نوشته‌ها

حجم نمونه در تحلیل عاملی (تأییدی و اکتشافی)

تعیین حجم نمونه در تحلیل عاملی یک بحث مهم است اما چه در روش تحلیل عاملی و چه در دیگر روش های تحلیلی، همواره مهم ترین چالش و هدف شما به عنوان پژوهشگر این خواهد بود که چگونه حداقل حجم نمونه مورد نیاز را به دست آورید به طوری که در هزینه، زمان و انرژی صرفه جویی شود و در عین حال نتایج دقیق و قابل قبولی را برای شما فراهم آورد.

بیشتر بخوانید: حجم نمونه در پژوهش علی مقایسه ای

تحلیل عاملی یک روش آماری چند متغیره است که همه متغیرهای مسئله را به صورت همزمان در نظر گرفته و همبستگی میان آن ها را محاسبه می کند. هدف اصلی این روش خلاصه سازی داده ها می باشد. حال در زمانی که از روش تحلیل عاملی (تأییدی و اکتشافی) استفاده می کنیم، چگونه باید حجم نمونه را تعیین نماییم؟ در ادامه این مقاله، به این سوال پاسخ خواهیم داد.

حجم نمونه در تحلیل عاملی (تأییدی و اکتشافی)

به طور کلی و بر اساس یک قاعده عمومی در روش تحلیل عاملی، حجم نمونه باید چهار یا پنج برابر تعداد کلیه متغیرهای مورد بررسی باشد. یعنی به عنوان مثال اگر 5 متغیر در مطالعه داشته باشیم، تعداد نمونه باید 20 یا 25 واحد باشد. بدون شک این نسبت کمی محافظه کارانه عنوان شده است و هدف از این کار نیز افزایش دقت در مطالعه می باشد.

حداقل حجم نمونه در تحلیل عاملی

همانطور که در مقدمه این مقاله عنوان کردیم، به دست آوردن حداقل حجم نمونه در تحلیل عاملی باعث کاهش چشمگیر هزینه ها، صرفه جویی در زمان و نیروی انسانی و همچنین افزایش دقت یافته های مطالعه خواهد شد به همین دلیل انتخاب این حداقل بسیار حائز اهمیت است. در ادامه حداقل حجم نمونه در تحلیل عاملی تأییدی و اکتشافی را به صورت جداگانه عنوان کرده ایم:

1- حداقل حجم نمونه در تحلیل عاملی تأییدی

در روش تحلیل عاملی تأییدی حداقل حجم نمونه بر مبنای عامل ها تعیین می شود نه متغیرها. یعنی به ازای هر عامل (متغیر نهان) تعداد 20 نمونه لازم می باشد. حال آن که حداقل حجم نمونه برای تحلیل عاملی تأییدی برابر با 200 نمونه برای 10 عامل توصیه شده است (کلاین، 2010).

2- حداقل حجم نمونه در تحلیل عاملی اکتشافی

در تحلیل عاملی اکتشافی به ازای هر متغیر تعداد 10 تا 20 نمونه لازم است. البته این مقادیر کمی محافظه کارانه تعیین شده اند. بر این اساس حداقل حجم نمونه در تحلیل عاملی اکتشافی برابر با 200 نمونه پیشنهاد می شود (کلاین، 2010).

بدون شک تعیین حداقل حجم نمونه در تحلیل عاملی (تأییدی و اکتشافی) به مراتب مشکل تر از این است که ما صرفاً بر اساس یک فرمول، یک حجم نمونه را برای مسئله به دست آوریم. اگر از فرمول استفاده کنیم، هرگز نمی دانیم که آیا باز هم می توانیم حجم نمونه کمتری در نظر بگیریم یا خیر. بنابراین سعی کنید اصول تعیین حداقل حجم نمونه را جدی بگیرید تا مطالعه دقیق تر و کم هزینه تری را انجام دهید.

بیشتر بخوانید: روش های محاسبه حجم نمونه

حجم نمونه در پژوهش علی مقایسه ای

پژوهش علی-مقایسه ای به پژوهش هایی اطلاق می شود که شما به عنوان پژوهشگر با در نظر گرفتن متغیر وابسته، به بررسی و مطالعه علت های احتمالی وقوع این متغیر می پردازید. با توجه به این که پژوهش های علی مقایسه ای جایگاه حساسی از نظر نحوه به کارگیری دارند، تعیین حجم نمونه در این پژوهش ها نیز یکی از نکاتی است که باید به خوبی به آن توجه داشته باشید.

بیشتر بخوانید: حجم نمونه در پژوهش های همبستگی

پژوهش علی مقایسه ای یک روش کمی می باشد. معمولاً پژوهشگران از این روش برای تجزیه و تحلیل روابط علت و معلولی میان پدیده ها استفاده می کنند و هدف از پیدا کردن این گونه روابط، پی بردن به رابطه دقیق میان این متغیرهاست. حال با توجه به مقدمه ای که در مورد روش پژوهش علی مقایسه ای گفته شد، به معرفی روش های تعیین حجم نمونه در پژوهش علی مقایسه ای می پردازیم.

