق در تعیین اعتبار علمی پروپوزال و در نتیجه پایان نامه شما دارد، در این مقاله قصد دارید یک نمونه از پیشینه تحقیق در پروپوزال را برای شما بنویسیم تا بیشتر با چارچوب آن آشنا شوید.

نمونه پیشینه تحقیق در پروپوزال

در این مثال قصد داریم یک نمونه واقعی و مختصر از پیشینه تحقیق در پروپوزال را به همراه بیان اهداف پژوهش به شما معرفی کنیم تا با نحوه نوشتن آن آشنا شوید.

اهداف پژوهش

هدف از مطالعه بررسی و ارزیابی میزان رضایت کاربران حمل‌ و نقل عمومی و عوامل مؤثر بر آن است. نتایج این مطالعه، امکان کمک به سیاست گذاران بخش حمل ‌و نقل عمومی می ‌دهد تا  برای برنامه ریزی و طرح ریزی سیاست گذاری های آینده جهت حفظ سهم حمل ‌و نقل عمومی از طریق افزایش رضایت کاربران اقدامات لازم را انجام دهند. ضمناً معیاری برای ارزیابی عملکرد شرکت های خصوصی از نظر کیفیت خدمت‌رسانی فراهم می‌کند.

پیشینه تحقیق

کیفیت خدمات حمل ‏و نقل از جنبه های مؤثر بر استفاده کاربر از حمل ‌و نقل عمومی است. کاربری که دارای تجربه خوبی از حمل ‏و نقل عمومی است تمایل بیشتری برای استفاده از خدمات حمل ‏و نقل عمومی دارد، درحالی‌که کاربری که با مشکلاتی در زمینه حمل‌ و نقل مواجه است تمایل کمتری به استفاده از حمل‌ و نقل عمومی دارد، لذا بهبود خدمات برای حفظ مسافرانِ دائمی حائز اهمیت است. علاوه بر تمامی دلایل ذکرشده، نیاز به خدمات با سطح کیفیت بالا رقابت بین سرویس‌دهنده‌های حمل و نقل را تضمین می‌کند و درنهایت کاربر از خدمات بهبود یافته استفاده می ‌کند. برای رسیدن به این منظور سرویس‌ دهنده ها باید عملکرد خود را بسنجند. رضایت کاربران نشان ‌دهنده‌ معیاری برای سنجش عملکرد سازمان ها بر اساس نیاز کاربران است. بنابراین اندازه گیری رضایت کاربر، ارزیابی کیفیت خدمات را فراهم می ‌کند. کاربران دیدگاه خود را درباره خدمات توسط پرسشنامه های رضایت کاربران اعلام می ‌کنند. جنبه هایی که به ‌طور کلی خدمات حمل و نقل را توصیف می‌ کند می تواند ویژگی هایی باشد که به توصیف بهتری از حمل و نقل بپردازد (مثلاً سرفاصله زمانی) و ویژگی‌ هایی که راحت تر قابل ‌اندازه ‌گیری باشد و بیشتر تابع سلیقه کاربر باشد (مثل راحتی). نمونه هایی از تحقیقات اخیر که گزارش شده است، ابولی و مازولا (2010)، انتونیون و ترینپلس (2015) و ایسکی (2003) نام دارند.

 ابولی و مازولا (2010) در مطالعه خود ویژگی ‌های مختلف برای تخمین کیفیت خدمات مورد بررسی قرار داده اند و شاخص ‌های اصلی این خدمات شامل برنامه زمانبندی خدمات و قابلیت اطمینان آن، پوشش خدمات، اطلاعات، راحتی، تمیزی، پاکیزگی و ایمنی و امنیت است. جدیدترین کاری که بر روی زمانبندی ارائه خدمات به مسافران انجام شد، چنگ و همکاران (2017) یک برنامه زمانبندی دقیق ارائه کرده اند. در این مطالعه ما قصد داریم یک مدل جدید و نوین برای بهینه سازی این برنامه ارائه دهیم.

