نوشته‌ها

روش علمی


بهترین روش کسب دانش،روش علمی است، زیرا تلاش می کند نفوذ تورش یا پیش داوری آزمایشگر را در زمان آزمون یک فرضیه یا تئوری کمینه سازد،و اطلاعاتی(تاحد ممکن) مبتنی بر واقعیت به دست دهد. به بیان دیگر پژوهشگران تلاش می کنند با استفاده از روش علمی ،اطلاعاتی بدست آورند که از عقاید شخصی ،ادراکات،تورشها، تعصبها، ارزشها،نگرشها،و عواطف به دور باشد. این کار از طریق آزمایش یا مشاهده ایده ها و عقاید بر پایه روش علمی که در معرض وارسی همگان قرار دارد، انجام می شود.دانش حاصل از این روش قابل اعتماد است زیرا در نهایت مبتنی بر شواهد مشاهده شده عینی خواهد بود. این روش بیان می کند که:

 1)تمامی دانش شناخته شده قبلی درباره پدیده مورد نظر را یاد بگیرید

 2)درباره چگونگی ارتباط آن پدیده با چیزهای دیگر،حدس بزنید یا فرضیه ای تولید کنید

3)تعیین کنید که چع چیز شاهد دانش جدید مورد نظر شماست

 4)برای فراهم ساختن این شاهد، داده هایی را با یک روش نظامدار،عینی و کنترل شده گردآوری کنید

5)برای آزمایش آن فرضیه، داده ها را ارزشیابی کنید

6)بر پایه کیفیت داده ها و مناسب ارزشیابی، از کار خود دفاع کنید.

 

مراحل روش علمی

  • تنظیم مسئله پژوهش

  • تدوین فرضیه

  • استدلال – قیاس

  • تعریف عملی متغیرها

  • تدوین طرح پژوهش

  • مشاهده آزمایش(گردآوری داده ها)

  • تجزیه و تحلیل آماری و تفسیر نتایج

  • تعمیم نتایج پژوهش

  • پیش بینی

  • بیان قانون

  • تدوین تئوری

  • توسعه و رشد تئوریها

  • پیوستگی مراحل مختلف روش علمی

  • آیا روشی هست که درآن روش علمی کارساز نباشد؟

  • بیان خلاصه

سعی ما براین است که در مقالات بعدی هر کدام از مراحل روش علمی را به طور مفصل شرح دهیم .منتظر مقالات بعدی ما باشید .

منابع فرضیه های پایان نامه

منابع فرضیه های پایان نامه

برخی فرضیه ها وجود حالتها و شرایط معینی را در مواردی خاص بیان می دارند،بدین معنا که می گویند چیز،شخص،موقعیت یا رویدادی معین،صفات و مشخصات خاصی دارند.برخی دیگر از انواع فرضیه ها که معمولا به مطالعات توصیفی ارتباط پیدا می کند،الگوی آنچه را که موجود هست به نمایش می گذارد،نسبت برخی رویدادها را بیان می کند ،یا رابطه ای را به صورت تمایل یک رویداد به همراهی با رویداد دیگر شرح می دهد،یا حکم می کند که یک چیز همواره کوچکتر یا بزرگتر از چیز معین دیگر است.بسیاری از مطالعات و بررسی های اجتماعی متوجه این گونه فرضیه هاست.مثلا روان شناسان ارتباط انواع مختلف استعدادها ،جامعه شناسان ارتباط جرایم و بیماری های روانی ،و مردم شناسان رابطه بین عقاید دینی ،آداب ازدواج و سایر رسوم جوامع مختلف را مورد بررسی قرار می دهند.نوع دیگری از فرضیه نیز وجود دارد(فرضیه های رابطه علی) که صفت خاص یا رویداد معینی را جز عواملی که در تعیین و تولید صفت یا رویداد خاص دیگری موثر است می داند.برای مثال ،تئوری روان تحلیلگران این فرضیه را پذیرفته است که تجارب دوره نوزادی و کودکی از عوامل مهم سازنده شخصیت در دوره بلوغ و کمال است.

