نوشته‌ها

تنظیم مسئله پژوهش

پژوهش علمی همواره با نوعی مسئله یا مشکل آغاز می شود،و هدف آن پیدا کردن جواب مسائل با استفاده از روش های علمی است. دشوارترین گام در فرایند پژوهش،مشخص کردن مسئله مورد مطالعه است.دانشمند معمولا چیزی را که مانع فهمیدن و دانستن است تجربه می کند.ناراحتی و بی قراری وی درباره پدیده های مشاهده شده و مشاهده نشده،یا نوعی کنجکاوی که چرا چنین چیزی بدین شکل وجود دارد،اورا به اندیشیدن وا می دارد. نخستین و مهمترین گام آن است که اندیشه خود را در فضای باز قرار دهد و مسئله ای را که با آن برخورد کرده است با یک نظام منطقی و قابل کنترل بیان کند. مقصود آن است که نخست باید درباره یک چیز،یک مانع یا یک موقعیت مهم تردید وجود داشته باشد، تردیدی که نیازمند تعیین است.

دانشمند تردیدهای مهم،ناآرامی عاطفی، و مفاهیم تازه را تجربه و تلاش می کند مسئله معینی را در زمینه ای که مایل به مطالعه آن است انتخاب و تدوین کند، حتی اگر مناسبت  و کفایت نداشته باشد. به بیان دیگر، در این مرحله کمتر اتفاق می افتد که مسئله پژوهش روشن،صریح و کامل باشد. دانشمند باید مداوم با آن در کشمکش باشد، نوشته ها و پیشیته های پژوهشی را مطالعه می کند،تجربه شخصی و تجارب دیگران را بررسی می کند. مداوم آن را می آزماید، و با آن زندگی می کند. و سرانجام، دیر یا زود مسئله پژوهش را به گونه تصریحی یا تلویحی (و معمولا به صورت یک پرسش) بیان می کند، در حالی که بیان او ممکن است جدید بوده یا جنبه موقتی و آزمایشی داشته باشد.

البته دانشمند گاه ناگزیر می شود در انتظار نوعی جهش خلاقانه و اشراق به سر برد. ممکن است این اشراق دست دهد یا ندهد. با مسئله ای که تنظیم می کند.با پرسش یا پرسشهایی که مطرح می سازد، بقیه کار وی بسیار ساده تر خواهد بود. تنها شرط لازم برای تدوین یک مسئله آن است که حل شدنی باشد، جواب پرسش مطرح شده را باید بتوان با ابزارهای موجود پیدا کرد. مسئله ممکن است با هر جنبه ای از رفتار سر و کار داشته باشد، خواه مهم و خواه کم اهمیت تلقی شود. به گفته مک گویگان یک درس مهم تاریخ این است که ما نباید نسبت به داوری درباره اهمیت مسئله ای که دانشمند روی آن کار می کند، شتاب کنیم. زیرا فراوان دیده شده است که آنچه به عنوان یک چیز کم اهمیت دور انداخته شده بعدها به گونه قابل ملاحضه ای در پیشرفتهای علمی سهیم بوده است .

نکته مهم آن است که بتوانید موضوع پژوهش خود را به زبان ساده و با استفاده از واژه ها و اصطلاحات روزمره بیان کنید. از به کار بردن واژه های نامفهوم و پیچیده دوری کنید. عنوان پژو.هش باید طوری انتخاب شود  که نه خیلی کوتاه و نه خیلی طولانی باشد. باید بیانگر گستره پژوهش و متناسب با زمان و امکانات موجود باشد؛ درست و به اندازه لازم (تا حدی که نتوان حتی یک کلمه آن را حذف کرد).