نوشته‌ها

چگونه جامعه آماری پژوهش را تعیین کنیم؟

منظور از جامعه آماری پژوهش تمامی افراد، اشیاء و پدیده هایی را شامل می شود که شما به عنوان یک پژوهشگر می خواهید در مورد آن ها استدلال کنید و نتایج مطالعه خود را به همه آن ها تعمیم دهید. هر جامعه آماری پژوهش دارای یک یا چندین صفت است. مثلاً، در بررسی قد دانش آموزان دبیرستان دخترانه، کل دانش آموزان یک جامعه آماری برای پژوهش محسوب می شوند.

بیشتر بخوانید: انواع متغیر در روش تحقیق

برای انتخاب جامعه آماری پژوهش شما نیاز به مهارت های پایه آماری خواهید داشت اما اگر این مهارت ها را ندارید، بهتر است محافظه کارانه عمل کنید و برای انتخاب صحیح این جامعه آماری از مراحل زیر کمک بگیرید. واقعیت این است که انتخاب جامعه آماری پژوهش چندین وجه مهم دارد که باید آن ها را در نظر داشته باشید که در ادامه به آن ها اشاره کرده ایم. قبل از هر چیز جامعه آماری و نمونه آماری را تعریف می کنیم.

جامعه آماری

جامعه آماری (Statistical Population) شامل مجموعه تمامی افراد، اشیاء و رویدادهایی است که دارای یک یا چند صفت و ویژگی مشترک باشند. حال تعداد اعضای جامعه آماری را اندازه (حجم) جامعه گویند و آن را با حرف بزرگ N نشان می دهند.

مثال: جامعه دانشجویان دانشگاه تهران

نمونه آماری

نمونه آماری (Statistical Sample) یک گروه یا مجموعه کوچک تر از جامعه آماری است که طبق قوانین و اصول مشخصی انتخاب می شود تا بتوانیم بعد از تجزیه و تحلیل آن، نتایج مربوطه را به کل جامعه آماری تعمیم دهیم. تعداد اعضای نمونه آماری را با حرف کوچک n نشان می دهند.

مثال: دانشجویان رشته آمار دانشگاه تهران

چگونه جامعه آماری پژوهش را انتخاب کنیم؟

برای انتخاب جامعه آماری پژوهش نکات زیر را رعایت کنید:

1- انواع مختلف داده ها را به خوبی بشناسید

یکی از مهم ترین عواملی که باید در انتخاب جامعه آماری پژوهش در نظر داشته باشید، نوع داده هاست. شما باید با توجه به آزمون آماری و روش مورد نظر خود جهت به دست آوردن حجم نمونه، جامعه آماری خود را انتخاب کنید. مثلاً اگر هدف شما بررسی قد دانش آموزان دبیرستان امام (ره) باشد، باید جامعه آماری شما دانش آموزان دبیرستان باشند.

2- در دسترس بودن جامعه را ملاک انتخاب قرار دهید

بدون شک جامعه آماری پژوهش شما باید در دسترس شما باشد تا بتوانید بعد از انتخاب جامعه، نمونه های تصادفی از آن برگزینید و بر روی آن ها مطالعه انجام دهید. بنابراین زمانی که می خواهید جامعه را انتخاب کنید همواره شدنی بودن و منطق این کار را بسنجید.

3- جامعه آماری را به صورت هدفمند انتخاب کنید

هر پژوهشگری با توجه به نیاز پژوهشی خود باید یک جامعه آماری را برگزیند اما برای این انتخاب باید با دقت عمل کند زیرا اگر در تشخیص این جامعه آماری کمی اشتباه کند، نتایج مربوط به نمونه گیری و تحلیل آینده نیز مختل خواهند شد. بنابراین جامعه آماری باید تناسب معناداری با اهداف پژوهش داشته باشد.

به طور کلی شما هر جامعه ای را می توانید برای مطالعه خود براساس معیارهای یاد شده انتخاب کنید، اما باید در نظر داشته باشید این انتخاب را به گونه ای انجام دهید که نمونه گیری از جامعه آماری برای شما امکان پذیر باشد. به طور کلی مرحله بعد از انتخاب جامعه، یعنی نمونه گیری آماری، بخش مهم تر پژوهش شماست.

