نوشته‌ها

روش علمی


بهترین روش کسب دانش،روش علمی است، زیرا تلاش می کند نفوذ تورش یا پیش داوری آزمایشگر را در زمان آزمون یک فرضیه یا تئوری کمینه سازد،و اطلاعاتی(تاحد ممکن) مبتنی بر واقعیت به دست دهد. به بیان دیگر پژوهشگران تلاش می کنند با استفاده از روش علمی ،اطلاعاتی بدست آورند که از عقاید شخصی ،ادراکات،تورشها، تعصبها، ارزشها،نگرشها،و عواطف به دور باشد. این کار از طریق آزمایش یا مشاهده ایده ها و عقاید بر پایه روش علمی که در معرض وارسی همگان قرار دارد، انجام می شود.دانش حاصل از این روش قابل اعتماد است زیرا در نهایت مبتنی بر شواهد مشاهده شده عینی خواهد بود. این روش بیان می کند که:

 1)تمامی دانش شناخته شده قبلی درباره پدیده مورد نظر را یاد بگیرید

 2)درباره چگونگی ارتباط آن پدیده با چیزهای دیگر،حدس بزنید یا فرضیه ای تولید کنید

3)تعیین کنید که چع چیز شاهد دانش جدید مورد نظر شماست

 4)برای فراهم ساختن این شاهد، داده هایی را با یک روش نظامدار،عینی و کنترل شده گردآوری کنید

5)برای آزمایش آن فرضیه، داده ها را ارزشیابی کنید

6)بر پایه کیفیت داده ها و مناسب ارزشیابی، از کار خود دفاع کنید.

 

مراحل روش علمی

  • تنظیم مسئله پژوهش

  • تدوین فرضیه

  • استدلال – قیاس

  • تعریف عملی متغیرها

  • تدوین طرح پژوهش

  • مشاهده آزمایش(گردآوری داده ها)

  • تجزیه و تحلیل آماری و تفسیر نتایج

  • تعمیم نتایج پژوهش

  • پیش بینی

  • بیان قانون

  • تدوین تئوری

  • توسعه و رشد تئوریها

  • پیوستگی مراحل مختلف روش علمی

  • آیا روشی هست که درآن روش علمی کارساز نباشد؟

  • بیان خلاصه

سعی ما براین است که در مقالات بعدی هر کدام از مراحل روش علمی را به طور مفصل شرح دهیم .منتظر مقالات بعدی ما باشید .

پیشینه پایان نامه

پیشینه

در این مقاله، به بررسی پیشینه پژوهش های مسئله می پردازیم

پیشینه مسئله

در سابقه شناسی یا پیشینه مسئله، به فرایند و تاریخچه پیدایش مسئله توجه می شود. در این مرحله، باید بیان کنیم که مسئله کجا و چگونه به وجود آمده و تطورات، تحولات و وضعیت فعلی آن چگونه است. به عنوان مثال، پزشک از بیمار می پرسد: این بیماری(آسم) کجا، چه وقت و چگونه در شما به وجود آمد و در این مدت چه شرایطی داشته است؟

اگر مسئله شما در برهه ای از زمان وجود نداشته، سعی کنید با تحلیل نشان دهید که فضای مساعدی برای طرح آن نبوده است.

پیشینه پژوهش های مسئله

درباره ضرورت سابقه شناسی پژوهش های انجام شده، به این واقعیت واقفیم که علم، محصول عقل جمعی بشر و تدریجی و ذره ای و همراه با خطا است. در پیشینه پژوهش های مسئله، منابع موجود را در یک سیر کلی می بینیم یا آنها را به چند دسته تقسیم و محتویات آنها را ارزیابی می کنیم . در همین جا است که میتوانیم به چگونگی نوآوری های خودمان نیز اشاره کنیم .

در این مرحله، باید مطالعه عمیق، انتقادی و گزینش گرانه باشد. می توانیم ابتدا فهرستی از منابعی که در مظان فایده برای ما هستند، تهیه کرده و از منابع خاص تر و معتبرتر، مطالعه عمیق و نقدی خود را شروع کنیم. شاید بسیار مفید باشد اگر با مطالعه یک مدخل دائره المعارفی که با بحث ما بیشتر مرتبط است، به زوایا و ابعاد مهم بحث پی ببریم. این امر، همان تکمیل “آموزش” است که باید قبل از پژوهش اتفاق بیفتد.

در نگارش پیشینه پژوهش، بهتر است سیر تاریخی آثار را رعایت و مسئله منتخب خود را در روند علم توجیه کنیم. اگر پژوهش های قبلی در کار نباشد به این اشاره کرده، مشکلات و خلل موجود را یادآور شویم.

چنانچه این کارها را انجام ندهیم، متهم هستیم که کار ما تکراری، و بدون نوآوری است.