حجم نمونه در پژوهش علی مقایسه ای

همانطور که پیش تر نیز گفتیم، پژوهش علی مقایسه ای (Casual-Comparative Research) یک نوع پژوهشی کمی است بنابراین برای تعیین حجم نمونه در این مطالعه نیز از همان روش های کمی استفاده می کنیم. دقت داشته باشید که تعیین حجم نمونه بر روی کل فرآیند انجام پژوهش از جمله نتایج نمونه گیری، دقت در انجام کار، صرفه جویی در وقت و هزینه و … از اهمیت بالایی برخوردار می باشد.

انواع روش های تعیین حجم نمونه در پژوهش علی مقایسه ای

در پژوهش علی مقایسه ای، روش های مختلفی برای تعیین حجم نمونه وجود دارند که در ادامه آن ها را به شما معرفی می کنیم:

1- تعیین حجم نمونه بر اساس محاسبات

رایج ترین روش برای تعیین حجم نمونه در پژوهش علی مقایسه ای، انجام محاسبات است. در این روش شما به عنوان پژوهشگر با استفاده از فرمول های موجود حجم نمونه را محاسبه می کنید. روش نمونه گیری، حجم جامعه، هزینه اجرایی، واریانس، سطح معناداری، میزان دقت و … از جمله عوامل موثر بر این روش هستند.

2- تعیین حجم نمونه بر اساس تجربه پژوهشگر

تجربه پژوهشگر گاهی راه گشا است. یعنی پژوهشگر با در نظر گرفتن زمان، بودجه، امکانات، نیروی انسانی و به طور کلی بنابر تجربه شخصی خود درصدی از جامعه را به عنوان نمونه انتخاب می کند. برخی معتقدند که 10 درصد از حجم جامعه برای مطالعه کافی است.

3- تعیین حجم نمونه بر اساس جداول آماری

شما با در دست داشتن حجم جامعه (N)، حجم نمونه (n) را می توانید از طریق جداول تخصصی آماری به دست آورید. جدول مورگان پرکاربردترین جدول آماری برای انجام این کار است.

به طور کلی، پژوهش علی مقایسه ای یک نوع پژوهش کمی محسوب می شود و بنابراین برای محاسبه حجم نمونه در این نوع مطالعات باید از روش های کمی نیز استفاده کنیم. اما در این مقاله، سه روش مفید را برای تعیین حجم نمونه در پژوهش علی مقایسه ای معرفی کردیم که شما را از کوتاه ترین مسیر به نتیجه مورد دلخواه خواهند رساند.

بیشتر بخوانید: حجم نمونه در پژوهش معادلات ساختاری

حجم نمونه در پژوهش های همبستگی

در پژوهش های همبستگی که شما به عنوان پژوهشگر به دنبال محاسبه همبستگی میان متغیرها هستید، باید با استفاده از اصول مشخص بتوانید حجم نمونه را محاسبه کنید. به دلیل رایج بودن و امکان استفاده از جدول مورگان، تعیین حجم نمونه در پژوهش های همبستگی یکی از راحت ترین روش ها محسوب می شود. در این مقاله در مورد برآورد حجم نمونه در پژوهش های همبستگی بحث کرده ایم.

بیشتر بخوانید: حجم نمونه در تحلیل مسیر

در این مقاله، برآورد حجم نمونه در پژوهش های همبستگی را در سه مرحله به صورت کامل به شما معرفی می کنیم. اما ابتدا باید به این نکته اشاره کنیم که مقدار همبستگی با توجه به نوع داده ها از روش های مختلفی محاسبه می شود. در ادامه بعد از معرفی انواع روش های محاسبه ضریب همبستگی، به گام های برآورد حجم نمونه در پژوهش های همبستگی اشاره می کنیم.

روش های محاسبه ضریب همبستگی

  1. همبستگی پیرسون

زمانی که داده ها دارای مقیاس فاصله ای باشند برای محاسبه ضریب همبستگی میان آن ها از روش رایج پیرسون استفاده می کنیم.

  1. همبستگی اسپیرمن

زمانی که داده ها از نوع رتبه ای باشند، بدون شک نمی توان از روش پیرسون استفاده کرد و باید از روش همبستگی رتبه ای اسپیرمن که یک روش ناپارامتری است استفاده نماییم.

مراحل برآورد حجم نمونه در پژوهش های همبستگی

به طور کلی در این مقاله برآورد حجم نمونه در پژوهش های همبستگی را به سه مرحله به شرح زیر تقسیم بندی کرده ایم:

1- تعیین کردن نوع همبستگی

اولین مرحله برای برآورد حجم نمونه در پژوهش های همبستگی این است که با توجه به نوع داده ها، نوع همبستگی را تعیین کنید. این همبستگی می تواند از نوع پیرسون یا اسپیرمن باشد.