این پیشینه تحقیق با این که مختصر بود، اما نشان دهنده روند صحیح نوشتن یک پیشینه تحقیق برای پروپوزال است. از آنجایی که شما فعلاً برای پروپوزال می نویسید، بنابراین نیاز نیست خیلی در مورد چارچوب آن حساس باشید اما مهم ترین عامل همان منطقی است که این مطالعات مختلف را به هم مرتبط می کند بنابراین به این امر توجه داشته باشید.

بیشتر بخوانید: چگونه بیان مسئله کنیم؟

چگونه فصل دوم پایان نامه را بنویسیم؟

فصل دوم پایان نامه شامل نتایج به دست آمده حاصل از مطالعات قبلی در مورد موضوع مورد بررسی می باشد. از جمله منابعی که باید در فصل دوم پایان نامه بررسی کنید می توان به کتاب ها، مقالات، گزارشات علمی و پایان نامه های قبلی اشاره کرد. با توجه به اهمیت بالایی که فصل دوم پایان نامه در تعیین کیفیت مطالعه شما دارد، رعایت چارچوب و نظم در نوشتن آن در این مقاله مورد بررسی قرار گرفته است.

بیشتر بخوانید: انتخاب موضوع از مقاله بیس

فصل دوم پایان نامه همان تاریخچه پژوهشی یا مرور ادبیات پژوهش می باشد بنابراین شما به عنوان یک پژوهشگر باید این مطالب را شناسایی، دسته بندی و در نهایت تجزیه و تحلیل کنید و همچنین ارتباط کارهای قبلی را با عنوان پایان نامه خود توجیه نمایید. قبل از پرداختن به موضوع نوشتن فصل دو پایان نامه، ابتدا نوع این ارتباط را بررسی می کنیم.

انواع پژوهش های پیشین از نظر ارتباط با موضوع پایان نامه

این پژوهش ها باید با موضوع پایان نامه شما ارتباط منطقی و علمی داشته باشند، اما نوع این ارتباط دو حالت دارد:

1- ارتباط مستقیم با عنوان پایان نامه

2- ارتباط غیر مستقیم با عنوان پایان نامه

علاوه بر رعایت این دو نکته، باید در نظر داشته باشید پژوهش هایی را در این فصل بگنجانید که بیشترین ارتباط را با موضوع شما داشته باشند، به روز باشند و از نظر منابع علمی غنی باشند. در ادامه نحوه نوشتن فصل دوم پایان نامه را مطرح می کنیم.

چگونه فصل دوم پایان نامه را بنویسیم؟

فصل دوم پایان نامه از نظر اصول و چارچوب نوشتن به ترتیب زیر باید نگارش شود:

1- مقدمه

این مقدمه همانطور که از اسم آن پیداست، باید مقدمات مربوط به موضوع پایان نامه شما و هدف نهایی آن را در حدود یک یا نهایتاً دو پاراگراف خلاصه کند. این مقدمه باید به گونه ای نوشته شود که مخاطب را به طور کامل با پایان نامه شما آشنا کند.

2- نوشتن تاریخچه موضوع

در این قسمت باید تمامی نظریه های موجود که به صورت مستقیم و غیر مستقیم با موضوع پایان نامه شما ارتباط دارند را به ترتیب زمان منتشر شدن، بنویسید و در مورد روند تکاملی موضوع بحث کنید.

3- دسته بندی پژوهش های پیشین بر حسب زمان

نکته ای که بسیاری از پژوهشگران نسبت به آن بی توجه هستند و همین موضوع باعث کاهش اعتبار علمی پایان نامه آن ها می شود این است که پژوهش های پیشین را در قسمت مرور ادبیات (فصل دوم) دسته بندی نمی کنند. سعی کنید تمامی منابع مورد نظر را بر اساس معیارهای زیر مرتب کنید:

  • پژوهش های پیشین داخلی
  • پژوهش های پیشین خارجی

به طور کلی از آنجایی که اولویت با مطالعات داخلی است، سعی کنید ابتدا تمامی منابع موجود داخلی را مرور کرده و سپس در صورت عدم کافی بودن منابع، به پژوهش های خارجی که به نوعی با موضوع شما ارتباط دارند مراجعه کنید.

