نوشته‌ها

چگونه تعریف عملیاتی بنویسیم؟

فلسفه نوشتن تعریف عملیاتی به این دلیل در ادبیات پژوهش و پروپوزال نویسی مرسوم شده است که زمانی که شما از یک واژه یا اصطلاح یا عبارت علمی در پژوهش خود استفاده می کنید، باید معنای دقیق آن را نیز ارائه دهید تا مخاطب بداند با چه چیزی سر و کار دارد و در صورت علاقه مند بودن بتواند کار شما را ادامه دهد.

بیشتر بخوانید: نمونه تعریف عملیاتی در پایان نامه روانشناسی

برای نوشتن یک تعریف عملیاتی، ابتدا باید به خوبی تعریف عملیاتی را درک کنیم و هدف از نوشتن آن را بدانیم. در این مقاله، ابتدا تعریف عملیاتی را تعریف می کنیم و سپس به بررسی جنبه های مختلف آن و نحوه نوشتن آن خواهیم پرداخت.

تعریف عملیاتی چیست؟

تعریف عملیاتی (Operational Definition) نوعی تعریف است که اصطلاحات، واژه ها و عبارت های فنی و علمی به کار برده شده در متن پژوهشی را به خوبی توضیح می دهد و نشان می دهد که چگونه یک چیز یا شرایط مشخص باید شناسایی شود یا به بیان ساده تر، نشان می دهد که یک متغیر مورد نظر چگونه اندازه گیری و سنجیده می شود.

هدف از نوشتن تعریف عملیاتی چیست؟

اصلی ترین هدف نوشتن تعریف عملیاتی این است که نویسنده بتواند ایده های خود را با بیان شفاف و معنای واضح در اختیار دیگران قرار دهد تا در نهایت آن ها بتوانند با فهم کامل این ایده ها و اصطلاحات مرتبط با آن ها، راه نویسنده را ادامه دهند و شاید به نتایج جدیدی در آن زمینه برسند.

چگونه تعریف عملیاتی بنویسیم؟

برای نوشتن تعریف عملیاتی، گام های مورد نیاز برای این کار را با یک مثال ساده تشریح می کنیم. فرض کنید شما به عنوان محقق قصد دارید بررسی کنید که آیا سن با اعتیاد ارتباطی دارد یا خیر. فرض صفر شما به این صورت است «احتمال معتاد شدن با افزایش سن زیادتر می شود». حال برای نوشتن تعریف عملیاتی این پژوهش به صورت زیر عمل می کنیم:

1- متغیر اول

برخی پژوهشگران سن را بر حسب ماه و برخی بر حسب سال بررسی می کنند. برای درک نتایج مطالعه، باید این واحد سال یا ماه را بدانیم. در این مطالعه سن را بر حسب سال بیان می کنیم.

2- متغیر دوم

متغیر اعتیاد نسبت به متغیر سن کمی پیچیده تر است. نحوه اندازه گیری و سنجش اعتیاد یک عامل مهم در مطالعه است. فرض بر این است که پژوهشگر برای سنجش اعتیاد از معیارهای تشخیص DSM-5 برای تشخیص انواع اختلال سوء مصرف مواد استفاده کرده است.

3- تعریف نهایی

در این مطالعه سن بر حسب سال اندازه گیری شده و اعتیاد داشتن یا نداشتن افراد به مواد توسط معیارهای تشخیص DSM-5 تعیین می شود.

همانطور که در این مثال مشاهده می کنید، پژوهشگر باید به صورت دقیق و بدون از قلم انداختن چیزی همه متغیرهای به کار برده شده در مطالعه را تشریح و ابزارهای مورد نیاز برای اندازه گیری و سنجش هر کدام را مشخص نماید. در واقع هدف اصلی از نوشتن یک تعریف عملیاتی در پژوهش این است که هیچ گونه ابهامی در پژوهش برای مخاطب باقی نماند.