2- تخمین اولیه مقدار همبستگی

در این مرحله پس از این که نوع همبستگی (اسپیرمن یا پیرسون) را تعیین کردید، حال نوبت به آن رسیده است تا با استفاده از مطالعات گذشته و یا از طریق انجام یک مطالعه اولیه و مقدماتی، یک مقدار اولیه را برای همبستگی تعیین کنید.

3- برآورد حجم نمونه

بعد از این که نوع همبستگی را مشخص و مقدار آن را با استفاده از مطالعات گذشته یا انجام مطالعه اولیه تعیین کردید، حال نوبت به آن رسیده است تا با استفاده از جداول آماری حجم نمونه را برآورد کنید. استفاده از این جداول بسیار ساده است و تنها با در دست داشتن یک ضریب همبستگی مورد انتظار، یک سطح اطمینان و یک درجه آزادی حجم نمونه قابل برآورد است.

یکی از رایج ترین جداولی که در پژوهش های همبستگی برای تعیین حجم نمونه از آن استفاده می شود جدول مورگان است. در این جدول می توانید با در دست داشتن حجم جامعه، حجم نمونه را برآورد نمایید. برآورد حجم نمونه در پژوهش های همبستگی بدون در نظر گرفتن سطح اطمینان و خطای نمونه گیری کار اشتباهی می باشد زیرا درصد اشتباه شما را افزایش خواهد داد که این مورد نیز منجر به افزایش خطای مطالعه خواهد شد.

بیشتر بخوانید: حجم نمونه در پژوهش علی مقایسه ای

حجم نمونه در تحلیل مسیر

تحلیل مسیر یک حالت تعمیم یافته و کلی تر از رگرسیون چندگانه است. از این نظر تحلیل مسیر از رگرسیون کلی تر است که مدل های پیچیده تر را نیز می توان با استفاده از تحلیل مسیر تجزیه و تحلیل کرد. حجم نمونه در تحلیل مسیر بستگی به تعداد پارامترها و متغیرهای مدل دارد و برای تعیین حجم نمونه و حداقل حجم نمونه در تحلیل مسیر، اصولی را در این مقاله به شما معرفی می کنیم.

بیشتر بخوانید: حجم نمونه در معادلات ساختاری

حجم نمونه در تحلیل مسیر از این نظر اهمیت دارد که در برآورد دقیق مقادیر مسیرها، واریانس ها و کوواریانس ها دخالت مستقیم دارد. اگر حجم نمونه خیلی کم باشد، برآورد پارامترها ناپایدار خواهند بود و منجر به افزایش خطای استاندارد (SE) و عدم معنادار شدن آزمون فرض ما خواهد شد. توجه داشته باشید که تحلیل مسیر از جمله روش هایی است که حساسیت بالایی نسبت به حجم نمونه دارد. اما پیش از پرداختن به نحوه تعیین حجم نمونه در تحلیل مسیر، تعریفی از تحلیل مسیر و تفاوت آن با روش های آماری دیگر را ارائه می کنیم.

تحلیل مسیر چیست؟

روش تحلیل مسیر (Path Analysis) یکی از پرطرفدارترین روش ها برای بررسی و تحلیل ارتباط و وابستگی بین متغیرها می باشد. تحلیل مسیر روش هایی مانند روش تحلیل رگرسیون، تحلیل همبستگی چند متغیره، تحلیل واریانس، تحلیل کوواریانس و تحلیل عاملی را در بر می گیرد.

اهمیت حداقل حجم نمونه در تحلیل مسیر

مکویتی (2004) عنوان کرد که تعیین حداقل حجم نمونه در روش تحلیل مسیر از اهمیت بالایی برخوردار است زیرا برای رسیدن به توان آماری (Statistical Power) مناسب نیاز داریم که حداقل مقدار ممکن را برای حجم نمونه به دست آوریم و سپس وارد مرحله جمع آوری داده ها شویم. این حداقل توسط چندین محقق برابر با 200 پیشنهاد شده است. یعنی هر مقداری برای حجم نمونه در این روش که بیشتر از 200 باشد، نتایج آماری خوبی به ما خواهد داد. 

حجم نمونه در تحلیل مسیر

توصیه شده است که به طور کلی به ازای هر پارامتر در روش تحلیل مسیر، تعداد 20 نمونه در نظر بگیریم (کالین، 1989). یعنی اگر مدل ما دارای 3 پارامتر باشد، پیشنهاد این است که تعداد 60 نمونه را انتخاب کنیم. اما به طور کلی می توان گفت با توجه به این که تحلیل مسیر از روش های رگرسیون چندگانه استفاده می کند، شکلی از معادلات ساختاری است و بر همین اساس اصول تعیین حجم نمونه در معادلات ساختاری برای این روش نیز صادق خواهد بود.