به منظور تدوین فرضیه های پژوهش ،چنان که قبلا نیز گفته شد ،پژوهشگر هم از قیاس و هم از استقرا استفاده می کند.بنابراین برای تنظیم فرضیه دو منبع بالقوه تئوریهای موجود و نتایج پژوهش های انجام شده پیشین ،مورد توجه قرار می گیرد پژوهشگر با تشکیل فرضیه می تواند یافته های خود را فراسوی شرایط خاصی که داده ها در آن به دست آمده است تعمیم دهد.به سخن دیگر ،چون یکی از هدفهای پژوهش ،ایجاد مولفه هایی برای تشکیل تئوریهای تعمیم پذیر است،پژوهشگر باید تا آنجا که ممکن است در به وجود آمدن یک پایه نظری یا در جهت ایجاد آن بکوشد. با آنکه برخی فرضیه ها ممکن است فقط مبتنی بر نکته و اشاره کوچکی باشد ،و گاه نیز ممکن است تصادفی باشد و حتی از کشف و شهود ناگهانی ناشی شود،اما اغلب فرضیه ها بر پایه یافته های مطالعات پیشین طرح می شود و هدف آنها استقرا رابطه بین دو یا چند متغیر در زمان حال است.نوعی دیگر از فرضیه ها که از تئوریهای کامل و جامع حاصل میشود با استفاده از یک رشته قیاسهای معین به پیش بینیهایی منجر می شود که در شرایط معین ،نتایج مشخصی به دست خواهد آورد.

فرضیه هایی که از کشف و شهود ناگهانی ناشی می شود ممکن است در برخی موارد برای توسعه و پیشرفت علم مفید و موثر باشد .اما اگر فقط در یک پژوهش آزمایش شوند فایده آنها به وسیله دو عامل محدود می شود:

1- این اطمینان وجود ندارد که رابطه ای که بین دو عامل کشف و مشاهده شده است،در مطالعات دیگر نیز تایید شود.

2- فرضیه ای که مبتنی بر حدس و گمان باشد ،احتمالا رابطه محکمی با فرضیه ها و معلومات دیگر آدمی ندارد .با این حال ،چنین فرضیه هایی ممکن است مسائل و پرسش های جامعی مطرح سازد و به پژوهش های متعدد دیگری بینجامد ،و حتی ممکن است بعدها با پژوهش های دیگر مقارن و همبسته شده به صورت تئوریهای تبیینی جامعی در آید.

فرضیه ای که مبتنی بر مطالعات پیشین باشد ،محدودیت فرضیه مبتنی بر کشف و شهود را ندارد، و اگر مطالعات جدید فرضیه قبلی را تاکید کند رابطه حاصل به شکل رابطه ای نظامدار در می آید. در این صورت احتمال آنکه رابطه حاصل ناشی از شرایط خاص موقعیت معینی باشد ،کاهش می یابد(گرچه این امکان به کلی از میان نمی رود).

اما فرضیه هایی که تئوری کلی تری استنتاج می شود ،حتی محدودیت فرضیه های مبتنی بر یافته های مطالعات پیشین را نیز ندارد،زیرا از مجموعه دانش کلی که درباره زمینه مربوط به آن موجود است جدا نخواهد ماند. بدین ترتیب اگر بین داده های اولیه این گونه مطالعات و تئوری کلی ارتباط برقرار شود، و اگر نتایج به دست آمده موید و در جهت تقویت پیش بینی های قبلی باشد ،پژوهشگران در واقع به پیشرفت علم و دانش بشر کمک وافری کرده اند ،زیرا نتایج آنها ضمن آنکه تئوری کلی را تایید و پشتیبانی می کند برای حل مسائل زندگی نیز فواید عملی در بر دارد. بنابر آنچه گفته شد،پژوهشگر بهتر است بتواند هم از نتایج پژوهش های پیشین استفاده کند و هم در تدوین فرضیه های خاص مطالعه خود به تئوریهای کلی موجود متکی باشد ،تا کار او در تنظیم فرضیه های جدید آسان شود.داشتن فرضیه ای روشن او را در تعیین نوع داده های مورد نیاز و روش تجزیه و تحلیل آماری آن ،و به طور کلی هدایت پژوهش ،یاری می دهد.اما در اینجا لازم است به یک نکته اشاره شود .با آنکه تدوین فرضیه و آزمون درستی آن یکی از هدفهای عمده پژوهش های علمی است ،همواره باید به خاطر داشته باشیم که برای رسیدن به این هدف راه کوتاه و میانبری وجود ندارد. در قلمرو علوم اجتماعی و علوم رفتاری ،مسائل و مشکلات بسیاری وجود دارد که در آنها هنوز فرضیه های مهمی  موجود نیست، و بنابراین ضروری است درباره آنها پژوهش هایی که جنبه اکتشافی دارد به میزان زیاد انجام شود،تا در نتیجه آنها بتوان فرضیه های قابل قبولی تدوین کرد .این گونه مطالعات اکتشافی یکی از مراحل ضروری و لازم برای پیشرفت و توسعه هر علم ،به ویژه علوم رفتاری و اجتماعی است که با مسائل و مشکلات بغرنج و متغیرهای پیچیده ای سر و کار دارد.

ttt