انتخاب موضوع پایان نامه

انتخاب موضوع پژوهش و پایان نامه

انتخاب موضوع پایان نامه قدم اول  پایان نامه نویسی می باشد.و از اهمیت خاصی برخوردار است. اگر انتخاب موضوع پایان نامه توسط دانشجو به درستی انجام نگیرد، بقیه مراحل هم به خوبی انجام نشده و دانشجو برای انجام پروپوزال و پایان نامه با مشکل جدی مواجه می شود.

در بیشتر موارد موضوعاتی که برای پایان نامه انتخاب می شوند دارای یک پایه قوی علمی و مقالات پایه خارجی می باشند که این مقاله (Base) برای نوشتن پروپوزال و همچنین طرح اصلی پایان نامه بسیار به کار می آید. همچنین موضوع پایان نامه که مورد انتخاب قرار می گیرد باید متناسب با توانایی دانشجو و علاقه او  باشد تا دانشجو بتواند به راحتی از پس انجام آن برآمده و به راحتی از آن دفاع کند.

 

راهنمایی هایی  برای انتخاب موضوع پایان نامه

گام اول: نکات اولیه

 

  • مطالعه اجمالي در برخي زمينه هاي مورد علاقه و مهم
  • جستجو در برخي پايگاهها و نيز اينترنت تحت عبارت “research topics”  و يا “research priorities” و يا ” issues for research ” در حوزه هاي دلخواه براي آگاهي از موضوع هاي بالقوه مناسب
      
  • مطالعه و وارسي “پيشنهادهايي براي پژوهشهاي بيشتر” در فصل آخر پايان نامه ها براي آگاهي از موضوع هاي مناسب
     
  • صرف وقت بيشتر و مطالعه عميق تر و تحليلي تر در باره موضوع هاي مطرح
     
  • مشورت با استادان و ساير دانشجويان آگاه و منتقد در مورد موضوع هاي قابل قبول و مطرح گام دوم: بررسي و تحليل نكات مورد توجه در انتخاب موضوع

 

  • علاقه مند بودن به موضوع
  • در نظر گرفتن توانايي ها و امکانات فردي مثلاً قدرت تجزيه و تحليل، توانايي تحليل آماري، توانايي برقراري ارتباط با جامعه ي مورد تحقيق، و…
      
  • نو بودن موضوع (تكراري و يا تقليدي صرف نباشد)
     
  • ارزشمند بودن موضوع
  • مطرح بودن در سطح ملي يا منطقه اي يا جهاني
  • منطقي بودن و نه فريبنده بودن
     
  • كاربردي بودن
     
  • مطرح بودن به منزله مسئله (امكان تعريف يك مسئله جديد مبتني بر پيشينه پژوهش يا تجربيات حرفه اي و شخصي)
     
  • امكان تعريف سؤال يا فرضيه بر اساس مسائل عملي يا نظري سؤالهاي مشخص، عيني و هدفمندي را بتوان طرح كرد و همچنین براي پاسخ به سؤالها، راه حل علمي و روش مناسب وجود داشته باشد
     
  • امكان عملي اجراي پژوهش
  • انجام مراحل تحقيق با دشواري غيرعادي همراه نباشد
  • مراحل كار به لحاظ طول زمان مورد نظر قابل انجام باشد
  • مطالعات نظري و دستيابي به منابع امكان پذير باشد
  • نمونه معرف (نماينده) جامعه پژوهش قابل دسترس بوده و افراد مايل به همكاري باشد
  • شيوه گردآوري اطلاعات (توزيع پرسشنامه و يا مصاحبه و يا راه هاي ديگر) در مدت زمان مشخص قابل انجام باشد
  • اطلاعات مورد نياز قابل دسترس و گردآوري باشد
  • امكان انجام پژوهش، به لحاظ روش تحقيق (وجود يك يا چند روش براي آزمون كردن) وجود داشته باشد
  • امكان ادامه پژوهش هاي بيشتر در همان زمينه
  • پيشنهادهاي جديدي را بتوان از دل پژوهش براي پژوهش هاي آتي مطرح كرد
     
  • امكان استخراج و چاپ چند مقاله در آن زمينه (توليد دانش جديد) گام سوم: تصميم گيری كلی
     
  • تدوين يك فهرست از موضوع هاي مناسب بر اساس توجه به معيارهاي مرحله دوم
  • بررسي مجدد تك تك موضوع ها با نگاه منطقي و واقع بينانه
  • حذف برخي از موضوع ها كه امكان انجام تحقيق و رسيدن به نتيجه مطلوب در آنها دشوار است
     
  • انتخاب حداكثر دو يا سه موضوع مناسب براي تحقيق
        
  • بررسي هر يك از موضوع ها به لحاظ وجود منابع اطلاعاتي و وجود استاد راهنما (موضوع در حوزه توجه به تخصص و علاقه حداقل يكي از استادان باشد(
  • مشورت با يك يا دو استاد در باره موضوع هاي پيشنهادي و مسائل مرتبط با آنها
      
  • گرفتن تائيد اوليه از يك يا دو استاد در مورد مناسب بودن يكي از موضوع ها

 

 

راهنمای نگارش پایان نامه

 

نحوه نگارش پایان نامه

يك پایان نامه با موضوع مناسب  هرچقدر هم كه مهم  باشد در صورتی که به  صورت مناسب گزارش نشود نتيجه مطلوب حاصل از تحقيق را در بر نخواهد داشت و تنها نيمي از كار انجام گرفته است. براي انتقال افكار و اطلاعات حاصل از تحقيق به ديگران لازم است  كه اصولي رعايت شود .