بدون شک تعیین حجم نمونه یکی از چالش برانگیزترین و مهم ترین بخش های پژوهش می باشد. از آن جایی که برخی آزمون های آماری به کار برده شده در روش تحلیل مسیر، رگرسیون و بسیاری از روش های دیگر حساسیت بسیار بالایی نسبت به حجم نمونه دارند، در صورت انتخاب نامناسب یک حجم نمونه برای مطالعه، نتایج شما تحت تاثیر قرار گرفته و خروجی واقعی به شما نخواهند داد بنابراین در انتخاب حجم نمونه در کنار تجربه پژوهشی خود، از اصول انتخاب حجم نمونه نیز بهره مند شوید.

بیشتر بخوانید: حجم نمونه در پژوهش های همبستگی

چگونه تعریف عملیاتی بنویسیم؟

فلسفه نوشتن تعریف عملیاتی به این دلیل در ادبیات پژوهش و پروپوزال نویسی مرسوم شده است که زمانی که شما از یک واژه یا اصطلاح یا عبارت علمی در پژوهش خود استفاده می کنید، باید معنای دقیق آن را نیز ارائه دهید تا مخاطب بداند با چه چیزی سر و کار دارد و در صورت علاقه مند بودن بتواند کار شما را ادامه دهد.

بیشتر بخوانید: نمونه تعریف عملیاتی در پایان نامه روانشناسی

برای نوشتن یک تعریف عملیاتی، ابتدا باید به خوبی تعریف عملیاتی را درک کنیم و هدف از نوشتن آن را بدانیم. در این مقاله، ابتدا تعریف عملیاتی را تعریف می کنیم و سپس به بررسی جنبه های مختلف آن و نحوه نوشتن آن خواهیم پرداخت.

تعریف عملیاتی چیست؟

تعریف عملیاتی (Operational Definition) نوعی تعریف است که اصطلاحات، واژه ها و عبارت های فنی و علمی به کار برده شده در متن پژوهشی را به خوبی توضیح می دهد و نشان می دهد که چگونه یک چیز یا شرایط مشخص باید شناسایی شود یا به بیان ساده تر، نشان می دهد که یک متغیر مورد نظر چگونه اندازه گیری و سنجیده می شود.

هدف از نوشتن تعریف عملیاتی چیست؟

اصلی ترین هدف نوشتن تعریف عملیاتی این است که نویسنده بتواند ایده های خود را با بیان شفاف و معنای واضح در اختیار دیگران قرار دهد تا در نهایت آن ها بتوانند با فهم کامل این ایده ها و اصطلاحات مرتبط با آن ها، راه نویسنده را ادامه دهند و شاید به نتایج جدیدی در آن زمینه برسند.

چگونه تعریف عملیاتی بنویسیم؟

برای نوشتن تعریف عملیاتی، گام های مورد نیاز برای این کار را با یک مثال ساده تشریح می کنیم. فرض کنید شما به عنوان محقق قصد دارید بررسی کنید که آیا سن با اعتیاد ارتباطی دارد یا خیر. فرض صفر شما به این صورت است «احتمال معتاد شدن با افزایش سن زیادتر می شود». حال برای نوشتن تعریف عملیاتی این پژوهش به صورت زیر عمل می کنیم:

1- متغیر اول

برخی پژوهشگران سن را بر حسب ماه و برخی بر حسب سال بررسی می کنند. برای درک نتایج مطالعه، باید این واحد سال یا ماه را بدانیم. در این مطالعه سن را بر حسب سال بیان می کنیم.

2- متغیر دوم

متغیر اعتیاد نسبت به متغیر سن کمی پیچیده تر است. نحوه اندازه گیری و سنجش اعتیاد یک عامل مهم در مطالعه است. فرض بر این است که پژوهشگر برای سنجش اعتیاد از معیارهای تشخیص DSM-5 برای تشخیص انواع اختلال سوء مصرف مواد استفاده کرده است.

3- تعریف نهایی

در این مطالعه سن بر حسب سال اندازه گیری شده و اعتیاد داشتن یا نداشتن افراد به مواد توسط معیارهای تشخیص DSM-5 تعیین می شود.

همانطور که در این مثال مشاهده می کنید، پژوهشگر باید به صورت دقیق و بدون از قلم انداختن چیزی همه متغیرهای به کار برده شده در مطالعه را تشریح و ابزارهای مورد نیاز برای اندازه گیری و سنجش هر کدام را مشخص نماید. در واقع هدف اصلی از نوشتن یک تعریف عملیاتی در پژوهش این است که هیچ گونه ابهامی در پژوهش برای مخاطب باقی نماند.

