نوشته‌ها

تفاوت متغیر واسه و تعدیل گر

اثر یک متغیر سوم در رابطهی بین متغیر مستقل و متغیر وابسته می‌تواند به دو صورت متمایز باشد

  1. به عنوان متغیر تعدیل کننده (Moderater Variable)

  2. به عنوان متغیر واسطه ای (Mediator variable)

اکنون به شرح مختصری از این متغیرها و تفاوت‌های آن‌ها می‌پردازیم

متغیرهای تعدیل کننده

در حالت کلی یک متغیر تعدیل کننده، یک متغیر کیفی (مانند جنس، مذهب، طبقه اجتماعی) یا کمَی (مانند بیرونی بودن مرکز کنترل یا ادراک لیاقت) است که جهت یا شدت رابطه بین یک متغیر مستقل (یا پیش بین) و یک متغیر وابسته (یا ملاک) را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
در پژوهش‌هایی از نوع هم‌بستگی (غیرآزمایشی) یک متغیر تعدیل کننده، متغیر سومی است که روی همبستگی صفر مرتبه دو متغیر دیگر اثر می‌گذارد. این اثر می‌تواند به صورت کم شدن میزان همبستگی یا تغییر دادن به آن باشد. در پژوهش‌های آزمایشی، یک اثر تعدیل کننده را می‌توان با اثر متقابل بین یک متغیر مستقل اصلی و متغیر مستقل دومی در تحلیل واریانس نشان داد. این اثر متقابل می‌تواند به صورت منظم یا نامنظم باشد. در اثر متقابل نامنظم، ترکیب ضربدری سطوح متغیر مستقل اصلی و متغیر تعدیل کننده اثرات مغایری به دست می‌دهند.

در مدل شکل ۱ سه مسیر علی a، b، و c داده شده است: مسیر a  اثر یک متغیر پیش بین یا مستقل، مسیر b اثر متغیر تعدیل کننده (در صورت معنادار بودن) نشان می‌دهند. مطلوب است که متغیر تعدیل کننده با متغیر پیش بین و ملاک همبستگی نداشته باشد تا بهتر قابل تفسیر باشد. یکی از پیش فرض‌های مدل تحلیل واریانس در پژوهش‌های آزمایشی این است که اثر اصلی متغیرهای مستقل و اثر متقابل آن‌ها جمعی باشد، یعنی تداخل نداشته باشد.

Untitled

متغیر پیش بین باید همواره نسبت به متغیر واسطه ای تقدم و نقش علَی داشته باشد. بنابراین، متغیرهای تعدیل کننده همواره نقش متغیرهای مستقل را دارند، در صورتی که نقش متغیرهای واسطه ای برحسب تمرکز تحلیل تغیر می‌کند، در رابطه با متغیر ملاک، نقش متغیر مستقل و در رابطه با متغیر پیش بین، نقش متغیر وابسته را دارند.

متغیرهای واسطه ای

چنان چه متغیری در رابطهی بین دو متغیر پیش بین و ملاک، سهمی داشته باشد به عنوان متغیر واسطه ای عمل کرده است. مثلاً نشان داده شده است که فراحافظه (metamemory )و اسنادها بین آموزش راهبرد یادگیری و به خاطرآوری واسطه می‌شوند. به عبارت دیگر، آموزش تکالیف جدید بدون در نظر گرفتن فرا گرفتن فراحافظه و اسنادهای یادگیرندگان، روی به خاطرآوری مطالب جدید مؤثر نیست. برای تصریح معنای متغیر واسطه ای از یک دیاگرام مسیر برای نشان دادن یک مدل علَی (شکل ۲) استفاده شده است.

