نوشته‌ها

حجم نمونه در پژوهش علی مقایسه ای

پژوهش علی-مقایسه ای به پژوهش هایی اطلاق می شود که شما به عنوان پژوهشگر با در نظر گرفتن متغیر وابسته، به بررسی و مطالعه علت های احتمالی وقوع این متغیر می پردازید. با توجه به این که پژوهش های علی مقایسه ای جایگاه حساسی از نظر نحوه به کارگیری دارند، تعیین حجم نمونه در این پژوهش ها نیز یکی از نکاتی است که باید به خوبی به آن توجه داشته باشید.

بیشتر بخوانید: حجم نمونه در پژوهش های همبستگی

پژوهش علی مقایسه ای یک روش کمی می باشد. معمولاً پژوهشگران از این روش برای تجزیه و تحلیل روابط علت و معلولی میان پدیده ها استفاده می کنند و هدف از پیدا کردن این گونه روابط، پی بردن به رابطه دقیق میان این متغیرهاست. حال با توجه به مقدمه ای که در مورد روش پژوهش علی مقایسه ای گفته شد، به معرفی روش های تعیین حجم نمونه در پژوهش علی مقایسه ای می پردازیم.

حجم نمونه در پژوهش علی مقایسه ای

همانطور که پیش تر نیز گفتیم، پژوهش علی مقایسه ای (Casual-Comparative Research) یک نوع پژوهشی کمی است بنابراین برای تعیین حجم نمونه در این مطالعه نیز از همان روش های کمی استفاده می کنیم. دقت داشته باشید که تعیین حجم نمونه بر روی کل فرآیند انجام پژوهش از جمله نتایج نمونه گیری، دقت در انجام کار، صرفه جویی در وقت و هزینه و … از اهمیت بالایی برخوردار می باشد.

انواع روش های تعیین حجم نمونه در پژوهش علی مقایسه ای

در پژوهش علی مقایسه ای، روش های مختلفی برای تعیین حجم نمونه وجود دارند که در ادامه آن ها را به شما معرفی می کنیم:

1- تعیین حجم نمونه بر اساس محاسبات

رایج ترین روش برای تعیین حجم نمونه در پژوهش علی مقایسه ای، انجام محاسبات است. در این روش شما به عنوان پژوهشگر با استفاده از فرمول های موجود حجم نمونه را محاسبه می کنید. روش نمونه گیری، حجم جامعه، هزینه اجرایی، واریانس، سطح معناداری، میزان دقت و … از جمله عوامل موثر بر این روش هستند.

2- تعیین حجم نمونه بر اساس تجربه پژوهشگر

تجربه پژوهشگر گاهی راه گشا است. یعنی پژوهشگر با در نظر گرفتن زمان، بودجه، امکانات، نیروی انسانی و به طور کلی بنابر تجربه شخصی خود درصدی از جامعه را به عنوان نمونه انتخاب می کند. برخی معتقدند که 10 درصد از حجم جامعه برای مطالعه کافی است.

3- تعیین حجم نمونه بر اساس جداول آماری

شما با در دست داشتن حجم جامعه (N)، حجم نمونه (n) را می توانید از طریق جداول تخصصی آماری به دست آورید. جدول مورگان پرکاربردترین جدول آماری برای انجام این کار است.

به طور کلی، پژوهش علی مقایسه ای یک نوع پژوهش کمی محسوب می شود و بنابراین برای محاسبه حجم نمونه در این نوع مطالعات باید از روش های کمی نیز استفاده کنیم. اما در این مقاله، سه روش مفید را برای تعیین حجم نمونه در پژوهش علی مقایسه ای معرفی کردیم که شما را از کوتاه ترین مسیر به نتیجه مورد دلخواه خواهند رساند.

بیشتر بخوانید: حجم نمونه در پژوهش معادلات ساختاری

حجم نمونه در پژوهش های همبستگی

در پژوهش های همبستگی که شما به عنوان پژوهشگر به دنبال محاسبه همبستگی میان متغیرها هستید، باید با استفاده از اصول مشخص بتوانید حجم نمونه را محاسبه کنید. به دلیل رایج بودن و امکان استفاده از جدول مورگان، تعیین حجم نمونه در پژوهش های همبستگی یکی از راحت ترین روش ها محسوب می شود. در این مقاله در مورد برآورد حجم نمونه در پژوهش های همبستگی بحث کرده ایم.

بیشتر بخوانید: حجم نمونه در تحلیل مسیر

در این مقاله، برآورد حجم نمونه در پژوهش های همبستگی را در سه مرحله به صورت کامل به شما معرفی می کنیم. اما ابتدا باید به این نکته اشاره کنیم که مقدار همبستگی با توجه به نوع داده ها از روش های مختلفی محاسبه می شود. در ادامه بعد از معرفی انواع روش های محاسبه ضریب همبستگی، به گام های برآورد حجم نمونه در پژوهش های همبستگی اشاره می کنیم.