نوشتن فصل دوم پایان نامه یا همان مرور ادبیات پژوهش باعث منظم شدن کار شما شده و نشان می دهد که شما بر اساس یک اصول از پیش تعیین شده پیش می روید. سعی کنید مرور ادبیات را به صورت کامل انجام دهید تا پایان نامه شما یک سیر تکاملی را از ابتدای ظهور موضوع مورد نظر تا به امروز طی کرده باشد.

بیشتر بخوانید: چگونه از پایان نامه مقاله استخراج کنیم؟

چگونه تعریف عملیاتی بنویسیم؟

فلسفه نوشتن تعریف عملیاتی به این دلیل در ادبیات پژوهش و پروپوزال نویسی مرسوم شده است که زمانی که شما از یک واژه یا اصطلاح یا عبارت علمی در پژوهش خود استفاده می کنید، باید معنای دقیق آن را نیز ارائه دهید تا مخاطب بداند با چه چیزی سر و کار دارد و در صورت علاقه مند بودن بتواند کار شما را ادامه دهد.

بیشتر بخوانید: نمونه تعریف عملیاتی در پایان نامه روانشناسی

برای نوشتن یک تعریف عملیاتی، ابتدا باید به خوبی تعریف عملیاتی را درک کنیم و هدف از نوشتن آن را بدانیم. در این مقاله، ابتدا تعریف عملیاتی را تعریف می کنیم و سپس به بررسی جنبه های مختلف آن و نحوه نوشتن آن خواهیم پرداخت.

تعریف عملیاتی چیست؟

تعریف عملیاتی (Operational Definition) نوعی تعریف است که اصطلاحات، واژه ها و عبارت های فنی و علمی به کار برده شده در متن پژوهشی را به خوبی توضیح می دهد و نشان می دهد که چگونه یک چیز یا شرایط مشخص باید شناسایی شود یا به بیان ساده تر، نشان می دهد که یک متغیر مورد نظر چگونه اندازه گیری و سنجیده می شود.

هدف از نوشتن تعریف عملیاتی چیست؟

اصلی ترین هدف نوشتن تعریف عملیاتی این است که نویسنده بتواند ایده های خود را با بیان شفاف و معنای واضح در اختیار دیگران قرار دهد تا در نهایت آن ها بتوانند با فهم کامل این ایده ها و اصطلاحات مرتبط با آن ها، راه نویسنده را ادامه دهند و شاید به نتایج جدیدی در آن زمینه برسند.

چگونه تعریف عملیاتی بنویسیم؟

برای نوشتن تعریف عملیاتی، گام های مورد نیاز برای این کار را با یک مثال ساده تشریح می کنیم. فرض کنید شما به عنوان محقق قصد دارید بررسی کنید که آیا سن با اعتیاد ارتباطی دارد یا خیر. فرض صفر شما به این صورت است «احتمال معتاد شدن با افزایش سن زیادتر می شود». حال برای نوشتن تعریف عملیاتی این پژوهش به صورت زیر عمل می کنیم:

1- متغیر اول

برخی پژوهشگران سن را بر حسب ماه و برخی بر حسب سال بررسی می کنند. برای درک نتایج مطالعه، باید این واحد سال یا ماه را بدانیم. در این مطالعه سن را بر حسب سال بیان می کنیم.

2- متغیر دوم

متغیر اعتیاد نسبت به متغیر سن کمی پیچیده تر است. نحوه اندازه گیری و سنجش اعتیاد یک عامل مهم در مطالعه است. فرض بر این است که پژوهشگر برای سنجش اعتیاد از معیارهای تشخیص DSM-5 برای تشخیص انواع اختلال سوء مصرف مواد استفاده کرده است.

3- تعریف نهایی

در این مطالعه سن بر حسب سال اندازه گیری شده و اعتیاد داشتن یا نداشتن افراد به مواد توسط معیارهای تشخیص DSM-5 تعیین می شود.