بیشتر بخوانید: چگونه یک مقاله مروری بنویسیم؟

چگونه تعریف عملیاتی بنویسیم؟

فلسفه نوشتن تعریف عملیاتی به این دلیل در ادبیات پژوهش و پروپوزال نویسی مرسوم شده است که زمانی که شما از یک واژه یا اصطلاح یا عبارت علمی در پژوهش خود استفاده می کنید، باید معنای دقیق آن را نیز ارائه دهید تا مخاطب بداند با چه چیزی سر و کار دارد و در صورت علاقه مند بودن بتواند کار شما را ادامه دهد.

بیشتر بخوانید: نمونه تعریف عملیاتی در پایان نامه روانشناسی

برای نوشتن یک تعریف عملیاتی، ابتدا باید به خوبی تعریف عملیاتی را درک کنیم و هدف از نوشتن آن را بدانیم. در این مقاله، ابتدا تعریف عملیاتی را تعریف می کنیم و سپس به بررسی جنبه های مختلف آن و نحوه نوشتن آن خواهیم پرداخت.

تعریف عملیاتی چیست؟

تعریف عملیاتی (Operational Definition) نوعی تعریف است که اصطلاحات، واژه ها و عبارت های فنی و علمی به کار برده شده در متن پژوهشی را به خوبی توضیح می دهد و نشان می دهد که چگونه یک چیز یا شرایط مشخص باید شناسایی شود یا به بیان ساده تر، نشان می دهد که یک متغیر مورد نظر چگونه اندازه گیری و سنجیده می شود.

هدف از نوشتن تعریف عملیاتی چیست؟

اصلی ترین هدف نوشتن تعریف عملیاتی این است که نویسنده بتواند ایده های خود را با بیان شفاف و معنای واضح در اختیار دیگران قرار دهد تا در نهایت آن ها بتوانند با فهم کامل این ایده ها و اصطلاحات مرتبط با آن ها، راه نویسنده را ادامه دهند و شاید به نتایج جدیدی در آن زمینه برسند.

چگونه تعریف عملیاتی بنویسیم؟

برای نوشتن تعریف عملیاتی، گام های مورد نیاز برای این کار را با یک مثال ساده تشریح می کنیم. فرض کنید شما به عنوان محقق قصد دارید بررسی کنید که آیا سن با اعتیاد ارتباطی دارد یا خیر. فرض صفر شما به این صورت است «احتمال معتاد شدن با افزایش سن زیادتر می شود». حال برای نوشتن تعریف عملیاتی این پژوهش به صورت زیر عمل می کنیم:

1- متغیر اول

برخی پژوهشگران سن را بر حسب ماه و برخی بر حسب سال بررسی می کنند. برای درک نتایج مطالعه، باید این واحد سال یا ماه را بدانیم. در این مطالعه سن را بر حسب سال بیان می کنیم.

2- متغیر دوم

متغیر اعتیاد نسبت به متغیر سن کمی پیچیده تر است. نحوه اندازه گیری و سنجش اعتیاد یک عامل مهم در مطالعه است. فرض بر این است که پژوهشگر برای سنجش اعتیاد از معیارهای تشخیص DSM-5 برای تشخیص انواع اختلال سوء مصرف مواد استفاده کرده است.

3- تعریف نهایی

در این مطالعه سن بر حسب سال اندازه گیری شده و اعتیاد داشتن یا نداشتن افراد به مواد توسط معیارهای تشخیص DSM-5 تعیین می شود.

همانطور که در این مثال مشاهده می کنید، پژوهشگر باید به صورت دقیق و بدون از قلم انداختن چیزی همه متغیرهای به کار برده شده در مطالعه را تشریح و ابزارهای مورد نیاز برای اندازه گیری و سنجش هر کدام را مشخص نماید. در واقع هدف اصلی از نوشتن یک تعریف عملیاتی در پژوهش این است که هیچ گونه ابهامی در پژوهش برای مخاطب باقی نماند.

بیشتر بخوانید: نمونه تعریف عملیاتی در پایان نامه مدیریت

مولفه در روش تحقیق چیست؟

هر کار پژوهشی که شما انجام می دهید دارای چندین مولفه است که این مولفه ها مسیر انجام مطالعه را برای شما مشخص کرده اند. مولفه ها در روش تحقیق انواع مختلفی دارند و در واقع پیکره و چارچوب یک مطالعه پژوهشی را تشکیل می دهند. در این مقاله توضیح می دهیم که مولفه چه نقشی در پایان نامه یا مقاله پژوهشی شما دارد و انواع آن را به شما معرفی می کنیم.