روش های محاسبه ضریب همبستگی

  1. همبستگی پیرسون

زمانی که داده ها دارای مقیاس فاصله ای باشند برای محاسبه ضریب همبستگی میان آن ها از روش رایج پیرسون استفاده می کنیم.

  1. همبستگی اسپیرمن

زمانی که داده ها از نوع رتبه ای باشند، بدون شک نمی توان از روش پیرسون استفاده کرد و باید از روش همبستگی رتبه ای اسپیرمن که یک روش ناپارامتری است استفاده نماییم.

مراحل برآورد حجم نمونه در پژوهش های همبستگی

به طور کلی در این مقاله برآورد حجم نمونه در پژوهش های همبستگی را به سه مرحله به شرح زیر تقسیم بندی کرده ایم:

1- تعیین کردن نوع همبستگی

اولین مرحله برای برآورد حجم نمونه در پژوهش های همبستگی این است که با توجه به نوع داده ها، نوع همبستگی را تعیین کنید. این همبستگی می تواند از نوع پیرسون یا اسپیرمن باشد.

2- تخمین اولیه مقدار همبستگی

در این مرحله پس از این که نوع همبستگی (اسپیرمن یا پیرسون) را تعیین کردید، حال نوبت به آن رسیده است تا با استفاده از مطالعات گذشته و یا از طریق انجام یک مطالعه اولیه و مقدماتی، یک مقدار اولیه را برای همبستگی تعیین کنید.

3- برآورد حجم نمونه

بعد از این که نوع همبستگی را مشخص و مقدار آن را با استفاده از مطالعات گذشته یا انجام مطالعه اولیه تعیین کردید، حال نوبت به آن رسیده است تا با استفاده از جداول آماری حجم نمونه را برآورد کنید. استفاده از این جداول بسیار ساده است و تنها با در دست داشتن یک ضریب همبستگی مورد انتظار، یک سطح اطمینان و یک درجه آزادی حجم نمونه قابل برآورد است.

یکی از رایج ترین جداولی که در پژوهش های همبستگی برای تعیین حجم نمونه از آن استفاده می شود جدول مورگان است. در این جدول می توانید با در دست داشتن حجم جامعه، حجم نمونه را برآورد نمایید. برآورد حجم نمونه در پژوهش های همبستگی بدون در نظر گرفتن سطح اطمینان و خطای نمونه گیری کار اشتباهی می باشد زیرا درصد اشتباه شما را افزایش خواهد داد که این مورد نیز منجر به افزایش خطای مطالعه خواهد شد.

بیشتر بخوانید: حجم نمونه در پژوهش علی مقایسه ای

حجم نمونه در تحلیل مسیر

تحلیل مسیر یک حالت تعمیم یافته و کلی تر از رگرسیون چندگانه است. از این نظر تحلیل مسیر از رگرسیون کلی تر است که مدل های پیچیده تر را نیز می توان با استفاده از تحلیل مسیر تجزیه و تحلیل کرد. حجم نمونه در تحلیل مسیر بستگی به تعداد پارامترها و متغیرهای مدل دارد و برای تعیین حجم نمونه و حداقل حجم نمونه در تحلیل مسیر، اصولی را در این مقاله به شما معرفی می کنیم.

بیشتر بخوانید: حجم نمونه در معادلات ساختاری

حجم نمونه در تحلیل مسیر از این نظر اهمیت دارد که در برآورد دقیق مقادیر مسیرها، واریانس ها و کوواریانس ها دخالت مستقیم دارد. اگر حجم نمونه خیلی کم باشد، برآورد پارامترها ناپایدار خواهند بود و منجر به افزایش خطای استاندارد (SE) و عدم معنادار شدن آزمون فرض ما خواهد شد. توجه داشته باشید که تحلیل مسیر از جمله روش هایی است که حساسیت بالایی نسبت به حجم نمونه دارد. اما پیش از پرداختن به نحوه تعیین حجم نمونه در تحلیل مسیر، تعریفی از تحلیل مسیر و تفاوت آن با روش های آماری دیگر را ارائه می کنیم.

تحلیل مسیر چیست؟

روش تحلیل مسیر (Path Analysis) یکی از پرطرفدارترین روش ها برای بررسی و تحلیل ارتباط و وابستگی بین متغیرها می باشد. تحلیل مسیر روش هایی مانند روش تحلیل رگرسیون، تحلیل همبستگی چند متغیره، تحلیل واریانس، تحلیل کوواریانس و تحلیل عاملی را در بر می گیرد.