برای این‌که متغیری به عنوان متغیر واسطه ای عمل کند باید دارای شرایط زیر باشد:

  • بین متغیر واسطه ای و متغیر مستقل همبستگی معنادار باشد. (مسیر a وجود داشته باشد)

  • بین متغیر واسطه ای و متغیر برآمد (وابسته) همبستگی معنادار باشد. (مسیر b وجود داشته باشد)

  • با کنترل اثر متغیر واسطه ای رابطهی بین متغیر مستقل و وابسته تضعیف شود و میزان این تضعیف با میزان اثر متغیر واسطه ای رابطه داشته باشد. هرگاه، اثر متغیر واسطه ای زیاد باشد، کنترل آن سبب از بین رفتن رابطه بین متغیر مستقل و وابسته می‌شود. چنان چه با کنترل اثر متغیر واسطه ای رابطهی بین متغیر مستقل و وابسته صفر نشده ولی تضعیف شود، دال بر این است که متغیرهای واسطه ای دیگری در کارند. در اغلب زمینه‌های علوم رفتاری برای هر معلول ممکن است چندین علت وجود داشته باشد. لذا، واقع بینانه است که آن متغیرهای واسطه ای که به طور معناداری مسیر c را در مدل علَی شکل (۲) کاهش می‌دهند جستجو شوند.

Untitled

چنانچه شما دانشجویان عزیز در نگارش روش تحقیق خود یا در تحلیل‌های آماری خود به مشاوره نیاز دارید، تیم پژوهشی بانک دانش امادگی ارائه خدمات به شما عزیزان را دارد. جهت سفارش درخواست خود با شماره 09903636079 تماس حاصل فرمایید و یا درخواست خود را در سایت ثبت کنید در اسرع وقت بررسی خواهد شد و به شما عزیزان نتیجه اعلام خواهد شد.

 

 

 

طریقه نوشتن ادبیات و پیشینه پایان نامه

ادبیات و پیشینه تحقیق

پیش از آغاز هر پژوهش باید به بررسی ادبیات و پیشینه تحقیق پرداخت. ادبیات و پیشینه تحقیق در پروپوزال و پایان نامه به معنی بررسی مقالات ، کتب و پایان نامه های منتشر شده در زمینه مدنظر است. برای این کار باید همواره آخرین مقالات که جدید ترین دستاورد های علمی در آنها گنجانده شده است را نیز مطالعه و بررسی کرد.

هدف از گنجاندن بخش پیشینه تحقیق، عبارت است از:

• برقراری ارتباط منطقی میان اطلاعات پژوهش های قبلی با مسئله تحقیق.
• دست یابی به چارچوب نظری و یا تجربی5 برای مسئله تحقیق.
• آشنایی با روش های تحقیق مورد استفاده در پژوهش های گذشته.
برای رسیدن به این اهداف، توجه به نکات زیر ضروری است:
• الف) انتخاب منابع اطلاعات مرتبط با مسئله تحقیق.
• ب) ارائه مطالب از کلی به جزئی (عمومی و اختصاصی)
• ج) اجتناب از بیان مطالب، به طور مجرد و بدون رابطه با یکدیگر.
• د) تنظیم مطالب به طور سازماندهی شده، همراه با روندهای منطقی.
• ه) ارائه نتایج مطالعات قبلی و نقد آنها.

اهمیت بررسی متون پیش از شروع پایان نامه

چرا بررسی متون هنگام تهیه طرح پژوهشی حائز اهمیت است ؟
• از دوباره کاری جلوگیری می کند .
• به یافتن آنچه دیگران درباره موضوع شما دریافته و گزارش نموده اند کمک می کند . این امر ممکن است به اصلاح بیان مسئله بینجامد .
• زمینه آشنایی با انواع مختلف روش کار که امکان استفاده از آن در مطالعه شما وجود دارد را فراهم می نماید .
• دلایلی برای دیگران تامین می کند تا از پژوهش پیشنهادی شما پشتیبانی کنند .