بیشتر بخوانید: چگونه بیان مسئله بنویسیم؟

برای این که یک تعریف مشخص و دقیق از مولفه در روش تحقیق داشته باشیم ابتدا باید انواع آن را بشناسیم. اما برای این که شما یک ذهنیت کلی در مورد مولفه داشته باشید، ابتدا یک تعریف کلی ارائه می کنیم و سپس به معرفی انواع مولفه در روش تحقیق می پردازیم تا به طور کامل با آن ها آشنا شوید.

مولفه در روش تحقیق چیست؟

در واقع، مولفه در روش تحقیق همان استراتژی پژوهشی شما برای انجام کار است. در هر مطالعه باید چندین مولفه داشته باشید و با کنار هم گذاشتن این مولفه ها به صورت سازماندهی شده، چارچوب اصلی مطالعه خود را تشکیل دهید. مطالعه ای که مولفه را رعایت نکرده باشد از اعتبار علمی برخوردار نخواهد بود.

انواع مولفه در روش تحقیق

1- طرح پژوهشی

طرح پژوهشی که یکی از انواع مولفه در روش تحقیق به حساب می آید خود به سه روش طرح پژوهشی کمی، طرح پژوهشی کیفی و طرح پژوهشی ترکیبی (ترکیبی از دو روش کمی و کیفی) تقسیم بندی می شود. یعنی، مطالعه شما با توجه به هدفی که دنبال می کند باید یکی از این روش ها را انتخاب کند.

2- متدولوژی پژوهشی

متدولوژی یا روش شناسی شامل روش هایی است که شما برای رسیدن به درک علمی از آن ها استفاده می کنید. حال متدولوژی پژوهشی که یکی از مولفه های اصلی در روش تحقیق است تعیین می کند که شما با توجه به هنجارها و قواعد موجود در زمینه مورد نظر از چه روشی استفاده کنید.

3- روش های پژوهشی

روش های پژوهشی همان روش هایی هستند که شما برای انجام دادن پژوهش خود از آن ها استفاده می کنید. به عنوان مثال، روش تحلیل پرسشنامه، نظرسنجی اینترنتی و … از جمله این روش ها می باشند.

4- روش های نمونه گیری

یکی از مهم ترین مولفه ها در روش تحقیق و خصوصاً در مطالعات تجربی، استفاده از روش های نمونه گیری است که نوع آن با توجه به نیاز باید انتخاب گردد.

5- روش های تحلیل داده

پس از انتخاب روش نمونه گیری مناسب به عنوان یک مولفه مهم در پژوهش و انتخاب نمونه های مناسب از جامعه، حال نیاز به استفاده از روش های تحلیل داده داریم تا بتوانیم نتایج مورد نظر را استخراج و آن ها را تحلیل کنیم. روش تحلیل رگرسیون، روش تحلیل همبستگی و … از جمله این روش ها هستند.

مولفه در روش تحقیق پیکره اصلی پژوهش شما می باشد. این مولفه ها هستند که تعیین می کنند برای انجام یک مطالعه پژوهشی چه مراحلی را باید طی کنید تا به نتیجه دقیق برسید. بنابراین قبل از این که مطالعه ای را شروع کنید، ابتدا مولفه های دخیل در آن حوزه را بشناسید تا با طی یک مسیر کوتاه تر به نتیجه برسید.

بیشتر بخوانید: تکنیک های روش تحقیق کیفی

تعریف مفهومی احساس تنهایی

احساس تنهایی نوعی حالت ذهنی ناخوشایند ناشی از ارتباط نداشتن با دیگران است و هنگامی که شما نتوانید نیاز مربوط به به اشتراک گذاشتن احساسات و افکار خود با دیگران را ارضاء نمایید، احساس تنهایی در شما ظاهر می شود. افرادی که اهل هم صحبتی با دیگران نیستند و بیشتر به انزوا می روند معمولاً احساس تنهایی در آن ها شدیدتر است.

بیشتر بخوانید: تعریف مفهومی اضطراب اجتماعی

در این مقاله، ابتدا یک تعریف مفهومی برای احساس تنهایی ارائه می کنیم و سپس انواع احساس تنهایی را معرفی می کنیم و در مورد هر یک مختصری توضیح می دهیم تا به خوبی با این اصطلاح آشنا شوید. همچنین ارتباط احساس تنهایی با تنها بودن را نیز بررسی می کنیم تا این دو اصطلاح برای شما روشن شوند.