اهمیت حداقل حجم نمونه در تحلیل مسیر

مکویتی (2004) عنوان کرد که تعیین حداقل حجم نمونه در روش تحلیل مسیر از اهمیت بالایی برخوردار است زیرا برای رسیدن به توان آماری (Statistical Power) مناسب نیاز داریم که حداقل مقدار ممکن را برای حجم نمونه به دست آوریم و سپس وارد مرحله جمع آوری داده ها شویم. این حداقل توسط چندین محقق برابر با 200 پیشنهاد شده است. یعنی هر مقداری برای حجم نمونه در این روش که بیشتر از 200 باشد، نتایج آماری خوبی به ما خواهد داد. 

حجم نمونه در تحلیل مسیر

توصیه شده است که به طور کلی به ازای هر پارامتر در روش تحلیل مسیر، تعداد 20 نمونه در نظر بگیریم (کالین، 1989). یعنی اگر مدل ما دارای 3 پارامتر باشد، پیشنهاد این است که تعداد 60 نمونه را انتخاب کنیم. اما به طور کلی می توان گفت با توجه به این که تحلیل مسیر از روش های رگرسیون چندگانه استفاده می کند، شکلی از معادلات ساختاری است و بر همین اساس اصول تعیین حجم نمونه در معادلات ساختاری برای این روش نیز صادق خواهد بود.

بدون شک تعیین حجم نمونه یکی از چالش برانگیزترین و مهم ترین بخش های پژوهش می باشد. از آن جایی که برخی آزمون های آماری به کار برده شده در روش تحلیل مسیر، رگرسیون و بسیاری از روش های دیگر حساسیت بسیار بالایی نسبت به حجم نمونه دارند، در صورت انتخاب نامناسب یک حجم نمونه برای مطالعه، نتایج شما تحت تاثیر قرار گرفته و خروجی واقعی به شما نخواهند داد بنابراین در انتخاب حجم نمونه در کنار تجربه پژوهشی خود، از اصول انتخاب حجم نمونه نیز بهره مند شوید.

بیشتر بخوانید: حجم نمونه در پژوهش های همبستگی

چگونه جامعه آماری پژوهش را تعیین کنیم؟

منظور از جامعه آماری پژوهش تمامی افراد، اشیاء و پدیده هایی را شامل می شود که شما به عنوان یک پژوهشگر می خواهید در مورد آن ها استدلال کنید و نتایج مطالعه خود را به همه آن ها تعمیم دهید. هر جامعه آماری پژوهش دارای یک یا چندین صفت است. مثلاً، در بررسی قد دانش آموزان دبیرستان دخترانه، کل دانش آموزان یک جامعه آماری برای پژوهش محسوب می شوند.

بیشتر بخوانید: انواع متغیر در روش تحقیق

برای انتخاب جامعه آماری پژوهش شما نیاز به مهارت های پایه آماری خواهید داشت اما اگر این مهارت ها را ندارید، بهتر است محافظه کارانه عمل کنید و برای انتخاب صحیح این جامعه آماری از مراحل زیر کمک بگیرید. واقعیت این است که انتخاب جامعه آماری پژوهش چندین وجه مهم دارد که باید آن ها را در نظر داشته باشید که در ادامه به آن ها اشاره کرده ایم. قبل از هر چیز جامعه آماری و نمونه آماری را تعریف می کنیم.

جامعه آماری

جامعه آماری (Statistical Population) شامل مجموعه تمامی افراد، اشیاء و رویدادهایی است که دارای یک یا چند صفت و ویژگی مشترک باشند. حال تعداد اعضای جامعه آماری را اندازه (حجم) جامعه گویند و آن را با حرف بزرگ N نشان می دهند.

مثال: جامعه دانشجویان دانشگاه تهران

نمونه آماری

نمونه آماری (Statistical Sample) یک گروه یا مجموعه کوچک تر از جامعه آماری است که طبق قوانین و اصول مشخصی انتخاب می شود تا بتوانیم بعد از تجزیه و تحلیل آن، نتایج مربوطه را به کل جامعه آماری تعمیم دهیم. تعداد اعضای نمونه آماری را با حرف کوچک n نشان می دهند.

مثال: دانشجویان رشته آمار دانشگاه تهران

چگونه جامعه آماری پژوهش را انتخاب کنیم؟

برای انتخاب جامعه آماری پژوهش نکات زیر را رعایت کنید:

1- انواع مختلف داده ها را به خوبی بشناسید

یکی از مهم ترین عواملی که باید در انتخاب جامعه آماری پژوهش در نظر داشته باشید، نوع داده هاست. شما باید با توجه به آزمون آماری و روش مورد نظر خود جهت به دست آوردن حجم نمونه، جامعه آماری خود را انتخاب کنید. مثلاً اگر هدف شما بررسی قد دانش آموزان دبیرستان امام (ره) باشد، باید جامعه آماری شما دانش آموزان دبیرستان باشند.

2- در دسترس بودن جامعه را ملاک انتخاب قرار دهید

بدون شک جامعه آماری پژوهش شما باید در دسترس شما باشد تا بتوانید بعد از انتخاب جامعه، نمونه های تصادفی از آن برگزینید و بر روی آن ها مطالعه انجام دهید. بنابراین زمانی که می خواهید جامعه را انتخاب کنید همواره شدنی بودن و منطق این کار را بسنجید.