همانطور که در این مثال مشاهده می کنید، پژوهشگر باید به صورت دقیق و بدون از قلم انداختن چیزی همه متغیرهای به کار برده شده در مطالعه را تشریح و ابزارهای مورد نیاز برای اندازه گیری و سنجش هر کدام را مشخص نماید. در واقع هدف اصلی از نوشتن یک تعریف عملیاتی در پژوهش این است که هیچ گونه ابهامی در پژوهش برای مخاطب باقی نماند.

بیشتر بخوانید: نمونه تعریف عملیاتی در پایان نامه مدیریت

مولفه در روش تحقیق چیست؟

هر کار پژوهشی که شما انجام می دهید دارای چندین مولفه است که این مولفه ها مسیر انجام مطالعه را برای شما مشخص کرده اند. مولفه ها در روش تحقیق انواع مختلفی دارند و در واقع پیکره و چارچوب یک مطالعه پژوهشی را تشکیل می دهند. در این مقاله توضیح می دهیم که مولفه چه نقشی در پایان نامه یا مقاله پژوهشی شما دارد و انواع آن را به شما معرفی می کنیم.

بیشتر بخوانید: چگونه بیان مسئله بنویسیم؟

برای این که یک تعریف مشخص و دقیق از مولفه در روش تحقیق داشته باشیم ابتدا باید انواع آن را بشناسیم. اما برای این که شما یک ذهنیت کلی در مورد مولفه داشته باشید، ابتدا یک تعریف کلی ارائه می کنیم و سپس به معرفی انواع مولفه در روش تحقیق می پردازیم تا به طور کامل با آن ها آشنا شوید.

مولفه در روش تحقیق چیست؟

در واقع، مولفه در روش تحقیق همان استراتژی پژوهشی شما برای انجام کار است. در هر مطالعه باید چندین مولفه داشته باشید و با کنار هم گذاشتن این مولفه ها به صورت سازماندهی شده، چارچوب اصلی مطالعه خود را تشکیل دهید. مطالعه ای که مولفه را رعایت نکرده باشد از اعتبار علمی برخوردار نخواهد بود.

انواع مولفه در روش تحقیق

1- طرح پژوهشی

طرح پژوهشی که یکی از انواع مولفه در روش تحقیق به حساب می آید خود به سه روش طرح پژوهشی کمی، طرح پژوهشی کیفی و طرح پژوهشی ترکیبی (ترکیبی از دو روش کمی و کیفی) تقسیم بندی می شود. یعنی، مطالعه شما با توجه به هدفی که دنبال می کند باید یکی از این روش ها را انتخاب کند.

2- متدولوژی پژوهشی

متدولوژی یا روش شناسی شامل روش هایی است که شما برای رسیدن به درک علمی از آن ها استفاده می کنید. حال متدولوژی پژوهشی که یکی از مولفه های اصلی در روش تحقیق است تعیین می کند که شما با توجه به هنجارها و قواعد موجود در زمینه مورد نظر از چه روشی استفاده کنید.

3- روش های پژوهشی

روش های پژوهشی همان روش هایی هستند که شما برای انجام دادن پژوهش خود از آن ها استفاده می کنید. به عنوان مثال، روش تحلیل پرسشنامه، نظرسنجی اینترنتی و … از جمله این روش ها می باشند.

4- روش های نمونه گیری

یکی از مهم ترین مولفه ها در روش تحقیق و خصوصاً در مطالعات تجربی، استفاده از روش های نمونه گیری است که نوع آن با توجه به نیاز باید انتخاب گردد.

5- روش های تحلیل داده

پس از انتخاب روش نمونه گیری مناسب به عنوان یک مولفه مهم در پژوهش و انتخاب نمونه های مناسب از جامعه، حال نیاز به استفاده از روش های تحلیل داده داریم تا بتوانیم نتایج مورد نظر را استخراج و آن ها را تحلیل کنیم. روش تحلیل رگرسیون، روش تحلیل همبستگی و … از جمله این روش ها هستند.

مولفه در روش تحقیق پیکره اصلی پژوهش شما می باشد. این مولفه ها هستند که تعیین می کنند برای انجام یک مطالعه پژوهشی چه مراحلی را باید طی کنید تا به نتیجه دقیق برسید. بنابراین قبل از این که مطالعه ای را شروع کنید، ابتدا مولفه های دخیل در آن حوزه را بشناسید تا با طی یک مسیر کوتاه تر به نتیجه برسید.