انواع منابع ادبیات و پیشینه

• افراد ، گروهها و موسسات
• اطلاعات منتشر شده (کتب ، مقالات ، اندکس و چکیده ها )
• اطلاعات منتشر نشده ( سایر طرح های تحقیقاتی در همین زمینه ، گزارشات ، نوشته جات )
• مواد سمعی بصری و اطلاعات کامپیوتری
شیوه پیدا کردن منابع اطلاعات
برای دستیابی به هر منبع و گرفتن اطلاعات به روش کارآمدتر ، لازم است استراتژی مناسبی داشته باشید . این استراتژی می تواند بر حسب محل کار و موضوع تحت مطالعه متفاوت باشد اما کلاً ممکن است شامل گامهای زیر باشد :
شناسایی یک شخص کلیدی ( محقق و یا سیاست گذار ) ، مطلع نسبت به موضوع ، و خواستن از وی تا ماخذ و یا نام افراد دیگری را که می توانند اطلاعات بیشتری به شما بدهند در اختیارتان بگذارد .
بررسی لیست سخنرانان یک کنفرانس راجع به موضوع مورد نظر و مشخص کردن افراد صاحب نظر .
ملاحظه لیست ماخذ یا عناوین مناسب در مقالات و کتب کلیدی مربوط به موضوع ، برای تعیین منابع .
ملاحظه ماخذ در نمایه نامه ها ، اندکس ها ( مثل Index Medicus) و چکیده نامه ها ( Excerpta Medica)
تماس با کتابداران در دانشگاهها ، انستیتوهای تحقیقاتی ، وزارت بهداشت و روزنامه ها و تقاضای ماخذ مناسب .

بررسی پیشینه تحقیق، توانایی محقق را در انتخاب اطلاعات مهم و ارتباط آنها با یافته های تحقیق، نشان می دهد و چارچوبی برای اجرای تحقیق، فراهم می آورد

پیشینه تحقیق که در بسیاری از موارد، تحت عنوان «ادبیات تحقیق» و «سابقه تحقیق» از آن یاد می شود، به تمام منابعی گفته می شود که با موضوع مورد بررسی و هدف های آن، ارتباط دارند و محقق به آنها مراجعه می کند. از این رو، هر گونه نظریه، قانون و بررسی قبلی درباره موضوع پژوهش را می توان جزء پیشینه آن منظور داشت. فراموش نکنیم که هر تحقیق، بر مبنای بدیهیاتی انجام می گیرد که در مطالعات قبلی، روشن شده است و تمام مطالعاتی که فرض ها و بدیهیات و خاستگاه تحقیق را به وجود آورده اند، جزء پیشینه تحقیق محسوب می شوند.