3- جامعه آماری را به صورت هدفمند انتخاب کنید

هر پژوهشگری با توجه به نیاز پژوهشی خود باید یک جامعه آماری را برگزیند اما برای این انتخاب باید با دقت عمل کند زیرا اگر در تشخیص این جامعه آماری کمی اشتباه کند، نتایج مربوط به نمونه گیری و تحلیل آینده نیز مختل خواهند شد. بنابراین جامعه آماری باید تناسب معناداری با اهداف پژوهش داشته باشد.

به طور کلی شما هر جامعه ای را می توانید برای مطالعه خود براساس معیارهای یاد شده انتخاب کنید، اما باید در نظر داشته باشید این انتخاب را به گونه ای انجام دهید که نمونه گیری از جامعه آماری برای شما امکان پذیر باشد. به طور کلی مرحله بعد از انتخاب جامعه، یعنی نمونه گیری آماری، بخش مهم تر پژوهش شماست.

بیشتر بخوانید: چگونه یک مقاله مروری بنویسیم؟

روش های محاسبه حجم نمونه

حجم نمونه در واقع بخشی از جامعه است که به منظور بررسی یک یا چند مشخصه در یک مطالعه انتخاب شده است. به عنوان یک مثال اگر دانشجویان دانشگاه تهران جامعه آماری شما باشد، دانشجویانی که قد آن ها بالای 190 سانتی متر است می تواند یک نمونه باشد و تعداد اعضای این نمونه را حجم نمونه می گویند که برای محاسبه آن اصولی مشخصی در آمار وجود دارد.

بیشتر بخوانید: انواع روش های نمونه گیری

بدون شک انتخاب حجم نمونه دارای اصول مشخصی بوده و سلیقه ای نیست. در این مقاله انواع روش های محاسبه حجم نمونه را به شما معرفی می کنیم و در کنار هر یک از آن ها فرمول محاسبه آن ها را نیز ارائه می کنیم تا بتوانید با یک جایگذاری و با توجه به نوع مطالعه خود، این عدد را به دست آورید.

روش های محاسبه حجم نمونه

  1. محاسبه حجم نمونه در مطالعات تحلیلی
  2. محاسبه حجم نمونه در مطالعات توصیفی

بر اساس این تقسیم بندی، با توجه به نوع مطالعه باید یکی از روش های زیر را برای محاسبه حجم نمونه آماری انتخاب کنید:

1- محاسبه حجم نمونه در مطالعات تحلیلی

در مطالعات تحلیلی شما باید اختلاف میان گروه ها را پیدا کنید. حال حجم نمونه در این مطالعات به صورت زیر محاسبه می شود.

الف) محاسبه حجم نمونه برای اختلاف دو جامعه (مستقل از هم)

 

 

ب) محاسبه حجم نمونه برای نسبت ها


 

پ) محاسبه حجم نمونه برای ضریب همبستگی


 

2- محاسبه حجم نمونه در مطالعات توصیفی

در مطالعات توصیفی هدف ما برآورد میانگین برای صفت کمی یا نسبت آن صفت است. در این مطالعات به روش های زیر حجم نمونه قابل محاسبه است:

الف) محاسبه حجم نمونه برای تخمین میانگین

 

 

 

 

ب) محاسبه حجم نمونه برای تخمین نسبت یک صفت کیفی

 

 

با توجه به این که محاسبه حجم نمونه و نوع روش مورد استفاده برای این کار همواره یکی از اصلی ترین چالش ها برای پژوهشگران در این زمینه بوده است، بسیار در انتخاب نوع این روش دقت کنید. بسیاری از دانشجویان و پژوهشگران بدون توجه به نوع مطالعه خود یکی از این روش ها را انتخاب می کنند و گاهاً اعتبار کار خود را زیر سوال می برند.

بیشتر بخوانید: حجم نمونه در تحلیل مسیر

نمونه پیشینه تحقیق در پروپوزال

پیشینه تحقیق در واقع خلاصه ای از تمامی مطالعات مهمی است که تا کنون در زمینه مورد نظر شما به انجام رسیده اند. در بخش پیشینه تحقیق شما باید در مورد نظریه ها و مدل های اصلی به کار برده شده در تحقیق و حتی کارهای پیشین بحث کنید. مهم ترین وظیفه شما در نوشتن پیشینه تحقیق این است که یک ارتباط منطقی میان آنچه انجام شده و آنچه قصد انجام آن را دارید، ایجاد نمایید.

بیشتر بخوانید: مولفه در روش تحقیق چیست؟

پیشینه تحقیق یا همان مرور ادبیات باید طولانی ترین و اولین بخش از هر مطالعه پژوهشی باشد. با توجه به اهمیت بالایی که پیشینه تحقیق در تعیین اعتبار علمی پروپوزال و در نتیجه پایان نامه شما دارد، در این مقاله قصد دارید یک نمونه از پیشینه تحقیق در پروپوزال را برای شما بنویسیم تا بیشتر با چارچوب آن آشنا شوید.