تعریف مفهومی احساس تنهایی

احساس تنهایی (Loneliness) از نظر مفهومی، یک نوع حالت روانشناختی ناشی از نارسایی های کمی و کیفی در روابط اجتماعی می باشد. در زمان هایی که روابط هیجان انگیز یک فرد کمتر از میزان دلخواه او باشد و یا صمیمیت مورد نیاز خود را در رابطه خود با دیگران حس نمی کند، احساس تنهایی در وی پدیدار می شود. احساس تنهایی هیچ ارتباطی با سن افراد نداشته و می تواند در هر سنی در افراد نمایان شود.

انواع احساس تنهایی

1- احساس تنهایی گذرا

احساس تنهایی گذرا به معنای پدیدار شدن علائم احساس تنهایی در دوره های زمانی کوتاه مدت در افراد می باشد. حتی افرادی که از زندگی خود رضایت دارند نیز گاهی به این نوع احساس تنهایی دچار می شوند.

2- احساس تنهایی انتقالی

احساس تنهایی انتقالی به معنای دچار شدن فرد به احساس تنهایی به علت یک واقعه ناگهانی مانند طلاق، مهاجرت و … در زندگی می باشد. هر چند افراد از روابط اجتماعی خوبی برخودار باشند ممکن است به این نوع احساس تنهایی دچار شوند.

3- احساس تنهایی مزمن

این نوع احساس تنهایی بدترین نوع آن است. افرادی که احساس تنهایی را برای یک دوره چند ساله تجربه می کنند و در طی این دوره هیچ رابطه اجتماعی رضایت بخشی ندارند، دچار احساس تنهایی مزمن شده اند.

ارتباط میان دو اصطلاح تنها بودن و احساس تنهایی

تنها بودن (Being alone) به معنای تنهایی فیزیکی و عدم تماس منظم با دیگران می باشد و احساس تنهایی (Loneliness) به معنای حالت ذهنی از تنها بودن است که قبلاً اشاره کردیم. حال این دو اصطلاح با هم ارتباط هم دارند. یعنی در اکثر مواقع، تنها بودن منجر به احساس تنهایی می شود و گاهاً باید برای غلبه بر احساس تنهایی، در تلاش برای غلبه بر تنها بودن باشیم.

احساس تنهایی یکی از رایج ترین پدیده ها در قرن حاضر است زیرا ورود ابزارهای فناوری مانند گوشی های هوشمند به زندگی مردم باعث شده است تا افراد کمتر با هم ارتباط واقعی داشته باشند و همواره برای ارضای نیازهای خود به دنبال فضای مجازی باشند که البته مراجعه بیش از اندازه به فضای مجازی باعث انزوای افراد و در نتیجه تشدید احساس تنهایی در آن ها خواهد شد.

بیشتر بخوانید: تعریف مفهومی کمالگرایی

تعریف مفهومی رفتارهای پرخطر

به طور کلی به آن دسته از رفتارهایی که به صورت مستقیم بر روی سلامت افراد و جامعه تاثیر منفی می گذارند، رفتارهای پرخطر نامیده می شوند. با توجه به این تعریف ساده، می توان به این نتیجه رسید که این رفتارها گاهاً عواقب جبران ناپذیری را برای جامعه به جای خواهند گذاشت و می توانند الگوهای ناسالم و خطرناکی را در جامعه ایجاد کنند.

بیشتر بخوانید: تعریف مفهومی کمالگرایی

قبل از این که بخواهیم تعریف مفهومی رفتارهای پرخطر را مطرح کنیم، باید به این نکته اشاره کنیم که رفتارهای پرخطر سه نوع تعریف دارد، یعنی تعریف مفهومی، تعریف عملیاتی و تعریف نظری که در ادامه به هر یک از آن ها اشاره می کنیم و ابعاد مختلف آن را در جامعه مورد بررسی قرار خواهیم داد.

تعریف مفهومی رفتارهای پرخطر

براساس تعریف مفهومی، مجموعه تمامی رفتارهایی را که تاثیرات مستقیم و غیر مستقیم بر روی سلامت فرد و جامعه دارند و همچنین عواقب منفی آن ها گریبانگیر فرد و جامعه خواهد شد، رفتارهای پرخطر می نامند. اگر رفتارهای پرخطر افراد تداوم داشته باشند، بدون شک تاثیر به سزایی را در شخصیت فرد خواهند داشت و فردی را که رفتارهای پرخطر در خود دارد، فردی با سبک زندگی ناسالم می نامند.