بیشتر بخوانید: تکنیک های روش تحقیق کیفی

تعریف مفهومی احساس تنهایی

احساس تنهایی نوعی حالت ذهنی ناخوشایند ناشی از ارتباط نداشتن با دیگران است و هنگامی که شما نتوانید نیاز مربوط به به اشتراک گذاشتن احساسات و افکار خود با دیگران را ارضاء نمایید، احساس تنهایی در شما ظاهر می شود. افرادی که اهل هم صحبتی با دیگران نیستند و بیشتر به انزوا می روند معمولاً احساس تنهایی در آن ها شدیدتر است.

بیشتر بخوانید: تعریف مفهومی اضطراب اجتماعی

در این مقاله، ابتدا یک تعریف مفهومی برای احساس تنهایی ارائه می کنیم و سپس انواع احساس تنهایی را معرفی می کنیم و در مورد هر یک مختصری توضیح می دهیم تا به خوبی با این اصطلاح آشنا شوید. همچنین ارتباط احساس تنهایی با تنها بودن را نیز بررسی می کنیم تا این دو اصطلاح برای شما روشن شوند.

تعریف مفهومی احساس تنهایی

احساس تنهایی (Loneliness) از نظر مفهومی، یک نوع حالت روانشناختی ناشی از نارسایی های کمی و کیفی در روابط اجتماعی می باشد. در زمان هایی که روابط هیجان انگیز یک فرد کمتر از میزان دلخواه او باشد و یا صمیمیت مورد نیاز خود را در رابطه خود با دیگران حس نمی کند، احساس تنهایی در وی پدیدار می شود. احساس تنهایی هیچ ارتباطی با سن افراد نداشته و می تواند در هر سنی در افراد نمایان شود.

انواع احساس تنهایی

1- احساس تنهایی گذرا

احساس تنهایی گذرا به معنای پدیدار شدن علائم احساس تنهایی در دوره های زمانی کوتاه مدت در افراد می باشد. حتی افرادی که از زندگی خود رضایت دارند نیز گاهی به این نوع احساس تنهایی دچار می شوند.

2- احساس تنهایی انتقالی

احساس تنهایی انتقالی به معنای دچار شدن فرد به احساس تنهایی به علت یک واقعه ناگهانی مانند طلاق، مهاجرت و … در زندگی می باشد. هر چند افراد از روابط اجتماعی خوبی برخودار باشند ممکن است به این نوع احساس تنهایی دچار شوند.

3- احساس تنهایی مزمن

این نوع احساس تنهایی بدترین نوع آن است. افرادی که احساس تنهایی را برای یک دوره چند ساله تجربه می کنند و در طی این دوره هیچ رابطه اجتماعی رضایت بخشی ندارند، دچار احساس تنهایی مزمن شده اند.

ارتباط میان دو اصطلاح تنها بودن و احساس تنهایی

تنها بودن (Being alone) به معنای تنهایی فیزیکی و عدم تماس منظم با دیگران می باشد و احساس تنهایی (Loneliness) به معنای حالت ذهنی از تنها بودن است که قبلاً اشاره کردیم. حال این دو اصطلاح با هم ارتباط هم دارند. یعنی در اکثر مواقع، تنها بودن منجر به احساس تنهایی می شود و گاهاً باید برای غلبه بر احساس تنهایی، در تلاش برای غلبه بر تنها بودن باشیم.

احساس تنهایی یکی از رایج ترین پدیده ها در قرن حاضر است زیرا ورود ابزارهای فناوری مانند گوشی های هوشمند به زندگی مردم باعث شده است تا افراد کمتر با هم ارتباط واقعی داشته باشند و همواره برای ارضای نیازهای خود به دنبال فضای مجازی باشند که البته مراجعه بیش از اندازه به فضای مجازی باعث انزوای افراد و در نتیجه تشدید احساس تنهایی در آن ها خواهد شد.