نمونه پیشینه تحقیق در پروپوزال

در این مثال قصد داریم یک نمونه واقعی و مختصر از پیشینه تحقیق در پروپوزال را به همراه بیان اهداف پژوهش به شما معرفی کنیم تا با نحوه نوشتن آن آشنا شوید.

اهداف پژوهش

هدف از مطالعه بررسی و ارزیابی میزان رضایت کاربران حمل‌ و نقل عمومی و عوامل مؤثر بر آن است. نتایج این مطالعه، امکان کمک به سیاست گذاران بخش حمل ‌و نقل عمومی می ‌دهد تا  برای برنامه ریزی و طرح ریزی سیاست گذاری های آینده جهت حفظ سهم حمل ‌و نقل عمومی از طریق افزایش رضایت کاربران اقدامات لازم را انجام دهند. ضمناً معیاری برای ارزیابی عملکرد شرکت های خصوصی از نظر کیفیت خدمت‌رسانی فراهم می‌کند.

پیشینه تحقیق

کیفیت خدمات حمل ‏و نقل از جنبه های مؤثر بر استفاده کاربر از حمل ‌و نقل عمومی است. کاربری که دارای تجربه خوبی از حمل ‏و نقل عمومی است تمایل بیشتری برای استفاده از خدمات حمل ‏و نقل عمومی دارد، درحالی‌که کاربری که با مشکلاتی در زمینه حمل‌ و نقل مواجه است تمایل کمتری به استفاده از حمل‌ و نقل عمومی دارد، لذا بهبود خدمات برای حفظ مسافرانِ دائمی حائز اهمیت است. علاوه بر تمامی دلایل ذکرشده، نیاز به خدمات با سطح کیفیت بالا رقابت بین سرویس‌دهنده‌های حمل و نقل را تضمین می‌کند و درنهایت کاربر از خدمات بهبود یافته استفاده می ‌کند. برای رسیدن به این منظور سرویس‌ دهنده ها باید عملکرد خود را بسنجند. رضایت کاربران نشان ‌دهنده‌ معیاری برای سنجش عملکرد سازمان ها بر اساس نیاز کاربران است. بنابراین اندازه گیری رضایت کاربر، ارزیابی کیفیت خدمات را فراهم می ‌کند. کاربران دیدگاه خود را درباره خدمات توسط پرسشنامه های رضایت کاربران اعلام می ‌کنند. جنبه هایی که به ‌طور کلی خدمات حمل و نقل را توصیف می‌ کند می تواند ویژگی هایی باشد که به توصیف بهتری از حمل و نقل بپردازد (مثلاً سرفاصله زمانی) و ویژگی‌ هایی که راحت تر قابل ‌اندازه ‌گیری باشد و بیشتر تابع سلیقه کاربر باشد (مثل راحتی). نمونه هایی از تحقیقات اخیر که گزارش شده است، ابولی و مازولا (2010)، انتونیون و ترینپلس (2015) و ایسکی (2003) نام دارند.

 ابولی و مازولا (2010) در مطالعه خود ویژگی ‌های مختلف برای تخمین کیفیت خدمات مورد بررسی قرار داده اند و شاخص ‌های اصلی این خدمات شامل برنامه زمانبندی خدمات و قابلیت اطمینان آن، پوشش خدمات، اطلاعات، راحتی، تمیزی، پاکیزگی و ایمنی و امنیت است. جدیدترین کاری که بر روی زمانبندی ارائه خدمات به مسافران انجام شد، چنگ و همکاران (2017) یک برنامه زمانبندی دقیق ارائه کرده اند. در این مطالعه ما قصد داریم یک مدل جدید و نوین برای بهینه سازی این برنامه ارائه دهیم.

این پیشینه تحقیق با این که مختصر بود، اما نشان دهنده روند صحیح نوشتن یک پیشینه تحقیق برای پروپوزال است. از آنجایی که شما فعلاً برای پروپوزال می نویسید، بنابراین نیاز نیست خیلی در مورد چارچوب آن حساس باشید اما مهم ترین عامل همان منطقی است که این مطالعات مختلف را به هم مرتبط می کند بنابراین به این امر توجه داشته باشید.

بیشتر بخوانید: چگونه بیان مسئله کنیم؟

تعریف مفهومی احساس تنهایی

احساس تنهایی نوعی حالت ذهنی ناخوشایند ناشی از ارتباط نداشتن با دیگران است و هنگامی که شما نتوانید نیاز مربوط به به اشتراک گذاشتن احساسات و افکار خود با دیگران را ارضاء نمایید، احساس تنهایی در شما ظاهر می شود. افرادی که اهل هم صحبتی با دیگران نیستند و بیشتر به انزوا می روند معمولاً احساس تنهایی در آن ها شدیدتر است.