تعریف عملیاتی رفتارهای پرخطر

براساس مطالعه رجایی و شفیعی (1391)، پرسشنامه خود-ساخته تغییر نگرش در رفتارهای پرخطر یک ملاک و معیار برای ارائه تعریف عملیاتی رفتارهای پرخطر است. براساس این پرسشنامه، رفتارهای پرخطر یک نمره است که دانش آموز از پرسشنامه یاد شده به دست می آورد. بنابراین تعریف عملیاتی یک عدد می باشد.

تعریف نظری رفتارهای پرخطر

طبق تعریف نظری، رفتارهای پرخطر مجموعه رفتارهایی هستند که سلامت و بهزیستی جسمانی، روانشناختی و اجتماعی افراد و جامعه را در معرض خطر قرار می دهد. دوره نوجوانی با تغییرات جسمانی، روانشناختی و اجتماعی عمده ای برای افراد همراه است، به همین دلیل ظهور رفتارهای پرخطر در این سنین بسیار محتمل تر از سنین بالاتر است و تبدیل به یکی از نگرانی های جامعه شده است.

علت بروز رفتارهای پرخطر چیست؟

موارد بسیار مختلفی ممکن است باعث بروز رفتارهای پرخطر در افراد شوند، اما رایج ترین علل بروز این رفتارها در افراد عبارتند از:

  • اعتیاد به مواد مخدر
  • مصرف مشروبات الکلی
  • رفتارهای جنسی ناسالم در افراد
  • سبک تغذیه ناسالم
  • استعمال دخانیات
  • مصرف قرص های توهم زا
  • تحرک بدنی کم
  • رفتارهای خشن

رفتارهای پرخطر بیشتر در سنین نوجوانی و جوانی در افراد خود را نشان می دهند و علائم بالا نیز بیشتر در این دامنه سنی مشهود می باشد.

براساس مطالعه ای که توسط ادیب نیا و همکاران با عنوان «مروری بر علل گرایش به رفتارهای پرخطر در نوجوانان» انجام شد، مشخص شد نوجوانانی که گرایش به انواع رفتارهای پرخطر دارند، پیشرفت تحصیلی کمتر، گرایش به خودکشی بیشتر و احتمال مرگ و میر بالاتر و ابتلای به بیماری های مرتبط با رفتارهای پرخطر بیشتری خواهند داشت (منبع).

بیشتر بخوانید: تعریف مفهومی احساس تنهایی

تعریف مفهومی جنسیت

جنسیت (Gender) نوعی نقش اجتماعی است که بر عهده زن و مرد گذاشته شده است. این نقش اجتماعی در کنار رفتارها و تفکرات اجتماعی هستند که تعیین می کنند هر جنس (زن و مرد) باید چه رفتارهایی در اجتماع داشته باشند و چه انتظاراتی در جامعه از آن ها می رود. در این مقاله به تعریف مفهومی جنسیت پرداخته ایم و ابعاد مختلف آن را بررسی کرده ایم.

بیشتر بخوانید: تعریف مفهومی اضطراب اجتماعی

جنسیت به طور کلی نوعی عامل مهم برای تقسیم بندی جنسیتی میان افراد است. این جنسیت است که تعیین می کند هر کدام از جنس های زن و مرد تا چه میزان باید از پاداش های اجتماعی مانند قدرت، ثروت، آزادی، وجهه اجتماعی و … برخوردار باشند. با توجه به نقش مهم و حیاتی که جنسیت در جامعه ایفا می کند، ارائه یک تعریف مفهومی و دقیق از آن می تواند راه گشا باشد.

تعریف مفهومی جنسیت

براساس تعریف مفهومی جنسیت، تمامی خصوصیات و فرصت های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است که برای دو جنس زن و مرد تعیین شده اند. البته این مفهوم در طول زمان تغییر یافته است، یعنی زن یا مرد بودن در زمان های مختلف، دارای مفاهیم متفاوتی بوده اند. بنابراین جنسیت یک اصطلاح اجتماعی اقتصادی است که خصوصیات و نقش های مختلفی را برای دو گروه مردان و زنان در جامعه تعریف کرده است.

تفاوت جنس با جنسیت چیست؟

جنس (Sex) از نظر مفهوم و تعریف با جنسیت (Gender) تفاوت و تمایز دارد. جنس شامل تمامی ابعاد و ویژگی های مردانگی و زنانگی در افراد بوده و یک مفهوم بیولوژیکی است اما جنسیت شامل خصوصیات و صفات اجتماعی دو جنس زن و مرد می باشد. بنابراین جنس یک مفهوم بیولوژیکی و عمدتاً جسمانی است اما جنسیت یک مفهوم اجتماعی و اقتصادی است.