بیشتر بخوانید: تعریف مفهومی کمالگرایی

تعریف مفهومی رفتارهای پرخطر

به طور کلی به آن دسته از رفتارهایی که به صورت مستقیم بر روی سلامت افراد و جامعه تاثیر منفی می گذارند، رفتارهای پرخطر نامیده می شوند. با توجه به این تعریف ساده، می توان به این نتیجه رسید که این رفتارها گاهاً عواقب جبران ناپذیری را برای جامعه به جای خواهند گذاشت و می توانند الگوهای ناسالم و خطرناکی را در جامعه ایجاد کنند.

بیشتر بخوانید: تعریف مفهومی کمالگرایی

قبل از این که بخواهیم تعریف مفهومی رفتارهای پرخطر را مطرح کنیم، باید به این نکته اشاره کنیم که رفتارهای پرخطر سه نوع تعریف دارد، یعنی تعریف مفهومی، تعریف عملیاتی و تعریف نظری که در ادامه به هر یک از آن ها اشاره می کنیم و ابعاد مختلف آن را در جامعه مورد بررسی قرار خواهیم داد.

تعریف مفهومی رفتارهای پرخطر

براساس تعریف مفهومی، مجموعه تمامی رفتارهایی را که تاثیرات مستقیم و غیر مستقیم بر روی سلامت فرد و جامعه دارند و همچنین عواقب منفی آن ها گریبانگیر فرد و جامعه خواهد شد، رفتارهای پرخطر می نامند. اگر رفتارهای پرخطر افراد تداوم داشته باشند، بدون شک تاثیر به سزایی را در شخصیت فرد خواهند داشت و فردی را که رفتارهای پرخطر در خود دارد، فردی با سبک زندگی ناسالم می نامند.

تعریف عملیاتی رفتارهای پرخطر

براساس مطالعه رجایی و شفیعی (1391)، پرسشنامه خود-ساخته تغییر نگرش در رفتارهای پرخطر یک ملاک و معیار برای ارائه تعریف عملیاتی رفتارهای پرخطر است. براساس این پرسشنامه، رفتارهای پرخطر یک نمره است که دانش آموز از پرسشنامه یاد شده به دست می آورد. بنابراین تعریف عملیاتی یک عدد می باشد.

تعریف نظری رفتارهای پرخطر

طبق تعریف نظری، رفتارهای پرخطر مجموعه رفتارهایی هستند که سلامت و بهزیستی جسمانی، روانشناختی و اجتماعی افراد و جامعه را در معرض خطر قرار می دهد. دوره نوجوانی با تغییرات جسمانی، روانشناختی و اجتماعی عمده ای برای افراد همراه است، به همین دلیل ظهور رفتارهای پرخطر در این سنین بسیار محتمل تر از سنین بالاتر است و تبدیل به یکی از نگرانی های جامعه شده است.

علت بروز رفتارهای پرخطر چیست؟

موارد بسیار مختلفی ممکن است باعث بروز رفتارهای پرخطر در افراد شوند، اما رایج ترین علل بروز این رفتارها در افراد عبارتند از:

  • اعتیاد به مواد مخدر
  • مصرف مشروبات الکلی
  • رفتارهای جنسی ناسالم در افراد
  • سبک تغذیه ناسالم
  • استعمال دخانیات
  • مصرف قرص های توهم زا
  • تحرک بدنی کم
  • رفتارهای خشن

رفتارهای پرخطر بیشتر در سنین نوجوانی و جوانی در افراد خود را نشان می دهند و علائم بالا نیز بیشتر در این دامنه سنی مشهود می باشد.

براساس مطالعه ای که توسط ادیب نیا و همکاران با عنوان «مروری بر علل گرایش به رفتارهای پرخطر در نوجوانان» انجام شد، مشخص شد نوجوانانی که گرایش به انواع رفتارهای پرخطر دارند، پیشرفت تحصیلی کمتر، گرایش به خودکشی بیشتر و احتمال مرگ و میر بالاتر و ابتلای به بیماری های مرتبط با رفتارهای پرخطر بیشتری خواهند داشت (منبع).