بیشتر بخوانید: نمونه تعریف عملیاتی در پایان نامه مدیریت

مولفه در روش تحقیق چیست؟

هر کار پژوهشی که شما انجام می دهید دارای چندین مولفه است که این مولفه ها مسیر انجام مطالعه را برای شما مشخص کرده اند. مولفه ها در روش تحقیق انواع مختلفی دارند و در واقع پیکره و چارچوب یک مطالعه پژوهشی را تشکیل می دهند. در این مقاله توضیح می دهیم که مولفه چه نقشی در پایان نامه یا مقاله پژوهشی شما دارد و انواع آن را به شما معرفی می کنیم.

بیشتر بخوانید: چگونه بیان مسئله بنویسیم؟

برای این که یک تعریف مشخص و دقیق از مولفه در روش تحقیق داشته باشیم ابتدا باید انواع آن را بشناسیم. اما برای این که شما یک ذهنیت کلی در مورد مولفه داشته باشید، ابتدا یک تعریف کلی ارائه می کنیم و سپس به معرفی انواع مولفه در روش تحقیق می پردازیم تا به طور کامل با آن ها آشنا شوید.

مولفه در روش تحقیق چیست؟

در واقع، مولفه در روش تحقیق همان استراتژی پژوهشی شما برای انجام کار است. در هر مطالعه باید چندین مولفه داشته باشید و با کنار هم گذاشتن این مولفه ها به صورت سازماندهی شده، چارچوب اصلی مطالعه خود را تشکیل دهید. مطالعه ای که مولفه را رعایت نکرده باشد از اعتبار علمی برخوردار نخواهد بود.

انواع مولفه در روش تحقیق

1- طرح پژوهشی

طرح پژوهشی که یکی از انواع مولفه در روش تحقیق به حساب می آید خود به سه روش طرح پژوهشی کمی، طرح پژوهشی کیفی و طرح پژوهشی ترکیبی (ترکیبی از دو روش کمی و کیفی) تقسیم بندی می شود. یعنی، مطالعه شما با توجه به هدفی که دنبال می کند باید یکی از این روش ها را انتخاب کند.

2- متدولوژی پژوهشی

متدولوژی یا روش شناسی شامل روش هایی است که شما برای رسیدن به درک علمی از آن ها استفاده می کنید. حال متدولوژی پژوهشی که یکی از مولفه های اصلی در روش تحقیق است تعیین می کند که شما با توجه به هنجارها و قواعد موجود در زمینه مورد نظر از چه روشی استفاده کنید.

3- روش های پژوهشی

روش های پژوهشی همان روش هایی هستند که شما برای انجام دادن پژوهش خود از آن ها استفاده می کنید. به عنوان مثال، روش تحلیل پرسشنامه، نظرسنجی اینترنتی و … از جمله این روش ها می باشند.

4- روش های نمونه گیری

یکی از مهم ترین مولفه ها در روش تحقیق و خصوصاً در مطالعات تجربی، استفاده از روش های نمونه گیری است که نوع آن با توجه به نیاز باید انتخاب گردد.

5- روش های تحلیل داده

پس از انتخاب روش نمونه گیری مناسب به عنوان یک مولفه مهم در پژوهش و انتخاب نمونه های مناسب از جامعه، حال نیاز به استفاده از روش های تحلیل داده داریم تا بتوانیم نتایج مورد نظر را استخراج و آن ها را تحلیل کنیم. روش تحلیل رگرسیون، روش تحلیل همبستگی و … از جمله این روش ها هستند.

مولفه در روش تحقیق پیکره اصلی پژوهش شما می باشد. این مولفه ها هستند که تعیین می کنند برای انجام یک مطالعه پژوهشی چه مراحلی را باید طی کنید تا به نتیجه دقیق برسید. بنابراین قبل از این که مطالعه ای را شروع کنید، ابتدا مولفه های دخیل در آن حوزه را بشناسید تا با طی یک مسیر کوتاه تر به نتیجه برسید.

بیشتر بخوانید: تکنیک های روش تحقیق کیفی

تعریف مفهومی احساس تنهایی

احساس تنهایی نوعی حالت ذهنی ناخوشایند ناشی از ارتباط نداشتن با دیگران است و هنگامی که شما نتوانید نیاز مربوط به به اشتراک گذاشتن احساسات و افکار خود با دیگران را ارضاء نمایید، احساس تنهایی در شما ظاهر می شود. افرادی که اهل هم صحبتی با دیگران نیستند و بیشتر به انزوا می روند معمولاً احساس تنهایی در آن ها شدیدتر است.

بیشتر بخوانید: تعریف مفهومی اضطراب اجتماعی

در این مقاله، ابتدا یک تعریف مفهومی برای احساس تنهایی ارائه می کنیم و سپس انواع احساس تنهایی را معرفی می کنیم و در مورد هر یک مختصری توضیح می دهیم تا به خوبی با این اصطلاح آشنا شوید. همچنین ارتباط احساس تنهایی با تنها بودن را نیز بررسی می کنیم تا این دو اصطلاح برای شما روشن شوند.