تفاوت جنسی چیست؟

تفاوت های جنسی (Sex Differences) به معنای تمامی خصوصیات ظاهری، جسمانی و روحی منحصر به فرد در مرد و زن است که در جنس دیگر وجود ندارند. این خصوصیات به این دلیل تفاوت نامیده می شوند که مختص هر جنس می باشند. حال گاهی تفاوت های جنسی با نابرابری جنسیتی به جای هم به کار برده می شوند که درست نیست. در ادامه نابرابری جنسیتی را نیز تعریف می کنیم.

نابرابری جنسیتی چیست؟

نابرابری جنسیتی (Gender Inequality) به معنای عدم رعایت برابری میان زن و مرد از نظر حقوق بشر، میزان استفاده از فرصت ها، مشارکت های اجتماعی و منابع موجود در کشور می باشد. از این نظر، نابرابری جنسیتی تنها مربوط به ویژگی های جسمی و ظاهری زن و مرد نیست، بلکه یک مفهوم گسترده برای بیان ناعدالتی در تمامی ابعاد زندگی است. امروزه بسیاری از نهادهای بین المللی در تلاش برای از بین بردن این نابرابری ها در سراسر دنیا هستند.

طبق تعریف مفهومی جنسیت، به این نتیجه می رسیم که جنسیت افراد با جنس آن ها تفاوت دارد. جنسیت دارای ابعاد اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی است ولی جنس افراد تنها مربوط به ویژگی های ظاهری و روحی آن ها برای متمایز کردن زن ها و مردها می باشد. از این نظر، در این مقاله دو مفهوم مهم تفاوت های جنسی و نابرابری های جنسیتی را تشریح کردیم.

بیشتر بخوانید: تعریف مفهومی کمالگرایی

فرضیه اصلی و فرعی چیست؟

فرضیه (Hypothesis) یکی از مهم ترین ابزارهایی است که امروزه در پژوهش ها و مطالعات مختلف به کار می رود. اکثر مطالعات تجربی برای نتیجه گیری در مورد نحوه عملکرد روش یا رویکرد پیشنهادی نیاز به انجام آزمون فرض دارند. حال در هر مطالعه با توجه به نیاز گاهی از فرضیه اصلی و گاهی از فرضیه فرعی استفاده می کنیم که در این مقاله به بررسی این دو نوع فرضیه پرداخته ایم.

بیشتر بخوانید: فرضیه جهت دار و بدون جهت

با توجه به اهمیت بالای فرضیه و مبحث آزمون فرض آماری در مطالعات امروزی، بانک دانش پس از ارائه یک تعریف واضح از فرضیه، به بررسی انواع آن پرداخته و خصوصیات هر یک را به شما معرفی کرده است.

فرضیه چیست؟

هرگونه توضیح یا توجیه پیشنهادی برای یک رخداد یا پدیده را یک فرضیه (Hypothesis) می نامند. یک فرضیه در واقع یک حدس منطقی و بر پایه تجربه پژوهش گر در مورد پدیده های گوناگون می باشد. در علوم مختلف از فرضیه استفاده شده است و همه مطالعات نیاز دارند که برای سنجش درست یا نادرست بودن فرضیه از آزمون فرض استفاده کنند. معمولاً فرضیه صفر را با H0 و فرضیه مقابل آن را با H1 نشان می دهند.

فرضیه اصلی چیست؟

فرضیه اصلی (Main Hypothesis) در هر پژوهش در واقع همان فرضیه ای است که در نهایت باید آن را آزمون کنیم. همانطور که از نام آن پیداست هدف اصلی و نهایی مطالعه برای بررسی یک پدیده، متغیر، شیء و … می باشد. بنابراین شما در مطالعه خود باید یک فرضیه اصلی را مطرح کنید و برای آزمون کردن آن شاید نیاز به نوشتن چندین فرضیه فرعی داشته باشید.