بیشتر بخوانید: تعریف مفهومی احساس تنهایی

فرضیه اصلی و فرعی چیست؟

فرضیه (Hypothesis) یکی از مهم ترین ابزارهایی است که امروزه در پژوهش ها و مطالعات مختلف به کار می رود. اکثر مطالعات تجربی برای نتیجه گیری در مورد نحوه عملکرد روش یا رویکرد پیشنهادی نیاز به انجام آزمون فرض دارند. حال در هر مطالعه با توجه به نیاز گاهی از فرضیه اصلی و گاهی از فرضیه فرعی استفاده می کنیم که در این مقاله به بررسی این دو نوع فرضیه پرداخته ایم.

بیشتر بخوانید: فرضیه جهت دار و بدون جهت

با توجه به اهمیت بالای فرضیه و مبحث آزمون فرض آماری در مطالعات امروزی، بانک دانش پس از ارائه یک تعریف واضح از فرضیه، به بررسی انواع آن پرداخته و خصوصیات هر یک را به شما معرفی کرده است.

فرضیه چیست؟

هرگونه توضیح یا توجیه پیشنهادی برای یک رخداد یا پدیده را یک فرضیه (Hypothesis) می نامند. یک فرضیه در واقع یک حدس منطقی و بر پایه تجربه پژوهش گر در مورد پدیده های گوناگون می باشد. در علوم مختلف از فرضیه استفاده شده است و همه مطالعات نیاز دارند که برای سنجش درست یا نادرست بودن فرضیه از آزمون فرض استفاده کنند. معمولاً فرضیه صفر را با H0 و فرضیه مقابل آن را با H1 نشان می دهند.

فرضیه اصلی چیست؟

فرضیه اصلی (Main Hypothesis) در هر پژوهش در واقع همان فرضیه ای است که در نهایت باید آن را آزمون کنیم. همانطور که از نام آن پیداست هدف اصلی و نهایی مطالعه برای بررسی یک پدیده، متغیر، شیء و … می باشد. بنابراین شما در مطالعه خود باید یک فرضیه اصلی را مطرح کنید و برای آزمون کردن آن شاید نیاز به نوشتن چندین فرضیه فرعی داشته باشید.

فرضیه فرعی چیست؟

فرضیه فرعی (Sub-Hypothesis) نیز همانطور که از نام آن بر می آید، تمامی فرضیاتی را که برای آزمون کردن فرضیه اصلی به کار گرفته می شوند شامل می شود. شما ممکن است در مطالعه خود یک فرضیه اصلی و ده فرضیه فرعی داشته باشید. فرضیه اصلی را در همان ابتدای مقاله یا پایان نامه عنوان می کنید و به عنوان مقاله یا پایان نامه نزدیک است اما فرضیه فرعی در ابتدا هر فصل یا بخش مطرح می شود.

تفاوت سوال با فرضیه چیست؟

در واقع تفاوتی از نظر علمی میان سوال با فرضیه وجود ندارد زیرا یک فرضیه می تواند یک سوال باشد و برعکس. یعنی گاهی شما با توجه به نیاز، باید فرضیه خود را به صورت یک سوال مطرح کنید و گاهاً در درون مطالعه سوالی را مطرح می کنید و همین سوال نیاز به آزمون کردن دارد و عملاً یک فرضیه به شما می رود.

مثال:

فرضیه: رابطه بین عملکرد سازمانی با بهره وری کارکنان

سوال: آیا میان عملکرد سازمانی و بهره وری کارکنان در سازمان رابطه معناداری وجود دارد؟

هر فرضیه با توجه به کاربرد و نیاز شما در پایان نامه یا مقاله، به شکل مشخصی به کار می رود. همانطور که در مثال بالا مشاهده می کنید، فرضیه با سوال هیچ تفاوتی از نظر علمی ندارد ولی گاهی شما دوست دارید فرضیه شما شکل سوالی نداشته باشد و به این صورت شکل رسمی تری به خود می گیرد.