بیشتر بخوانید: نمونه تعریف عملیاتی در پایان نامه مدیریت

نمونه تعریف عملیاتی در پایان نامه مدیریت

یک تعریف عملیاتی خوب در پایان نامه مدیریت این امکان را برای مخاطب فراهم می کند تا به صورت دقیق با ابزارهای اندازه گیری متغیرهای مورد استفاده در پژوهش شما آشنا شود. دقت داشته باشید که تعریف مفهومی را با تعریف عملیاتی اشتباه نگیرید زیرا در تعریف عملیاتی، تعاریف دیگر جایی ندارند و تنها هدف ما معرفی ابزارهای مورد نیاز برای بررسی یک متغیر می باشد.

بیشتر بخوانید: چگونه تعریف عملیاتی بنویسیم؟

ابتدا می دانیم که تعریف عملیاتی سرآغاز هر مطالعه ای بوده و معمولاً در پروپوزال نوشته می شود. اما برای این که یک تعریف عملیاتی برای پایان نامه مدیریت بنویسید ابتدا باید با انواع تعریف عملیاتی آشنا شوید. پس از معرفی انواع تعریف عملیاتی یک نمونه تعریف عملیاتی پایان نامه مدیریت را به شما معرفی خواهیم کرد.

انواع تعریف عملیاتی

1- تعریف عملیاتی کیفی (توصیفی)

در این تعریف عملیاتی باید در نظر داشته باشیم که متغیر مورد بررسی از نوع کیفی بوده و برای سنجش آن از ابزارهای توصیفی استفاده می شود.

2- تعریف عملیاتی کمی (اندازه گیری)

این تعریف عملیاتی زمانی استفاده می شود که متغیر تحت بررسی از نوع کمی (قابل اندازه گیری) باشد و به راحتی بتوانیم با ابزارهای اندازه گیری آن را بسنجیم.

نمونه تعریف عملیاتی پایان نامه مدیریت

در این نمونه یک مثال ساده را برای شما ترسیم می کنیم. فرض کنید می خواهیم بدانیم رضایت مشتریان چه تاثیری بر روی میزان وفاداری مشتریان دارد؟ فرضیه ما به این صورت می تواند باشد که «رضایت مشتریان تاثیر معناداری بر روی وفاداری مشتریان دارد». حال برای نوشتن تعریف عملیاتی برای این مثال، سه بخش را در نظر می گیریم.

1- متغیر اول

متغیر اول همان رضایت مشتریان است. دقت داشته باشید که برای نوشتن تعریف عملیاتی باید تمام جنبه های مختلف یک متغیر و سوالات احتمالی حول این متغیر را در نظر بگیریم تا تعریف عملیاتی ما کامل تر شود. مثلاً باید موارد زیر را در نظر داشته باشیم:

  • رضایت مشتریان از نوع کمی است یا کیفی؟
  • برای سنجش رضایت مشتریان از چه ابزاری استفاده می کنیم؟
  • عوامل تعیین کننده رضایت مشتریان کدامند؟
  • روش بررسی رضایت مشتریان چیست؟

2- متغیر دوم

متغیر دوم که همان وفاداری مشتریان است کمی پیچیده تر از متغیر اول می باشد زیرا عوامل بسیار زیادی می توانند بر روی آن تاثیر داشته باشند. در نوشتن تعریف عملیاتی برای وفاداری مشتریان نیز باید موارد زیر را به دقت در نظر بگیریم:

  • وفاداری مشتریان به چه معناست؟
  • آیا متغیر وفاداری مشتریان کمی است یا کیفی؟
  • برای سنجش این متغیر از چه ابزاری باید استفاده کرد؟
  • مشتریان وفادار چه ویژگی هایی دارند؟

3- تعریف نهایی

تعریف نهایی شامل چکیده ای از تعریف عملیاتی متغیر اول و دوم به همراه هدف نهایی برای انجام پایان نامه می باشد که باید مختصر و مفید نوشته شود.

بنابراین، برای نوشتن یک تعریف عملیاتی خوب در رشته مدیریت باید همه جنبه های مختلف موثر بر روی متغیرهای حاضر در پژوهش را به خوبی مدنظر قرار دهیم و در نهایت بدانیم که با استفاده از چه روش و ابزاری می خواهیم این نتایج را تفسیر کنیم زیرا تفسیر نتایج یکی از مهم ترین بخش های یک پایان نامه می باشد.