تعریف مفهومی احساس تنهایی

احساس تنهایی (Loneliness) از نظر مفهومی، یک نوع حالت روانشناختی ناشی از نارسایی های کمی و کیفی در روابط اجتماعی می باشد. در زمان هایی که روابط هیجان انگیز یک فرد کمتر از میزان دلخواه او باشد و یا صمیمیت مورد نیاز خود را در رابطه خود با دیگران حس نمی کند، احساس تنهایی در وی پدیدار می شود. احساس تنهایی هیچ ارتباطی با سن افراد نداشته و می تواند در هر سنی در افراد نمایان شود.

انواع احساس تنهایی

1- احساس تنهایی گذرا

احساس تنهایی گذرا به معنای پدیدار شدن علائم احساس تنهایی در دوره های زمانی کوتاه مدت در افراد می باشد. حتی افرادی که از زندگی خود رضایت دارند نیز گاهی به این نوع احساس تنهایی دچار می شوند.

2- احساس تنهایی انتقالی

احساس تنهایی انتقالی به معنای دچار شدن فرد به احساس تنهایی به علت یک واقعه ناگهانی مانند طلاق، مهاجرت و … در زندگی می باشد. هر چند افراد از روابط اجتماعی خوبی برخودار باشند ممکن است به این نوع احساس تنهایی دچار شوند.

3- احساس تنهایی مزمن

این نوع احساس تنهایی بدترین نوع آن است. افرادی که احساس تنهایی را برای یک دوره چند ساله تجربه می کنند و در طی این دوره هیچ رابطه اجتماعی رضایت بخشی ندارند، دچار احساس تنهایی مزمن شده اند.

ارتباط میان دو اصطلاح تنها بودن و احساس تنهایی

تنها بودن (Being alone) به معنای تنهایی فیزیکی و عدم تماس منظم با دیگران می باشد و احساس تنهایی (Loneliness) به معنای حالت ذهنی از تنها بودن است که قبلاً اشاره کردیم. حال این دو اصطلاح با هم ارتباط هم دارند. یعنی در اکثر مواقع، تنها بودن منجر به احساس تنهایی می شود و گاهاً باید برای غلبه بر احساس تنهایی، در تلاش برای غلبه بر تنها بودن باشیم.

احساس تنهایی یکی از رایج ترین پدیده ها در قرن حاضر است زیرا ورود ابزارهای فناوری مانند گوشی های هوشمند به زندگی مردم باعث شده است تا افراد کمتر با هم ارتباط واقعی داشته باشند و همواره برای ارضای نیازهای خود به دنبال فضای مجازی باشند که البته مراجعه بیش از اندازه به فضای مجازی باعث انزوای افراد و در نتیجه تشدید احساس تنهایی در آن ها خواهد شد.

بیشتر بخوانید: تعریف مفهومی کمالگرایی

تعریف مفهومی رفتارهای پرخطر

به طور کلی به آن دسته از رفتارهایی که به صورت مستقیم بر روی سلامت افراد و جامعه تاثیر منفی می گذارند، رفتارهای پرخطر نامیده می شوند. با توجه به این تعریف ساده، می توان به این نتیجه رسید که این رفتارها گاهاً عواقب جبران ناپذیری را برای جامعه به جای خواهند گذاشت و می توانند الگوهای ناسالم و خطرناکی را در جامعه ایجاد کنند.

بیشتر بخوانید: تعریف مفهومی کمالگرایی

قبل از این که بخواهیم تعریف مفهومی رفتارهای پرخطر را مطرح کنیم، باید به این نکته اشاره کنیم که رفتارهای پرخطر سه نوع تعریف دارد، یعنی تعریف مفهومی، تعریف عملیاتی و تعریف نظری که در ادامه به هر یک از آن ها اشاره می کنیم و ابعاد مختلف آن را در جامعه مورد بررسی قرار خواهیم داد.

تعریف مفهومی رفتارهای پرخطر

براساس تعریف مفهومی، مجموعه تمامی رفتارهایی را که تاثیرات مستقیم و غیر مستقیم بر روی سلامت فرد و جامعه دارند و همچنین عواقب منفی آن ها گریبانگیر فرد و جامعه خواهد شد، رفتارهای پرخطر می نامند. اگر رفتارهای پرخطر افراد تداوم داشته باشند، بدون شک تاثیر به سزایی را در شخصیت فرد خواهند داشت و فردی را که رفتارهای پرخطر در خود دارد، فردی با سبک زندگی ناسالم می نامند.