بیشتر بخوانید: تعریف مفهومی اضطراب اجتماعی

در این مقاله، ابتدا یک تعریف مفهومی برای احساس تنهایی ارائه می کنیم و سپس انواع احساس تنهایی را معرفی می کنیم و در مورد هر یک مختصری توضیح می دهیم تا به خوبی با این اصطلاح آشنا شوید. همچنین ارتباط احساس تنهایی با تنها بودن را نیز بررسی می کنیم تا این دو اصطلاح برای شما روشن شوند.

تعریف مفهومی احساس تنهایی

احساس تنهایی (Loneliness) از نظر مفهومی، یک نوع حالت روانشناختی ناشی از نارسایی های کمی و کیفی در روابط اجتماعی می باشد. در زمان هایی که روابط هیجان انگیز یک فرد کمتر از میزان دلخواه او باشد و یا صمیمیت مورد نیاز خود را در رابطه خود با دیگران حس نمی کند، احساس تنهایی در وی پدیدار می شود. احساس تنهایی هیچ ارتباطی با سن افراد نداشته و می تواند در هر سنی در افراد نمایان شود.

انواع احساس تنهایی

1- احساس تنهایی گذرا

احساس تنهایی گذرا به معنای پدیدار شدن علائم احساس تنهایی در دوره های زمانی کوتاه مدت در افراد می باشد. حتی افرادی که از زندگی خود رضایت دارند نیز گاهی به این نوع احساس تنهایی دچار می شوند.

2- احساس تنهایی انتقالی

احساس تنهایی انتقالی به معنای دچار شدن فرد به احساس تنهایی به علت یک واقعه ناگهانی مانند طلاق، مهاجرت و … در زندگی می باشد. هر چند افراد از روابط اجتماعی خوبی برخودار باشند ممکن است به این نوع احساس تنهایی دچار شوند.

3- احساس تنهایی مزمن

این نوع احساس تنهایی بدترین نوع آن است. افرادی که احساس تنهایی را برای یک دوره چند ساله تجربه می کنند و در طی این دوره هیچ رابطه اجتماعی رضایت بخشی ندارند، دچار احساس تنهایی مزمن شده اند.

ارتباط میان دو اصطلاح تنها بودن و احساس تنهایی

تنها بودن (Being alone) به معنای تنهایی فیزیکی و عدم تماس منظم با دیگران می باشد و احساس تنهایی (Loneliness) به معنای حالت ذهنی از تنها بودن است که قبلاً اشاره کردیم. حال این دو اصطلاح با هم ارتباط هم دارند. یعنی در اکثر مواقع، تنها بودن منجر به احساس تنهایی می شود و گاهاً باید برای غلبه بر احساس تنهایی، در تلاش برای غلبه بر تنها بودن باشیم.

احساس تنهایی یکی از رایج ترین پدیده ها در قرن حاضر است زیرا ورود ابزارهای فناوری مانند گوشی های هوشمند به زندگی مردم باعث شده است تا افراد کمتر با هم ارتباط واقعی داشته باشند و همواره برای ارضای نیازهای خود به دنبال فضای مجازی باشند که البته مراجعه بیش از اندازه به فضای مجازی باعث انزوای افراد و در نتیجه تشدید احساس تنهایی در آن ها خواهد شد.

بیشتر بخوانید: تعریف مفهومی کمالگرایی

تعریف مفهومی اضطراب اجتماعی

اختلال اضطراب اجتماعی (Social Anxiety Disorder) نوعی ترس یا اضطراب است که افراد در هنگام وارد شدن به اجتماع و برخورد با جمع در خود احساس می کنند. اختلال اضطراب اجتماعی یا همان جمع هراسی (فوبیای اجتماعی) یکی از بدترین انواع اضطراب است که منجر به مختل شدن بسیاری از فعالیت های روزمره شما خواهد شد.

بیشتر بخوانید: تعریف مفهومی کمالگرایی

با توجه به این که اختلال اضطراب اجتماعی می تواند تمامی ابعاد زندگی اجتماعی افراد مبتلا را تحت تاثیر خود قرار دهد، بنابراین ارائه یک تعریف مفهومی و دقیق از این اختلال و همچنین بررسی علائم ابتلاء به آن خالی از لطف نیست. بنابراین در این مقاله بعد از تعریف مفهومی اختلال اجتماعی، به بررسی علائم آن می پردازیم.

تعریف مفهومی اضطراب اجتماعی

براساس تعریف مفهومی اضطراب اجتماعی، این اختلال در واقع همان ترس یا اضطراب ناشی از موقعیت های اجتماعی است که فرد در این موقعیت ها توسط دیگران مورد بررسی قرار می گیرد. به عبارت ساده تر، فرد در چنین موقعیت هایی می ترسد طوری رفتار کند یا علائمی از خود بروز دهد که توسط دیگران مورد ارزیابی منفی واقع شود. براساس این تعریف، اضطراب اجتماعی خود موجب تشدید ترس و اضطراب و اجتناب مداوم می شود.