فرضیه فرعی چیست؟

فرضیه فرعی (Sub-Hypothesis) نیز همانطور که از نام آن بر می آید، تمامی فرضیاتی را که برای آزمون کردن فرضیه اصلی به کار گرفته می شوند شامل می شود. شما ممکن است در مطالعه خود یک فرضیه اصلی و ده فرضیه فرعی داشته باشید. فرضیه اصلی را در همان ابتدای مقاله یا پایان نامه عنوان می کنید و به عنوان مقاله یا پایان نامه نزدیک است اما فرضیه فرعی در ابتدا هر فصل یا بخش مطرح می شود.

تفاوت سوال با فرضیه چیست؟

در واقع تفاوتی از نظر علمی میان سوال با فرضیه وجود ندارد زیرا یک فرضیه می تواند یک سوال باشد و برعکس. یعنی گاهی شما با توجه به نیاز، باید فرضیه خود را به صورت یک سوال مطرح کنید و گاهاً در درون مطالعه سوالی را مطرح می کنید و همین سوال نیاز به آزمون کردن دارد و عملاً یک فرضیه به شما می رود.

مثال:

فرضیه: رابطه بین عملکرد سازمانی با بهره وری کارکنان

سوال: آیا میان عملکرد سازمانی و بهره وری کارکنان در سازمان رابطه معناداری وجود دارد؟

هر فرضیه با توجه به کاربرد و نیاز شما در پایان نامه یا مقاله، به شکل مشخصی به کار می رود. همانطور که در مثال بالا مشاهده می کنید، فرضیه با سوال هیچ تفاوتی از نظر علمی ندارد ولی گاهی شما دوست دارید فرضیه شما شکل سوالی نداشته باشد و به این صورت شکل رسمی تری به خود می گیرد.

بیشتر بخوانید: انواع متغیر در روش تحقیق

جدیدترین موضوعات پایان نامه در حوزه طرحواره درمانی

طرحواره درمانی (Schema Therapy) در واقع ترکیبی از روش های درمانی قبل از خودش می باشد و به منظور درمان اختلالات شخصیتی و اختلالات مزمن به کار گرفته می شود. معمولاً بیمارانی که از درمان های قدیمی تر نتیجه نگرفته اند تحت این درمان قرار می گیرند. در این مقاله جدیدترین موضوعات پایان نامه در حوزه طرحواره درمانی را به شما معرفی می کنیم.

بیشتر بخوانید: جدیدترین موضوعات پایان نامه در حوزه ذهن آگاهی

بنابر تعریف، طرحواره خود یک الگوی سازمان یافته و منظم از تفکر و رفتار است و می توان آن را به عنوان یک چارچوب ذهنی از ایده های از پیش شکل گرفته تعریف کرد. اما نوشتن پایان نامه در این حوزه از جذابیت خاصی برخوردار است زیرا به صورت مستقیم با بیماران سر و کار دارد. در ادامه چند موضوع جدید را در این حوزه معرفی می کنیم.

جدیدترین موضوعات پایان نامه در حوزه طرحواره درمانی

1- بررسی تاثیر طرحواره درمانی عاطفی گروهی بر روی علائم اضطراب اجتماعی در میان گروهی از افراد (دلخواه)

انتخاب گروه یا همان نمونه بستگی به شما دارد، اما استفاده از این روش دارای اصولی است که باید رعایت کنید. به عنوان مثال شما باید از روش پیش آزمون و پس آزمون استفاده کنید تا تاثیر روش طرحواره درمانی عاطفی گروهی را بر روی بیماران به وضوح مشاهده کنید. همچنین استفاده از روش های آماری دیگر نیز ممکن است به شما در حین نوشتن فصل چهارم پایان نامه کمک کنند.

2- بررسی تاثیر طرحواره درمانی بر روی درمان اختلال استرس پس از سانحه

اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) می تواند تاثیر بسیار پیچیده و عجیبی را بر روی شخصیت افراد داشته باشد و آن ها را در معرض بیماری های روانشناختی مختلف قراد دهد. شما می توانید برای نوشتن یک پایان نامه جذاب و جدید در زمینه طرحواره درمانی، تاثیر روش طرحواره درمانی را بر روی درمان این اختلال آزمون کنید و نتایج خود را تفسیر نمایید.

3- بررسی تاثیر طرحواره درمانی بر روی افراد سالخورده مبتلا به اختلال شخصیت مرزی در ایران

مشابه این مطالعه البته با کمی اختلاف در کشورهای دیگر انجام شده است اما در ایران چنین مطالعه ای هنوز انجام نشده بنابراین شما می توانید به عنوان اولین نفر در خاورمیانه، تاثیر طرحواره درمانی را بر روی افراد سالخورده ای که مبتلا به اختلال شخصیت مرزی (BPD) هستند با استفاده از روش های مقایسه آماری بررسی کنید و نتیجه آن را در قالب یک پایان نامه گزارش کنید.