بیشتر بخوانید: انواع متغیر در روش تحقیق

چگونه بیان مسئله بنویسیم؟

بیان مسئله (Problem Statement) یک توضیح کوتاه، مختصر و مفید از مسئله پیش روی یک کسب و کار و راه حل پیشنهادی برای برطرف کردن آن مسئله می باشد. یکی از بهترین راه ها برای تعریف کردن یک مسئله و ارائه کردن راه حل ها و ایده های شما در یک مدت زمان کوتاه، نوشتن بیان مسئله است. در این مقاله گام های مورد نیاز برای نوشتن یک بیان مسئله خوب را به شما معرفی کرده ایم.

بیشتر بخوانید: چگونه اهمیت و ضرورت پژوهش را بنویسیم؟

برای نوشتن یک بیان مسئله خوب و قدرتمند باید چند گام را به صورت متوالی طی کنید اما قبل از این که شروع به نوشتن این بیان مسئله کنید، به خوبی در مورد مسئله مورد نظر و راه حل خود برای حل کردن این مسئله فکر کنید.

چگونه بیان مسئله بنویسیم؟

1- ایده آل ترین حالت را بیان کنید

بسیاری از محققان بر این باورند که بهتر است برای نوشتن بیان مسئله ابتدا ایده آل ترین حالتی را که در ذهن دارید بنویسید. برای این کار، قبل از این که حتی مسئله مورد نظر را معرفی کنید در چند جمله توضیح دهید که اگر مسئله ای وجود نداشت، شرایط به چه صورت بود. این حالت در واقع همان حالت ایده آل است که ذهن خواننده را آماده می کند.

2- مسئله را توضیح دهید

بعد از این که ذهن خواننده آماده شد، باید به صورت شفاف، مستقیم و قابل فهم مسئله مورد نظر را توضیح دهید. در این بخش از مطرح کردن مطالب اضافی و حاشیه ای خودداری کرده و به اصل موضوع بپردازید.

3- هزینه های مالی مسئله مورد را مطرح کنید

بعد از این که مسئله را معرفی کردید، حال باید ضرورت حل کردن آن را تشریح کنید و تاثیر مالی این مسئله بر روی یک کسب و کار را توجیه کنید تا خواننده قانع شود که با توجه به هزینه های مالی که این مسئله دارد، حل کردن آن ضروری است.

4- با سند و مدرک ادعای خود را ثابت کنید

هر چقدر هم که شما ادعا داشته باشید این مسئله برای کسب و کار مورد نظر هزینه بردار است، باید ادعاهای خود را با شواهد منطقی و اسناد و مدارک معتبر ثابت کنید. بنابراین به یاد داشته باشید که هر ادعایی نیاز به سند دارد.

5- یک راه حل پیشنهاد کنید

بعد از این که مسئله را معرفی و ضرورت حل کردن آن را به همراه شواهد معتبر بیان کردید، حال باید پیشنهاداتی برای حل کردن این مسئله ارائه دهید. راه حل پیشنهادی باید به صورت واضح و دقیق نوشته شود.

6- مزایای استفاده از این راه حل را معرفی نمایید

حال که با مخاطب در مورد نحوه حل کردن مسئله مورد نظر صحبت کرده اید، باید توضیح دهید که چرا این راه حل یک ایده خوب است. یکی از بهترین مزایایی که بیان می کنید همان تاثیر مالی این راه حل بر روی افزایش کارایی و سود یک کسب و کار می باشد.

7- نتیجه گیری نهایی را انجام دهید

بعد از این که ایده خود را توضیح دادید، مسئله موجود را تشریح کردید و یک راه حل نیز برای حل کردن مسئله مورد نظر پیشنهاد کردید وقت آن رسیده است که اصلی ترین موضوعات خود را خلاصه نویسی کنید. سعی کنید نتیجه گیری را به صورت واضح و مختصر و مفید بنویسید.

یک بیان مسئله خوب باید ویژگی های اصلی خود را که همان سادگی، کلی نگری، دقت و دارای اعتبار هستند همواره در خود داشته باشد. حال اگر می خواهید برای پروپوزال یا پایان نامه خود یک بیان مسئله بنویسید، سعی کنید گام های بالا را به دقت دنبال نمایید.

بیشتر بخوانید: نمونه هایی از بیان مسئله پایان نامه روانشناسی