روش های پیشینه یابی

متداول ترین روش در پیشینه یابی پژوهش، آن است که کلیدواژه های موضوع مورد بررسی را استخراج کرده، آنها را به بانک های اطلاعاتی بدهیم؛ تا از مطالعاتی که پیش از آن درباره موضوع مورد نظر به عمل آمده و در شبکه موجود است، اطلاع حاصل کنیم. همچنین با مراجعه به فهرست منابع کتاب های مرتبط با موضوع مورد بررسی، می توان از مطالعات متعدد قبلی در این موضوع آگاه شد.
پس از پیدا کردن منابع و استخراج مطالبی از آنها که با مطالعه مورد نظر ارتباط پیدا می کنند، به طور معمول، آنها را بر روی فیش های مخصوص یادداشت می کنیم و در بالای همان فیش، مشخصات کتاب یا مقاله را مطابق اصول فهرست نویسی، درج می کنیم. در استناد به منابع، می توان جملات آن را به طور مستقیم و با نقل قول ذکر کرد. البته باید در نظر داشت که نقل قول عبارات، در داخل گیومه آورده می شود. در مراجعه به منابع، محقق وظیفه دارد که اعتبار داخلی و خارجی آنها را مورد نظر قرار دهد و از استناد به منابع غیرمعتبر و ضعیف و یا منابعی که به محقق، کمکی نمی کنند، خودداری کند.
فرآیند بررسی پیشینه تحقیق
به منظور بررسی تحقیقات قبلی و تدوین پیشینه تحقیق، باید منابع اطلاعاتی مرتبط با موضوع تحقیق، جایابی شده، مورد تحلیل قرار گیرند. برای این منظور، پژوهش گر باید مراحل زیر را طی کند:
• مشخص کردن واژگان کلیدی مرتبط با مسئله تحقیق؛ کلیدواژگان، همان توصیف گر های مسئله تحقیق است. برای انتخاب این توصیف گرها، پژوهش گر می تواند مفاهیم تشکیل دهنده و مرتبط با موضوع تحقیق را مورد توجه قرار دهد.
• جست و جوی منابع اطلاعاتی؛ مانند نمایه ها، چکیده نامه ها و کتاب های مربوط به موضوع تحقیق و به عبارت دیگر درباره هر یک از کلیدواژه ها، باید منابعی را که اطلاعات پژوهشی مربوط را به دست دهد، یافت. برای این امر، می توان پایگاه های رایانه ای داده ها را نیز مورد نظر قرار داد و اطلاعات پژوهشی بالقوه را بازیابی کرد.
• یافتن عنوان مقاله های مرتبط با موضوع تحقیق.
• جایابی نسخه هایی از مقاله های مورد نظر.
• گزینش مقاله مرتبط؛ در این مرحله، ابتدا هر یک از مقاله ها یا گزارش های جایابی شده، به طور مقدماتی مطالعه می شود؛ تا میزان رابطه آنها با موضوع تحقیق، مشخص شود. بر این اساس، مقاله ها و یا گزارش های نامربوط، کنار گذاشته می شوند.
• طبقه بندی مقاله ها؛ در این مرحله، مقاله ها و یا گزارش های مرتبط با مسئله تحقیق، مشخص شده، بر حسب روش، متغیرها، ابزار و امثال آن، دسته بندی می شوند.
• تهیه چکیده؛ پس از مطالعه منابع، چکیده ای از آنها تهیه می شود
• تهیه کتاب شناسی؛ در این مرحله، با توجه به منابع مورد استفاده، فهرست کاملی از منابع مورد استفاده، با در نظر گرفتن ضوابط کتاب شناسی مرسوم، تهیه می شود. باید توجه داشت که تا کنون در ایران ضوابط تدوین کتاب شناسی به صورت «معیار ملی»، صورت نگرفته است. راهنماهای گوناگونی برای این امر در دسترس می باشند؛ مانند آیین نگارش (سمیعی، 1369) و آیین گزارش نویسی (حری، 1371) و علاوه بر اینها، راهنمای روان شناسان و پژوهش گران در علوم تربیتی و روان شناسی که توسط انجمن روان شناسان امریکا(APA)16 تدوین شده، نیز در تهیه کتاب شناسی مورد استفاده قرار می گیرد.
• نقد مقاله ها و گزارش ها؛ همزمان با تهیه کتاب شناسی، منابع مورد استفاده، مقاله ها و گزارش های منتخب، مورد بررسی انتقادی قرار می گیرند. برای این منظور، در مورد هر مقاله، باید طرح تحقیق آن مورد نظر قرار گرفته، روش اجرای آن به طور انتقادی بررسی شده، یافته های به دست آمده در رابطه با هدف های تحقیق، مورد قضاوت قرار گیرد.
• تدوین چارچوب نظری و یا تجربی تحقیق، در این مرحله، بر اساس اطلاعات به دست آمده از پژوهش های قبلی و نظریه های موجود مرتبط با مسئله، چارچوب نظری یا تجربی تحقیق، فراهم می شود.