بیشتر بخوانید: نمونه تعریف عملیاتی در پایان نامه روانشناسی

فرضیه جهت دار و بدون جهت

فرضیه در حقیقت یک نوع راه حل پیشنهادی از سوی شما به عنوان یک پژوهشگر برای حل کردن یک مسئله یا نتیجه گیری در مورد یک حدس بر پایه مسائل علمی است. فرضیه یکی از قدرتمندترین ابزارهای پژوهش می باشد که داده های مشاهده را به نظریه های ریاضی ربط می دهد و از این ارتباط یک نتیجه منطقی می گیرد. در این مقاله فرضیه جهت دار و بدون جهت را تعریف می کنیم.

بیشتر بخوانید: فرضیه اصلی و فرعی چیست؟

با توجه به این که فرضیه ها در مطالعات مختلف مورد استفاده قرار می گیرند، بنابراین شناخت انواع آن ها از اهمیت نسبتاً بالایی برای هر پژوهشگر برخوردار است. در ادامه این مقاله فرضیه جهت دار و فرضیه بدون جهت را تعریف کرده و مثال هایی را از هر کدام ارائه می دهیم.

فرضیه چیست؟

فرضیه (Hypothesis) برای تعیین وجود رابطه و یا عدم وجود رابطه معنادار میان متغیرها (دو یا چند متغیر) مورد استفاده قرار می گیرد و در واقع نوعی حدس است که پژوهشگر بر اساس اطلاعات و تجربیات قبلی خود در مورد یک موضوع ارائه می کند و با استفاده از مشاهدات و آزمون فرض، درستی یا نادرستی آن را آزمون می کند. فرضیات بر دو نوع هستند:

فرضیه جهت دار چیست؟

هر فرضیه ای که محقق به آن جهت می دهد و در آن از یکی از عبارت های کمتر (<)، بیشتر (>)، کمتر یا مساوی (<=) و بیشتر یا مساوی (>=) استفاده شده باشد، یک فرضیه جهت دار نامیده می شود. در این نوع فرضیه، افزایش یک متغیر باعث افزایش یا کاهش متغیر دیگر می شود. برای مثال دو فرضیه جهت دار را برای آشنایی بیشتر با این نوع فرضیه به شما معرفی می کنیم:

  • میزان کارایی کارکنان سازمان آموزش و پرورش بیشتر از کارکنان حق التدریس می باشد.
  • اختلال افسردگی در میان افراد ورزشکار کمتر از افراد بی تحرک است.
  • تعداد طلاق در میان افراد تحصیل کرده کمتر از افراد بی سواد است.

فرضیه بدون جهت چیست؟

در این نوع فرضیه یک حدس بیان می شود اما تفاوت آن با فرضیه جهت دار این است که در این فرضیه هیچ جهتی را برای فرضیه در نظر نمی گیریم. عمدتاً زمانی از این نوع فرضیه استفاده می کنیم که دلایل منطقی، علمی، نظری و تجربی کافی برای جهت دار کردن یک فرضیه نداشته باشیم. به عنوان مثال، چند نمونه از فرضیه های بدون جهت را برای آشنایی بیشتر شما با این فرضیه معرفی می کنیم:

  • افزایش انگیزش کارکنان در سازمان موجب تغییر در میزان کارایی آن ها می شود.
  • کاهش تعداد واحد درسی در مدارس موجب تغییر در عملکرد دانش آموزان می شود.
  • کاهش مصرف داروهای افسردگی موجب تغییر در روند درمان بیماران مبتلا به افسردگی خواهد شد.

بنابراین در هر مطالعه، اگر برای بیان فرضیه یا همان حدس و گمان خود، دلایل علمی و تجربی و تئوری کافی داشته باشید بهتر است از فرضیه جهت دار استفاده کنید که دقیق تر است، اما اگر این اطلاعات را نداشته باشید بهتر است از فرضیه بدون جهت استفاده کنید زیرا این کار محافظه کارانه تر بوده و شما را به اشتباه نخواهد انداخت.