علائم ابتلاء به اختلال اضطراب اجتماعی

علائم اختلال اضطراب اجتماعی به دو دسته تقسیم بندی می شوند:

  • علائم عاطفی
    • اضطراب شدید
    • نگرانی در مورد روابط خانوادگی
    • نگران بودن در مورد سلامت روحی
    • مختل شدن خواب
    • عدم توانایی برای درست فکر کردن
  • علائم جسمانی
    • سردرد شدید
    • منقبض شدن ماهیچه
    • درد ماهیچه
    • تهوع
    • اسهال
    • لرزش عضلات
    • کشیدگی عضلات

اضطراب اجتماعی چه عوارضی خواهد داشت؟

همانطور که می دانید هیچ اختلالی در دنیا وجود ندارد که هیچ گونه هزینه ای برای ما از نظر روحی و جسمی نداشته باشد و اختلال اضطراب اجتماعی نیز از این قاعده مستثنی نیست. از جمله رایج ترین عوارض اختلال اضطراب اجتماعی می توان به اختلال هراس (Panic Disorder)، اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) و اختلال وسواس اجباری (OCD) اشاره کرد.

چگونه اضطراب اجتماعی را درمان کنیم؟

اضطراب اجتماعی نیز همانند همه اختلالات دیگر توسط دانشمندان و متخصصان مورد مطالعه قرار گرفته که حاصل این مطالعات، چند روش پیشنهادی برای درمان آن بوده اند. از جمله روش های درمان اختلال اضطراب اجتماعی می توان به موارد زیر اشاره کرد:

1- درمان به روش روان درمانی

گفتگو درمانی یکی از روش های موثر در درمان اختلال اضطراب اجتماعی است. این روش که درمان شناختی رفتاری نیز نامیده می شود، نسبت به درمان های دیگر، عوارض کمتری دارد و توصیه می شود که ابتدا این روش را امتحان کنید.

2- درمان به روش دارو درمانی

دارو درمانی اضطراب اجتماعی توسط مصرف داروهای ضد افسردگی به منظور کاهش اضطراب در افراد انجام می شود. اما با این که تاثیر کوتاه مدت و سریع تری دارد، توصیه می شود به علت عوارض دارویی ابتدا روان درمانی را امتحان کنید.

یکی از موثرترین و رایج ترین روش ها برای درمان اضطراب اجتماعی استفاده از داروهای ضد افسردگی است. اما عوارض این داروها که با نام های تجاری سیمباتلا، ایفکسر، لگزاپرو و پاکسیل وارد بازار می شوند، بسیار جبران ناپذیر می باشد. بنابراین تنها در صورت تشخیص پزشک متخصص از این داروها استفاده کنید.

بیشتر بخوانید: تعریف مفهومی رفتارهای پرخطر

متغیر ثابت چیست؟

به بیان ساده یک متغیر ثابت متغیری است که هر مقداری به آن بدهیم، مقدار آن ثابت و بدون تغییر باشد. عموماً در مطالعات پژوهشی از متغیر ثابت به عنوان یک متغیر کنترل استفاده می کنند تا بتوانند اثر متغیرهای دیگر را به نوعی کنترل کنند. در ادامه به تعریف متغیر ثابت و کاربردهای مختلف آن در مطالعات پژوهشی خواهیم پرداخت.

بیشتر بخوانید: متغیر پیش بین و ملاک

برای فهم بهتر متغیر ثابت، ابتدا یک تعریف از متغیر کنترل ارائه می کنیم و سپس در مورد متغیر ثابت و کاربردهای آن نیز بحث خواهیم کرد. بنابراین مرحله به مرحله با این مقاله همراه باشید.

متغیر ثابت چیست؟

متغیر ثابت یا همان متغیر کنترل (Control Variable) همان عاملی است که طبق نظر پژوهشگر در مطالعه ثابت نگه داشته می شود تا پژوهشگر به این طریق بتواند تاثیر متغیرهای دیگر را تعدیل یا خنثی یا حتی حذف کند. برای مثال، در بررسی تاثیر نور در رشد نوعی گیاه، می توان متغیر نوع خاک را به عنوان یک ثابت در نظر گرفت تا تاثیری بر مطالعه نداشته باشد.

متغیر ثابت چه کاربردی در پژوهش دارد؟

در هر مطالعه چندین متغیر ثابت (کنترل) وجود دارد. در این مطالعات پژوهشگر به غیر از متغیر مستقل، همه متغیرها را ثابت در نظر می گیرد تا اگر یک متغیر ثابت در طول آزمایش یا آزمون تغییر کند، به این نتیجه برسد که همبستگی به دست آمده میان متغیر وابسته و متغیر مستقل نامعتبر است.