تعریف عملیاتی رفتارهای پرخطر

براساس مطالعه رجایی و شفیعی (1391)، پرسشنامه خود-ساخته تغییر نگرش در رفتارهای پرخطر یک ملاک و معیار برای ارائه تعریف عملیاتی رفتارهای پرخطر است. براساس این پرسشنامه، رفتارهای پرخطر یک نمره است که دانش آموز از پرسشنامه یاد شده به دست می آورد. بنابراین تعریف عملیاتی یک عدد می باشد.

تعریف نظری رفتارهای پرخطر

طبق تعریف نظری، رفتارهای پرخطر مجموعه رفتارهایی هستند که سلامت و بهزیستی جسمانی، روانشناختی و اجتماعی افراد و جامعه را در معرض خطر قرار می دهد. دوره نوجوانی با تغییرات جسمانی، روانشناختی و اجتماعی عمده ای برای افراد همراه است، به همین دلیل ظهور رفتارهای پرخطر در این سنین بسیار محتمل تر از سنین بالاتر است و تبدیل به یکی از نگرانی های جامعه شده است.

علت بروز رفتارهای پرخطر چیست؟

موارد بسیار مختلفی ممکن است باعث بروز رفتارهای پرخطر در افراد شوند، اما رایج ترین علل بروز این رفتارها در افراد عبارتند از:

  • اعتیاد به مواد مخدر
  • مصرف مشروبات الکلی
  • رفتارهای جنسی ناسالم در افراد
  • سبک تغذیه ناسالم
  • استعمال دخانیات
  • مصرف قرص های توهم زا
  • تحرک بدنی کم
  • رفتارهای خشن

رفتارهای پرخطر بیشتر در سنین نوجوانی و جوانی در افراد خود را نشان می دهند و علائم بالا نیز بیشتر در این دامنه سنی مشهود می باشد.

براساس مطالعه ای که توسط ادیب نیا و همکاران با عنوان «مروری بر علل گرایش به رفتارهای پرخطر در نوجوانان» انجام شد، مشخص شد نوجوانانی که گرایش به انواع رفتارهای پرخطر دارند، پیشرفت تحصیلی کمتر، گرایش به خودکشی بیشتر و احتمال مرگ و میر بالاتر و ابتلای به بیماری های مرتبط با رفتارهای پرخطر بیشتری خواهند داشت (منبع).

بیشتر بخوانید: تعریف مفهومی احساس تنهایی

فرضیه جهت دار و بدون جهت

فرضیه در حقیقت یک نوع راه حل پیشنهادی از سوی شما به عنوان یک پژوهشگر برای حل کردن یک مسئله یا نتیجه گیری در مورد یک حدس بر پایه مسائل علمی است. فرضیه یکی از قدرتمندترین ابزارهای پژوهش می باشد که داده های مشاهده را به نظریه های ریاضی ربط می دهد و از این ارتباط یک نتیجه منطقی می گیرد. در این مقاله فرضیه جهت دار و بدون جهت را تعریف می کنیم.

بیشتر بخوانید: فرضیه اصلی و فرعی چیست؟

با توجه به این که فرضیه ها در مطالعات مختلف مورد استفاده قرار می گیرند، بنابراین شناخت انواع آن ها از اهمیت نسبتاً بالایی برای هر پژوهشگر برخوردار است. در ادامه این مقاله فرضیه جهت دار و فرضیه بدون جهت را تعریف کرده و مثال هایی را از هر کدام ارائه می دهیم.

فرضیه چیست؟

فرضیه (Hypothesis) برای تعیین وجود رابطه و یا عدم وجود رابطه معنادار میان متغیرها (دو یا چند متغیر) مورد استفاده قرار می گیرد و در واقع نوعی حدس است که پژوهشگر بر اساس اطلاعات و تجربیات قبلی خود در مورد یک موضوع ارائه می کند و با استفاده از مشاهدات و آزمون فرض، درستی یا نادرستی آن را آزمون می کند. فرضیات بر دو نوع هستند:

فرضیه جهت دار چیست؟

هر فرضیه ای که محقق به آن جهت می دهد و در آن از یکی از عبارت های کمتر (<)، بیشتر (>)، کمتر یا مساوی (<=) و بیشتر یا مساوی (>=) استفاده شده باشد، یک فرضیه جهت دار نامیده می شود. در این نوع فرضیه، افزایش یک متغیر باعث افزایش یا کاهش متغیر دیگر می شود. برای مثال دو فرضیه جهت دار را برای آشنایی بیشتر با این نوع فرضیه به شما معرفی می کنیم:

  • میزان کارایی کارکنان سازمان آموزش و پرورش بیشتر از کارکنان حق التدریس می باشد.
  • اختلال افسردگی در میان افراد ورزشکار کمتر از افراد بی تحرک است.
  • تعداد طلاق در میان افراد تحصیل کرده کمتر از افراد بی سواد است.