بیشتر بخوانید: متغیر ثابت چیست؟

جدیدترین موضوعات پایان نامه مدیریت کسب و کار

مدیریت کسب و کار (MBA) یکی از مشهورترین گرایش های رشته مدیریت است که با هدف پرورش سرمایه انسانی برای آماده شدن و ایفای نقش در حوزه مدیریت کسب و کارها به دانشجویان آموخته می شود. در این مقاله قصد داریم جدیدترین موضوعات پایان نامه مدیریت کسب و کار را به شما معرفی کنیم تا با مبنا قرار دادن آن ها و کمی تغییر دادن عنوان، یک عنوان خوب برای پایان نامه خود انتخاب نمایید.

بیشتر بخوانید: جدیدترین موضوعات پایان نامه مدیریت اجرایی

فارق التحصیلان مدیریت کسب و کار در نقش مشاوره به کسب و کارهای تولیدی و خدماتی، مدیریت کردن بخش های تولیدی و خدمات در سازمان ها و مدیریت سازمان های تولیدی و خدماتی به عنوان عضو هیئت مدیره و یا مدیر ارشد ظاهر می شوند. اما قبل از هر چیز به معرفی چند عنوان جدید برای پایان نامه در حوزه مدیریت کسب و کار می پردازیم.

جدیدترین موضوعات پایان نامه مدیریت کسب و کار

1- بررسی عوامل موثر بر قصد خرید مشتریان و سنجش کیفیت محصولات و خدمات با استفاده از مدل تصمیم گیری چند معیاره یا مدل تصمیم گیری فازی

ارزیابی قصد خرید مشتری و سنجش کیفیت محصولات و خدمات همواره برای یک کسب و کار از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است. بنابراین شما می توانید با استفاده از یکی از روش های تصمیم گیری چند معیاره یا تصمیم گیری فازی، این عوامل را برای یک کسب و کار تولیدی-خدماتی بررسی کنید و یک پایان نامه معتبر را بر این اساس بنویسید.

2- بررسی رابطه بین فرهنگ سازمانی، یادگیری سازمانی و میزان بهره وری در سازمان

یکی از متغیرهایی که بسیار در مورد آن بحث شده است، متغیر فرهنگ سازمانی و تاثیر آن بر روی عملکرد کلی سازمان است. شما می توانید با استفاده از پرسش های بهره وری در سازمان و اعمال تغییراتی در فرهنگ سازمانی یک سازمان، میزان یادگیری سازمانی و میزان بهره وری سازمان را ارزیابی کنید. برای تجزیه و تحلیل این پرسشنامه نیاز به استفاده از روش های آماری خواهید داشت.

3- بررسی رابطه میان کیفیت زندگی کاری و جو محیط کار با میزان بهره وری در میان کارکنان سازمان آموزش و پرورش شهر تهران

کیفیت زندگی کاری و محیط کاری سازمان دو عامل بسیار مهم در انگیزش کارکنان هستند که به صورت مستقیم می توانند بر روی بهره وری کلی سازمان تاثیر بگذارند. حال شما می توانید به عنوان یک موضوع پایان نامه این فرضیه را در شهر تهران یا هر یک از شهرستان های دیگر کشور، با استفاده از روش های آماری مناسب بررسی کنید و ببینید که این عوامل تا چه میزان بر روی عملکرد معلمان موثر هستند.

هر روزه پایان نامه ها و مقالات بسیار زیادی در سراسر دنیا در زمینه مدیریت کسب و کار منتشر می شوند اما آیا همه آن ها در کشور ما کاربرد دارند؟ یا همه آن ها برای موضوع پایان نامه مناسب هستند؟ خیر. واقعیت این است که موضوع پایان نامه باید به گونه ای انتخاب شود که شما بتوانید آن را باز کنید و محدود نباشید.