مثال هایی از متغیرهای ثابت

  • دما یکی از رایج ترین متغیرهای ثابت در مطالعات پژوهشی است. اگر دما ثابت در نظر گرفته شود، آن را یک متغیر کنترل می نامیم.
  • میزان نور
  • میزان رطوبت
  • مدت زمان انجام آزمایش

اهمیت متغیرهای ثابت

اگرچه متغیر ثابت در پژوهش اندازه گیری نمی شود، اما نقش بسیار مهمی را بر روی نتایج یک آزمایش خواهد داشت. اگر در مورد متغیرهای ثابت موجود در مطالعه خود آگاهی کافی نداشته باشید، ممکن است نتایج اشتباه و نادرست به دست آورید. بنابراین زمانی که از متغیر ثابت مناسب در پژوهش خود استفاده کنید، بررسی ارتباط میان متغیر مستقل و متغیر وابسته دقیق تر و راحت تر خواهد بود.

نکته جالبی که در این مقاله وجود دارد این است که مفهوم متغیر ثابت با متغیر کنترل یکی است و تفاوتی ندارد. در واقع متغیر کنترل همان متغیری است که پژوهگشر ثابت در نظر می گیرد و در مطالعه خود آن را کنترل می کند. توجه داشته باشید که متغیر ثابت جزئی از مطالعه نیست اما از اهمیت بالایی برخوردار است زیرا تاثیر چشمگیری بر روی نتابج شما خواهد داشت.

بیشتر بخوانید: انواع متغیر در روش تحقیق

متغیر پیش بین و ملاک

متغیر پیش بین و متغیر ملاک دو تا از متغیرهایی هستند که در پژوهش هایی که ارتباط میان متغیرهای وابسته و مستقل را می سنجند، کاربرد فراوانی دارند. در این مقاله علاوه بر تعریف متغیر پیش بین و ملاک به بررسی نقش آن ها در مطالعات پژوهشی خواهیم پرداخت تا شما به عنوان یک پژوهشگر بتوانید این متغیرها را تشخیص داده و از آن ها استفاده کنید.

بیشتر بخوانید: انواع متغیر در روش تحقیق

بانک دانش در ادامه این مطلب تعریف متغیرهای پژوهشی پیش بین و ملاک و کاربردهای مربوط به هر یک از این متغیرها را در مطالعات پژوهشی بیان کرده است. قبل از هر چیز می دانیم متغیرها با توجه به نقشی که در مطالعه دارند به دو دسته زیر تقسیم بندی می شوند.

انواع متغیرها با توجه به نقش آن ها در پژوهش

  1. متغیر مستقل
  2. متغیر وابسته

برای این که بدانیم متغیرهای مستقل و وابسته چه ارتباطی با متغیرهای پیش بین و ملاک دارند، ابتدا باید دو تعریف زیر را در نظر داشته باشیم.

متغیر پیش بین چیست؟

متغیر پیش بین (متغیر مستقل) متغیری است که توسط پژوهشگر انتخاب، اندازه گیری یا دستکاری می شود و تاثیر معناداری را بر روی متغیر وابسته خواهد داشت. در اکثر مطالعات همبستگی فرض بر این است که متغیر مستقل نقش معناداری بر روی متغیر وابسته دارد. بنابراین در مطالعات همبستگی، متغیر پیش بین همان متغیر مستقل می باشد.

متغیر ملاک چیست؟

متغیر وابسته (متغیر ملاک) متغیری است که با تغییر مقادیر متغیر(های) مستقل، تحت تاثیر قرار می گیرد. هر چه پژوهشگر بر روی متغیرهای مستقل تغییر ایجاد کند، تاثیر آن به صورت مستقیم بر روی متغیر وابسته قابل تغییر و اندازه گیری است. در مطالعات همبستگی متغیر ملاک، همان متغیر وابسته است.

مثال:

یکی از واضح ترین و راحت ترین مثال های مربوط به تعیین نقش متغیرهای پیش بین و ملاک، استفاده از رگرسیون خطی است. در رگرسیون خطی با فرمول زیر، هدف ما بررسی تاثیر متغیرهای مستقل بر روی متغیر وابسته با استفاده از انجام یک آزمون همبستگی است.

Y=a+bX+E

از آنجایی که مطالعه ما از نوع همبستگی است، متغیر ملاک y بوده و متغیر پیش بین همان x می باشد.

بنابراین به طور کلی، زمانی که ما پژوهش خود را با استفاده از آزمون همبستگی انجام دهیم، متغیرهای پیش بین و ملاک به ترتیب معادل با متغیرهای وابسته و مستقل در مدل می باشند. بنابراین با این تفاسیر، هر گونه تغییری در متغیر ملاک، باعث ایجاد تغییر در متغیر پیش بین خواهد شد.

بیشتر بخوانید: فرضیه جهت دار و بدون جهت