فرضیه بدون جهت چیست؟

در این نوع فرضیه یک حدس بیان می شود اما تفاوت آن با فرضیه جهت دار این است که در این فرضیه هیچ جهتی را برای فرضیه در نظر نمی گیریم. عمدتاً زمانی از این نوع فرضیه استفاده می کنیم که دلایل منطقی، علمی، نظری و تجربی کافی برای جهت دار کردن یک فرضیه نداشته باشیم. به عنوان مثال، چند نمونه از فرضیه های بدون جهت را برای آشنایی بیشتر شما با این فرضیه معرفی می کنیم:

  • افزایش انگیزش کارکنان در سازمان موجب تغییر در میزان کارایی آن ها می شود.
  • کاهش تعداد واحد درسی در مدارس موجب تغییر در عملکرد دانش آموزان می شود.
  • کاهش مصرف داروهای افسردگی موجب تغییر در روند درمان بیماران مبتلا به افسردگی خواهد شد.

بنابراین در هر مطالعه، اگر برای بیان فرضیه یا همان حدس و گمان خود، دلایل علمی و تجربی و تئوری کافی داشته باشید بهتر است از فرضیه جهت دار استفاده کنید که دقیق تر است، اما اگر این اطلاعات را نداشته باشید بهتر است از فرضیه بدون جهت استفاده کنید زیرا این کار محافظه کارانه تر بوده و شما را به اشتباه نخواهد انداخت.

بیشتر بخوانید: متغیر ثابت چیست؟

موضوعاتی برای تحقیق دانش آموزی

بسیاری از دانش آموزان به دنبال یک موضوع خود برای تحقیق خود و ارائه به معلم خود هستند. اگر شما نیز چنین وضعیتی را دارید باید در نظر داشته باشید که قبل از انتخاب این موضوع باید به دنبال یک موضوع متنوع و ترجیحاً جدید باشید تا مورد استقبال قرار گیرد. البته این کار صرفاً برای آشنا شدن شما با روش تحقیق است و نیازی به وارد شدن در جزئیات نیست. در ادامه این مقاله موضوعاتی برای تحقیق دانش آموزی را به شما معرفی می کنیم.

بیشتر بخوانید: انواع روش تحقیق در علوم انسانی

با توجه به این که دانش آموزان مقاطع مختلف نیاز به موضوعات مطابق با پایه تحصیلی خود دارند تا بتوانند بهتر مطالب را درک کنند، ما نیز در این مقاله موضوعات را تا جای ممکن ساده معرفی کرده ایم تا دانش آموزان پایه اول دبیرستان نیز بتوانند از آن ها استفاده کنند.

موضوعاتی برای تحقیق دانش آموزی

1- چگونه خشونت را در فوتبال یا دیگر ورزش ها کاهش دهیم؟

یکی از موضوعاتی که می تواند برای دانش آموزان جذاب باشد روش هایی برای کاهش خشونت در ورزش خصوصاً فوتبال است. اما در نظر داشته باشید که دانش آموز نمی تواند برای تحلیل نتایج خود از ابزارهای آماری استفاده کند بنابراین بهتر است برای تکمیل تحقیق خود به کتب مرجع مراجعه کند یا از مصاحبه با اساتید فعال در این زمان بهره مند شود.

2- نحوه رفتار با افراد معلول و دارای وضعیت خاص در مدرسه و جامعه

همواره در خیابان ها، مدارس و دیگر اماکن عمومی با افرادی مواجه می شویم که وضعیت خاصی دارند و باید در بسیاری از مکان ها رعایت حال آن ها را بکنیم. حال برای یک دانش آموز خیلی خوب است که با جستجو و پرس و جو کردن به فهرستی از این کارها برسد که توسط آن ها بتوانیم میزان فشار وارده از سوی جامعه را از روی دوش این افراد کم کنیم و به نوعی اصول رفتار با این افراد را در قالب یک تحقیق جمع آوری کنند.

3- چرا باید زبان انگلیسی را یاد بگیریم؟

دلیل اصلی این که این موضوعات تحقیق را برای دانش آموزان به صورت پرسش مطرح می کنیم این است که ساده تر و قابل فهم تر باشد تا بتوانند به خوبی آن را تجزیه و تحلیل کنند و به دنبال پیدا کردن پاسخ به آن باشند. البته موضوع یادگیری زبان انگلیسی نیز خود یکی از جذاب ترین موضوعات برای دانش آموزان می باشد.  

اصلی ترین چالش دانش آموزان برای انجام دادن تحقیق یکی این است که نمی دانند از کجا شروع کنند و دیگری شاید نفهمیدن موضوع باشد. موضوعات پیشنهادی در این جا به گونه ای طرح شده اند که به اندازه کافی برای درک کردن یک دانش آموز پایه اول دبیرستان قابل فهم باشد.

بیشتر بخوانید: چگونه اهمیت و ضرورت پژوهش را بنویسیم؟