انتخاب موضوع در زمینه طرحواره درمانی یک چالش نیست زیرا بسیاری از موضوعات را در این زمینه می توان پیشنهاد کرد. چالش اصلی نحوه انجام و میزان شدنی بودن مسئله مطرح شده در این زمینه است. یعنی موضوع شما باید از نظر آماری قابل انجام باشد و کمی خلاقیت در عنوان آن به کار رفته باشد.

بیشتر بخوانید: جدیدترین موضوعات پایان نامه روانشناسی بالینی

جدیدترین موضوعات پایان نامه روانشناسی سلامت

روانشناسی سلامت یکی از پرطرفدارترین گرایش های روانشناسی است. به همین دلیل ما در بانک دانش قصد داریم در این مقاله بهترین و جدیدترین موضوعات پایان نامه روانشناسی سلامت را در اختیار شما مخاطبان عزیز قرار دهیم. همچنین در مورد هر موضوع مختصری توضیح می دهیم تا شما را در امر نحوه انجام دادن پایان نامه بر اساس این موضوعات نیز یاری کرده باشیم.

بیشتر بخوانید: جدیدترین موضوعات پایان نامه روانشناسی سیاسی

روانشناسی و سلامت دو شاخه بسیار مهم در پژوهش ها هستند اما ترکیب آن دو یعنی روانشناسی سلامت دارای اهمیت بسیار ویژه ای می باشد. اگر به پایان نامه ها و مقالات انجام شده در این زمینه نگاه کنید به کاربردی بودن و اهمیت بالای این رشته پی خواهید برد. در این جا تعدادی از این موضوعات را به شما معرفی خواهیم کرد.

جدیدترین موضوعات پایان نامه روانشناسی سلامت

1- بررسی تاثیر تکنیک های مدیریت استرس و روش های ریلکسیشن بر روی بیماران مبتلا به درد مزمن

این موضوع بسیار جذاب و جدید به نظر می رسد. به همین دلیل آن را به عنوان اولین موضوع پیشنهاد به شما معرفی کردیم. پی بردن به میزان تاثیر این تکنیک ها و روش ها و همچنین مقایسه این روش های غیر دارویی با روش های دارویی برای مدیریت کردن و کاهش درد خود از اهمیت بسیار بالایی در این حوزه برخوردار است. توصیه ما استفاده از ابزارهای آماری برای نتیجه گیری است.

2- بررسی رویکردهای درمان روحی روانی افرادی که یک رویداد بسیار بد را تجربه کرده اند

شاید روش های موجود برای التیام افرادی که یک تجربه بد را داشته اند محدود می باشند و یا این که تاثیر کافی را ندارند. شما می توانید روش های روانشناسی مختلف را برای درمان این افراد پیشنهاد کنید و نتیجه آن را با استفاده از یک مطالعه طولی بر روی این افراد، به صورت یک گزارش آماری تجزیه و تحلیل کنید. هدف اصلی از انجام این پایان نامه، به دست آوردن یک درمان بلند-مدت برای این افراد است.

3- بررسی تاثیر عاطفی، روانی و اجتماعی پرستاری کردن از بیماران در افراد

بسیاری از افراد در جامعه وجود دارند که به علت بیماری نیاز به یک پرستار دارند. حال این پرستار ممکن است یکی از اعضای خانواده آن ها باشد. به عنوان مثال، والدین سالخورده، افراد مبتلا به ایدز یا افراد مبتلا به آلزایمر برای ادامه زندگی نیاز به پرستار دارند. حال بررسی تاثیر روانی، اجتماعی و عاطفی پرستاری کردن از این افراد بر روی این پرستار یک موضوع جالب برای پایان نامه می باشد.

هر یک از این موضوعات باید به خوبی مورد بررسی قرار بگیرند زیرا ممکن است ابزار (پرسشنامه) مناسبی هنوز برای تجزیه و تحلیل کردن نتایج تعدادی از این موضوعات جدید وجود نداشته باشد یا اگر باشد هم روایی و پایایی لازم را نداشته باشند، بنابراین موضوع پایان نامه خود را با مشورت استاد راهنما و مشاور خود انتخاب کنید.

بیشتر بخوانید: جدیدترین موضوعات پایان نامه روانشناسی مثبت گرا