تنظیم گزارش پیشینه تحقیق

• هر منبع، پس از مطالعه، چکیده سازی و رده بندی می شود. مرتبط ترین و مناسب ترین منبع، باید اول مطالعه شود. از این مطالعه، پژوهش گر می تواند فهم قابل قبولی از مسئله پیدا کند و نسبت به رده بندی منابع، تصمیم بگیرد.
• چکیده سازی یک گزارش یا مقاله که معمولاً روی یک کارت یا برگه به ابعاد «8 * 12سانتی متر» نوشته می شود، دارای مراحل زیر است:
• 1. نخست چکیده یا خلاصه مقاله یا گزارش مطالعه می شود؛ تا لزوم مطالعه مقاله یا گزارش، به صورت کامل روشن شود.
• 2. اگر منبع به اندازه کافی با مسئله مربوط باشد، به نکات اصلی توجه بیشتری می شود و بخش های مربوط، برای مطالعه دقیق تر و چکیده سازی، انتخاب می شوند.

بررسی پیشینه، یک توالی نقل قول نیست؛ بلکه تلفیق مطالب بررسی شده و تفسیر پژوهش گر از دانش موجود درباره مسئله است.در پایان، پژوهش گر از یک نظام رده بندی مناسب، برای ایجاد بصیرت درباره مسئله و منطق تحقیق استفاده می کند.
این نظام رده بندی، در هر بررسی پیشینه، متفاوت است و با اهمیت مسئله و نقد پژوهش گر از پیشینه، رابطه دارد. محقق در جریان جست و جوی پیشینه، با اطلاعات زیادی مواجه می شود که تمام آنها در بررسی پیشینه به کار نمی آید و فقط از تحقیقاتی که به تحقیق او مربوط است، استفاده می کند. بررسی پیشینه نشان می دهد که محقق بر موضوع تحقیق خود، اشراف دارد و از آخرین تحقیقات در رابطه با آن آگاه است. بررسی باید به روشنی نشان دهد که چگونه پیشینه منتخب، به هدف های تحقیق مورد نظر مربوط می شود. بیان مسئله، باید قبل از بررسی پیشینه و سؤال یا فرضیه تحقیق، باید بعد از بررسی پیشینه، ارائه شود. بیان اهمیت تحقیق می تواند قبل یا بعد از بررسی پیشینه باشد. گزارش بررسی پیشینه، به بخش های زیر تقسیم می شود: 1. مقدمه. 2. نقد. 3. تحقیقات قبلی. 4. خلاصه.
در مقدمه، هدف یا وسعت بررسی بیان می شود. هدف ممکن است یک بررسی مقدماتی برای بیان یک مسئله یا ارائه یک طرح تحقیق یا یک بررسی کامل، به منظور تحلیل و نقد دانش مبتنی بر تحقیق مربوط به یک موضوع باشد. اساس بررسی، نقد پیشینه است. پژوهش گر باید بررسی را به طوری تنظیم کند که به طور منطقی، انتخاب و اهمیت مسئله را توجیه کند. خلاصه کردن مقاله ای تحقیقی، یک بررسی آگاه کننده نیست. تحقیقات باید بر حسب سهمی که در افزایش دانش درباره موضوع دارند، مانند نقد طرح ها و روش های به کار رفته برای به دست آوردن آن دانش، رده بندی، مقایسه و مقابله شوند.
خلاصه بررسی پیشینه تحقیق، دانش موجود را درباره موضوع مورد بررسی، بیان و کمبودهای آن را مشخص می کند. کمبود ممکن است به علت مشکلات مربوط به روش، فقدان تحقیقات درباره مسئله مورد نظر و یا عدم نتایج قاطع تحقیقات قبلی درباره مسئله باشد. این خلاصه، منطق هدف های ویژه تحقیق، سؤال یا فرضیه را فراهم می آورد. بررسی پیشینه با کلی ترین منابع اطلاعاتی – که کمترین رابطه را با مسئله دارند – شروع می شود و با بحث درباره مرتبط ترین مرجع، خاتمه می پذیرد.

Untitled-2