ما در این مقاله سعی داریم اصول نگارش پایان نامه را به صورت گام به گام برای شما دانشجویان عزیز ذکر کنیم.

 

پایان نامه تحصیلی کارشناسی ارشد براساس یک استاندارد جهانی از پنج فصل  تشکیل شده است:

 

 

 

  • صفحه عنوان

موارد لازم به ذکر در عنوان به صورت زیر می باشند :

  • عنوان پایان نامه
  • نام کامل استاد راهنما
  • نام کامل محقق یا محققین
  • نام مرکز یا دانشگاهی که پایان نامه در آن تقدیم میگردد .
  • نوع مدرک ( برای مثال : پایان نامه دوره کارشناسی ارشد روانشناسی)
  • تاریخ ارایه پایان نامه

 

 

 

  • در صورت نیاز تشکر و قدر دانی

صفحه تشکر و قدردانی الزامی نیست اما مرسوم است که یک صفحه را به تقدیر و تشکر اختصای می‌دهند. محقق می تواند از فرد یا افراد با موسساتی که او را در انجام پایان نامه کمک و راهنمایی کرده اند ، سپاسگزاری کند .

 

  • چکیده

بخشي از پايان نامه است كه خواننده را به مطالعه آن علاقه مند مي كند و يا از آن مي گريزاند.

بايد منعكس كننده اصل موضوع باشد.در عين كوتاه بودن بايد پاسخگوي سه سؤال زير باشد:

مشكل چيست؟

روش رسیدن به راه حل كدام است؟

راه حل چیست؟

در نگارش آن باید از  كلمات و عبارات سليس٬ آشنا٬ با معني و روشن استفاده شود و همچنین باید بر

اطلاعات تازه و اصطلاحات جديد يا نظريه ها ٬ فرضيه ها ٬ نتايج و پيشنهادها تاکید شود

و همچنین كلمات كليدي (Key words) درانتهاي چكيده آورده شود،و از ذكر منابع ٬ اشاره به جدول ها و نمودارها خودداري شود.

لازم است بدانید که  چكيده بايد حتما” به تأييد استاد راهنما رسيده باشد.

 

  • فهرست مطالب

فهرست شامل عنوانهاي فصلها و بخشها و زير بخشهاي هر فصل پايان نامه با ذكر شماره صفحه و عنوان مربوط    مي باشد.

 

  • پیشگفتار

در این قسمت محقق هدف کلی خود را از انجام پایان نامه(پژوهش)بیان می کند و در این قسمت نیز نیازی به ذکر منبع نمی باشد .

  • فصل اول – طرح تحقیق(کلیات پژوهش)

1-1)مقدمه

1-2) بیان مسئله

1-3) ضرورت و اهمیت اجرای تحقیق

1-4) اهداف تحقیق

1-5) فرضیه های تحقیق

1-6) محدودیتهای تحقیق

1-7)تعریف واژه ها ٬ اصطلاحات و علائم اختصاری

 

  • فصل دوم –پیشینه تاریخی تحقیق

2-1) مقدمه

 

2-2) مباني نظري

 

2-3) تحقيقات انجام شده در داخل كشور

 

2-4) تحقيقات انجام شده در خارج كشور

 

 

  • فصل سوم _ روش تحقیق

3-1) روش تحقيق

3-2) جامعه آماری

3-3)چگونگی روش گزینش گروه ها

3-4) متغیرها

3-5) ابزار اندازه گیری

3-6) مراحل اجرا

3-7) روش های آماری

 

  • فصل چهارم _ ارائه یافته های تحقیق و تجزیه و تحلیل آن

4-1) مقدمه

4-2) آمار توصیفی مربوط به متغیرهای تحقیق

4-3) آزمون فرضیه ها

 

  • فصل پنجم _ خلاصه تحقیق و ارائه پیشنهادها

5-1) مقدمه

5-2) خلاصه تحقیق

5-3) یافته های تحقیق

5-4) بحث و نتیجه گیری

5-5) پیشنهادات

 

  • فهرست منابع و مآخذ

سعی ما بر این است که در مقالات بعدی  هر کدام از زیر بخش ها را به تفضیل بیان کنیم .همراه ما باشید