بیشتر بخوانید: جدیدترین موضوعات پایان نامه مدیریت صنعتی

پیش پروپوزال چیست؟

هر دانشجویی که در مقطع کارشناسی ارشد یا دکتر تحصیل می کند، باید پیش پروپوزال را قبل از نگارش پایان نامه بشناسد. ابتدا باید زیر نظر استاد راهنما و استاد مشاور و با تایید آن ها عنوان پایان نامه خود را انتخاب کنید و سپس روند کار خود را دنبال کنید. اما سوالی که در این جا مطرح می شود این است که پیش پروپوزال چیست؟

بیشتر بخوانید: نکات مهمی که در نگارش یک پروپوزال باید رعایت کنید

در ابتدا برای درک بهتر این مفهوم، پیش پروپوزال را تعریف می کنیم و سپس با در نظر گرفتن استانداردهای پایان نامه نویسی، اجزای مختلف یک پیش پروپوزال را به شما معرفی می کنیم تا روند نگارش پایان نامه را از ابتدا یاد بگیرید.

پیش پروپوزال چیست؟

اولین مرحله نگارش پایان نامه نوشتن پیش پروپوزال (دفاع از عنوان) می باشد. هر دانشجویی برای دفاع از پایان نامه ابتدا باید تحت نظر اساتید راهنما و مشاور خود یک عنوان برای پایان نامه انتخاب کند و بعد از این که این عنوان در جلسه شورای پژوهشی دانشکده مورد نظر تایید شد، شروع به نوشتن پروپوزال نماید. این عنوان را همان پیش پروپوزال می گویند و پیش پروپوزال یک مرحله قبل تر از پروپوزال است.

چگونه از پیش پروپوزال دفاع کنیم؟

برای دفاع از پیش پروپوزال باید یک متن آماده کنیم. این متن باید دارای سرفصل های مجزایی باشد که چارچوب پروپوزال را نشان دهد. حال اگر این پیش پروپوزال شما تایید شود آن را پروپوزال می نامند. در ادامه بخش های مختلف یک پیش پروپوزال را تعریف خواهیم کرد.

بخش های پیش پروپوزال کدامند؟

هر پیش پروپوزال باید دارای یک ساختار مشخص باشد و برخی سرفصل ها را در خود داشته باشد. این سرفصل ها عبارتند از:

  1. عنوان پایان نامه (این عنوان در این مرحله پیشنهادی از سوی شما می باشد)
  2. مقدمه (بیان موضوع و علت نیاز به چنین پژوهشی)
  3. بیان اهداف پژوهش
  4. فرضیات پژوهش
  5. متودولوژی (معرفی ابزارهای مورد نیاز برای تجزیه و تحلیل داده ها)
  6. معرفی متغیرهای پژوهش

دانشجو برای نوشتن یک پیش پروپوزال باید در مورد هر یک از این شش سرفصل در حدود یه یا دو پاراگراف بنویسد تا خواننده (اعضای جلسه شورای پژوهشی دانشکده) به خوبی با آن ارتباط برقرار کنند.

برای نوشتن پیش پروپوزال چه نکاتی را رعایت کنیم؟

برای تهیه پیش پروپوزال همواره باید برخی نکات را به دقت رعایت کنید زیرا یک پیش پروپوزال در صورت تایید قرار است تبدیل به یک پایان نامه معتبر شود بنابراین رعایت نکات زیر در آن مهم است:

  1. جداً از اشتباهات نگارشی پرهیز کنید.
  2. مختصر و مفید بنویسید تا خواننده از مطالعه آن خسته نشود.
  3. اطلاعاتی مانند رشته تحصیلی، نام دانشگاه، حوزه مورد علاقه برای پژوهش و … را در پیش پروپوزال بنویسید.
  4. عنوان را به گونه ای انتخاب کنید که شدنی و عملی باشد.

یکی از اولین کارهایی که هر دانشجو قبل از شروع نگارش پایان نامه انجام می دهد نوشتن پیش پروپوزال است. اگر پیش پروپوزال شما توسط شورای پژوهشی دانشکده تایید شود، آن را پروپوزال نهایی می نامند. این پروپوزال نهایی با طی کردن یک چارچوب و مسیر مشخص تبدیل به پایان نامه شما خواهد شد.

بیشتر بخوانید: تفاوت پروپوزال و پایان نامه